सी-३९० विमानाच्या असेंबली लाइनसाठी महिंद्रा आणि एम्ब्रायरची नागपूरला पसंती

देशाच्या संरक्षण आणि एअरोस्पेस क्षेत्रात नागपूरचे महत्त्व आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. महिंद्रा समूह आणि ब्राझीलमधील आघाडीची एअरोस्पेस कंपनी एम्ब्रायर यांनी सी-३९० मिलेनियम या लष्करी वाहतूक विमानाच्या निर्मितीसाठी आणि असेंबलीसाठी नागपूरची निवड केली आहे. भारतीय हवाई दलासाठी प्रस्तावित असलेल्या मीडियम ट्रान्सपोर्ट एअरक्राफ्ट (एमटीए) कार्यक्रमांतर्गत नागपूर ही संभाव्य फायनल असेंबली लाइन (एफएएल) म्हणून ठरवण्यात आली आहे.

हवाई दलाने सी-३९० मिलेनियम निवडले, तर शहरात अत्याधुनिक विमान निर्मिती आणि असेंबली केंद्र उभे राहील. त्यासाठी लागणारी जमीन मिळवणे आणि पायाभूत सुविधांची कामे वेगाने मार्गी लावणे, यासाठी महिंद्रा आणि एम्ब्रायर महाराष्ट्र सरकारच्या सहकार्याने पुढची पावले उचलत आहेत.

प्रस्तावित केंद्रात फक्त विमानांची असेंबली होणार नाही. सिस्टीम इंटिग्रेशन, मॅन्युफॅक्चरिंग इंजिनिअरिंग आणि स्थानिक पुरवठा साखळी उभी करण्यावरही भर दिला जाईल. केंद्र सरकारच्या 'आत्मनिर्भर भारत' आणि 'मेक इन इंडिया' अभियानाशी हा प्रकल्प सुसंगत आहे. संरक्षण उत्पादनासोबत एमआरओ आणि आफ्टरमार्केट सेवांचे जाळे मजबूत करण्याचे त्याचे उद्दिष्ट आहे.

महिंद्रा समूहाच्या एक्झिक्युटिव्ह बोर्डचे सदस्य विनोद सहाय आणि एम्ब्रायर डिफेन्स अॅण्ड सिक्युरिटीचे सीईओ बॉस्को दा कोस्टा ज्युनियर यांनी महाराष्ट्र सरकारचे आभार मानले आहेत. जमीन वाटप आणि इतर गरजेच्या बाबतीत सरकारने सहकार्य केल्याबद्दल त्यांनी हे आभार मानले.

सी-३९० मिलेनियम हे बहुउद्देशीय लष्करी वाहतूक विमान आहे. ते २६ टन वजनाचा पेलोड वाहून नेऊ शकते. कच्च्या धावपट्टीवरही उतरण्याची त्याची क्षमता आहे. त्यामुळे आपत्ती निवारण, लष्करी वाहतूक तसेच शोध आणि बचाव मोहिमांसाठी त्याचा वापर करता येतो.

या प्रस्तावित विमानाने हवाई दलातील सोव्हिएत काळातील जुनी एएन-३२ आणि आयएल-७६ ही विमाने बदलण्याची योजना आहे. या कराराच्या शर्यतीत सी-३९० मिलेनियमसोबत एअरबस डिफेन्स अॅण्ड स्पेसचे ए-४००एम आणि लॉकहीड मार्टिनचे सी-१३० जे सुपर हरक्यूलिस ही दोन विमानेही आहेत. हवाई दलाकडे सध्या सी-१३० जे सुपर हरक्यूलिसची १२ विमाने वापरात आहेत.

महिंद्रा आणि एम्ब्रायर यांच्यातील धोरणात्मक भागीदारीची सुरुवात फेब्रुवारी २०२४ मधील सामंजस्य कराराने झाली. भारतात संरक्षण उत्पादन, विमान असेंबली आणि एमआरओ सुविधा विकसित करणे हा त्यामागचा उद्देश आहे. तेव्हापासून दोन्ही कंपन्या भारतात या क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा उभारण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न करत आहेत. नागपूरची संभाव्य निवड हा त्याच प्रक्रियेतला महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.

हवाई दलासाठी सुमारे ८० मध्यम वाहतूक विमाने खरेदी करण्याच्या प्रस्तावाकडे एम्ब्रायर आणि महिंद्रा समूहाचे लक्ष आहे. या करारासाठी सी-३९० मिलेनियमची निवड झाली, तर नागपुरात त्याची असेंबली लाइन उभी राहू शकते. मात्र हा करार दोन्ही कंपन्यांना मिळाल्यानंतरच प्रत्यक्ष उत्पादन केंद्र उभारण्याचा मार्ग मोकळा होईल. त्यासाठी भारतात स्थानिक उत्पादन आणि सपोर्ट हब उभारण्याची प्राथमिक तयारी सुरू झाली आहे.