कोलेस्ट्रॉल 'नॉर्मल' दाखवूनही धोका शक्य, वैयक्तिक LDL-C लक्ष्य समजून घ्या : डॉक्टरांचा सल्ला
रिपोर्टमध्ये कोलेस्ट्रॉल नॉर्मल दिसत असलं तरी हृदयाचा धोका टळतोच असं नाही, कारण प्रत्येकाचं LDL-C लक्ष्य वेगळं असतं, असं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.
ब्लड रिपोर्ट हातात आला की बरेच जण फक्त 'नॉर्मल' की 'अॅबनॉर्मल' एवढंच बघून निश्चिंत होतात. पण हृदयाच्या तब्येतीसाठी नुसता एकूण कोलेस्ट्रॉलचा आकडा बघून चालत नाही, असं तज्ज्ञ सांगतात. प्रत्येक व्यक्तीचं LDL-C म्हणजेच लो-डेन्सिटी लिपोप्रोटीन कोलेस्ट्रॉलचं लक्ष्य वेगवेगळं असू शकतं. वय, घरातल्या आजारांचा इतिहास, डायबेटीस, हाय ब्लड प्रेशर आणि इतर काही रिस्क फॅक्टर बघून हे लक्ष्य ठरवलं जातं.
मुंबईतल्या 34 वर्षांच्या विक्रम देसाई यांचं उदाहरण यासंदर्भात बोलकं आहे. त्यांच्या वार्षिक हेल्थ चेकअपमध्ये कोलेस्ट्रॉलची पातळी मर्यादेत होती. ते नियमित व्यायाम करत असल्यामुळं आणि फिट असल्यामुळं आपली तब्येत एकदम ठीक आहे असं त्यांना वाटत होतं. पण डॉक्टरांशी बोलल्यावर त्यांच्या लक्षात आलं की लॅब रिपोर्टमधली सर्वसाधारण मर्यादा आणि एखाद्या व्यक्तीचं स्वतःचं LDL-C लक्ष्य यात फरक असतो. घरात हृदयविकाराचा इतिहास असेल, डायबेटीस असेल किंवा इतर काही रिस्क फॅक्टर असतील तर LDL-C चं लक्ष्य जास्त कडक ठेवावं लागतं.
LDL-C ला बऱ्याचदा 'वाईट कोलेस्ट्रॉल' म्हणतात. याची पातळी वाढली की रक्तवाहिन्यांमध्ये चरबीचे थर किंवा प्लाक साचायला सुरुवात होते, याला अथेरोस्क्लेरोसिस म्हणतात. रक्तवाहिन्यांमध्ये असे अडथळे तयार झाले की हृदय, मेंदू आणि शरीराच्या इतर भागांना होणाऱ्या रक्तपुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळं हार्ट अटॅक, स्ट्रोक आणि पेरिफेरल आर्टरी डिसीजचा धोका वाढतो. महत्त्वाचं म्हणजे, माणूस तरुण आहे, नियमित व्यायाम करतो किंवा वजन कंट्रोलमध्ये आहे म्हणून त्याचं LDL-C वाढलेलं नसेलच असं नाही. त्यामुळं नियमित तपासणीकडं दुर्लक्ष करू नये, असा सल्ला तज्ज्ञ देतात.
हृदयाची तब्येत नीट राहण्यासाठी LDL-C ची पातळी वेळोवेळी तपासणं गरजेचं आहे. Cardiology Society of India (CSI) नं 18 वर्षे वयापासूनच लिपिड प्रोफाइल तपासणी करायला सांगितलं आहे. मुंबईतल्या सैफी हॉस्पिटलचे कन्सल्टंट इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजिस्ट डॉ. निमित शाह यांच्या मते, LDL-C चं लक्ष्य सगळ्यांसाठी सारखं नसतं. वय, घरातला इतिहास, डायबेटीस, हाय ब्लड प्रेशर आणि इतर रिस्क फॅक्टर बघून प्रत्येकाचं वैयक्तिक लक्ष्य ठरवलं जातं.
पुढच्या वेळी हेल्थ चेकअप केल्यावर नुसते रिपोर्टमधले आकडे बघण्याऐवजी डॉक्टरांशी LDL-C बद्दल थेट बोलावं, असा सल्ला दिला जातो. यावेळी माझी सध्याची LDL-C पातळी किती आहे, माझ्यासाठी योग्य वैयक्तिक LDL-C लक्ष्य किती असावं आणि माझी पातळी त्या लक्ष्याच्या आत आहे का, नसेल तर पुढं काय करायचं, असे प्रश्न डॉक्टरांना विचारता येतील.
संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, वजनावर कंट्रोल आणि ताण कमी ठेवणं यामुळं हृदयाच्या तब्येतीला मदत होऊ शकते. पण काही जणांमध्ये फक्त जीवनशैलीतल्या बदलांनी LDL-C अपेक्षित पातळीपर्यंत खाली येईलच असं नाही. अशा वेळी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानं लिपिड कमी करणारी औषधं घ्यावी लागू शकतात. त्यामुळं स्वतःच्या मनानं औषध सुरू किंवा बंद न करता डॉक्टरांचा सल्ला घेणं गरजेचं आहे.
