मनीषा भानवाला जगज्जेत्या! जागतिक कुस्तीत सुवर्ण जिंकणारी पहिली भारतीय महिला

भारतीय कुस्ती क्षेत्रासाठी अभिमानास्पद क्षण आला आहे. मनीषा भानवाला यांनी जागतिक कुस्ती अजिंक्यपद स्पर्धेत ऐतिहासिक सुवर्णपदक पटकावले आहे. महिलांच्या ५९ किलो वजनी गटाच्या अंतिम फेरीत त्यांनी अमेरिकेच्या एबिगेल नेट यांचा ८-६ असा पराभव केला आणि सुवर्णपदकावर आपले नाव कोरले.

या विजयासह जागतिक कुस्ती अजिंक्यपद स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय महिला कुस्तीपटू ठरल्या आहेत. त्यांच्या या यशामुळे भारतीय कुस्ती क्षेत्रात आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

मनीषा या हरियाणातील जींद येथील रहिवासी आहेत आणि त्यांचे कुटुंब शेती व्यवसायाशी संबंधित आहे. त्यांच्या कुटुंबात खेळांची परंपरा आहे. त्यांचे भाऊ रिंकू हे कबड्डीपटू आहेत, तर त्यांच्या वहिनी ममता सिहाग याही कुस्तीपटू आहेत. कुटुंबातील खेळाचे वातावरण आणि गावातील क्रीडा संस्कृतीमुळे मनीषा यांना कुस्तीची आवड निर्माण झाली.

आपल्या कुस्तीच्या कारकिर्दीत त्यांनी वेगवेगळ्या वजनी गटांमध्ये सहभाग घेतला. ६२ किलो, ६५ किलो आणि ५७ किलो अशा गटांमध्ये त्यांनी स्पर्धा केली. मात्र २९ व्या वर्षी त्यांनी ५९ किलो या वजनी गटात जागतिक स्तरावरचे सर्वोच्च यश मिळवले. हा गट ऑलिम्पिकमध्ये समाविष्ट नाही.

मनीषा यांच्या आयुष्यातील सर्वात कठीण काळ म्हणजे त्यांच्या वडिलांचे निधन. २०२२ मध्ये मंगोलियात होणाऱ्या आशियाई कुस्ती अजिंक्यपद स्पर्धेसाठी रवाना होण्याच्या आदल्या रात्री त्यांच्या वडिलांचा मृत्यू झाला. त्यांचे वडील सुरेश हे एका जागरणासाठी गेले होते. दुसऱ्या दिवशी सकाळी झोपेतच त्यांना हृदयविकाराचा झटका आला आणि त्यांचे निधन झाले.

या घटनेमुळे मनीषा पूर्णपणे खचल्या होत्या. त्यांना घराबाहेर पडण्याचीही इच्छा होत नव्हती. काही काळ त्यांनी कुस्ती सोडण्याचा विचारही केला. मात्र वडिलांचे स्वप्न पूर्ण करण्याच्या जिद्दीने त्यांनी पुन्हा कुस्तीच्या मैदानात पाऊल ठेवले. कठीण परिस्थितीतही त्यांनी सराव सुरू ठेवला आणि आपल्या ध्येयाकडे वाटचाल केली.

जागतिक स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात त्यांनी अमेरिकेच्या एबिगेल नेट यांच्याविरुद्ध ८-६ अशी बाजी मारली. विजयानंतर त्यांनी आपल्या आई-वडिलांचे छायाचित्र असलेला पांढरा टी-शर्ट प्रेक्षकांसमोर अभिमानाने दाखवला. हा क्षण केवळ एका खेळाडूच्या विजयाचा नव्हता, तर आपल्या वडिलांचे स्वप्न पूर्ण करणाऱ्या मुलीच्या भावनिक प्रवासाचा होता.

मनीषा यांच्या या कामगिरीने भारतीय कुस्तीला नवी ओळख मिळाली आहे. संघर्ष, जिद्द आणि कठोर मेहनतीच्या जोरावर जागतिक स्तरावर यश मिळवता येते, हे त्यांनी आपल्या कामगिरीतून दाखवून दिले.