शेतकऱ्यांसाठी व्यापाऱ्यांची माघार: २ ऑक्टोबरचे बाजार शुल्कविरोधी असहकार आंदोलन तूर्त स्थगित

एपीएमसी मार्केट सेसविरोधात २ ऑक्टोबर २०२६ पासून राज्यभर सुरू होणारे असहकार आंदोलन तूर्त स्थगित करण्याचा निर्णय महाराष्ट्र राज्य व्यापारी कृती समितीने एकमताने घेतला आहे. शेतकऱ्यांचे हित, राज्यभरातील तीव्र दुष्काळी परिस्थिती आणि येणारा सणासुदीचा काळ लक्षात घेऊन हा निर्णय घेतल्याचे समितीने सांगितले.

मात्र मार्केट सेस रद्द करण्याच्या मूळ मागणीवर व्यापारी ठाम आहेत. योग्य तोडगा निघेपर्यंत राज्य सरकारशी प्रभावी आणि सातत्यपूर्ण चर्चा सुरू राहील, असेही समितीने स्पष्ट केले.

या समितीत चेंबर ऑफ असोसिएशन्स ऑफ महाराष्ट्र इंडस्ट्री अँड ट्रेड (CAMIT), द महाराष्ट्र चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्री अँड अॅग्रिकल्चर (MACCIA), फेडरेशन ऑफ असोसिएशन्स ऑफ महाराष्ट्र (FAM), ग्रेन राइस अँड ऑइल मर्चंट्स असोसिएशन (GROMA) आणि पुणे मर्चंट्स चेंबर (PMC) या प्रमुख व्यापारी संघटनांचा समावेश आहे. समितीची ऑनलाइन आढावा बैठक ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी रात्री ९.३० वाजता झाली.

बैठकीला राज्यातील ३०५ एपीएमसी मार्केट यार्डांशी संबंधित व्यापारी नेते, पदाधिकारी आणि संघटनांचे प्रतिनिधी मोठ्या संख्येने हजर होते. राज्याच्या वेगवेगळ्या भागांतील प्रतिनिधींनी आपली मते आणि चिंता सविस्तर मांडली. मार्केट यार्डांत काम करणाऱ्या व्यापाऱ्यांनी सेस सुरूच ठेवल्याबद्दल तीव्र नाराजी व्यक्त केली. बाजार समित्या सेसमधून मोठा महसूल गोळा करतात, पण त्या तुलनेत व्यापाऱ्यांना रस्ते, पाणीपुरवठा, ड्रेनेज, स्वच्छता, पायाभूत सुविधा आणि आवश्यक सेवा दिल्या जात नाहीत, असे प्रतिनिधींनी निदर्शनास आणले.

कोल्हापूर येथे ४ ऑगस्ट २०२६ रोजी झालेल्या राज्यव्यापी व्यापारी परिषदेत एकमताने ठरले होते की, २ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत मार्केट सेस रद्द झाला नाही तर महात्मा गांधी जयंतीपासून राज्यभरातील व्यापारी शांततामय असहकार आंदोलन सुरू करतील. त्यात ते मार्केट सेस गोळा करणार नाहीत आणि संबंधित बाजार समित्यांकडे जमाही करणार नाहीत.

पण ३० सप्टेंबरच्या ऑनलाइन बैठकीत राज्यभरातील व्यापारी प्रतिनिधींची मते आणि अभिप्राय सविस्तर ऐकल्यानंतर सध्याच्या परिस्थितीचा व्यापक सामाजिक, मानवतावादी आणि शेतकरीकेंद्रित दृष्टिकोनातून पुन्हा विचार करण्यात आला.

दुष्काळामुळे राज्यातील शेतकरी आधीच गंभीर आर्थिक अडचणीत आहेत. नवरात्र, दसरा आणि दिवाळी हे महत्त्वाचे सण जवळ आले असताना आंदोलन सुरू झाले तर शेतमालाची वाहतूक, आवक, खरेदी आणि विक्री यावर परिणाम होऊ शकतो. असा व्यत्यय आला तर सर्वाधिक त्रास शेवटी शेतकऱ्यांनाच होईल आणि त्यांच्या अडचणी आणखी वाढतील.

म्हणूनच शेतकऱ्यांच्या हिताला सर्वोच्च महत्त्व देत, या कठीण काळात त्यांच्या अडचणी वाढू नयेत या हेतूने कृती समितीने २ ऑक्टोबरपासून प्रस्तावित असलेले असहकार आंदोलन तूर्त स्थगित करण्याचा निर्णय एकमताने घेतला. हा निर्णय म्हणजे व्यापाऱ्यांच्या भूमिकेतून माघार नाही, तर सध्याच्या परिस्थितीत शेतकऱ्यांच्या हिताला प्राधान्य देणारा जबाबदार, संवेदनशील आणि सामाजिक भान राखणारा निर्णय आहे, असे समितीने स्पष्ट केले.

"शेतकरी आणि व्यापारी हे एकमेकांचे स्पर्धक नाहीत; ते अर्थव्यवस्थेचे परस्परपूरक आधारस्तंभ आहेत. शेतकरी नैसर्गिक संकटाचा सामना करत असताना त्यांच्या अडचणी आणखी वाढू नयेत हे पाहणे ही व्यापारी वर्गाची सामाजिक जबाबदारी आहे. म्हणून २ ऑक्टोबरपासूनचे प्रस्तावित असहकार आंदोलन तूर्त स्थगित केले जात आहे. मात्र व्यापारी वर्गाने मार्केट सेस रद्द करण्याच्या मागणीतून माघार घेतली आहे, असा याचा अर्थ कोणत्याही प्रकारे काढू नये."

एपीएमसी मार्केट सेस पूर्णपणे रद्द करण्याची मागणी पूर्वीइतकीच ठाम आहे, असे समितीने पुन्हा सांगितले. राज्य सरकार, पणन विभाग आणि संबंधित अधिकाऱ्यांशी चर्चा आणि पाठपुरावा नव्या जोमाने सुरू राहील.

बदलती करप्रणाली, व्यापारपद्धती आणि बाजारातील बदल पाहता एपीएमसी व्यवस्थेचा सर्वंकष आढावा घेण्याची आणि शेतकरी, व्यापारी व ग्राहक या सर्वांना न्याय देणारी आधुनिक, पारदर्शक, कार्यक्षम आणि व्यवहार्य चौकट उभारण्याची गरज आहे, असेही बैठकीत अधोरेखित करण्यात आले.

व्यापारी वर्गाने दाखवलेला संयम, सामाजिक जबाबदारी आणि शेतकरीकेंद्रित भूमिका राज्य सरकारने सकारात्मकपणे लक्षात घ्यावी आणि मार्केट सेसचा प्रश्न कायमस्वरूपी, न्याय्य व सकारात्मक पद्धतीने सुटावा यासाठी व्यापारी प्रतिनिधींशी विलंब न लावता अर्थपूर्ण चर्चा सुरू करावी, असे आवाहन कृती समितीने केले.

सरकारशी चर्चा आणि पाठपुरावा सुरू राहील आणि परिस्थितीचा सतत आढावा घेतला जाईल. मार्केट सेसबाबत अपेक्षित निर्णय झाला नाही तर महाराष्ट्रातील व्यापारी संघटना पुन्हा एकत्र विचारविनिमय करून आंदोलनाची पुढील दिशा आणि रणनीती ठरवतील.

"आंदोलन तूर्त स्थगित, मार्केट सेस रद्द करण्याची मागणी मात्र ठाम!"

शेतकरी, ग्राहक आणि व्यापार यांच्या हितांचा समतोल राखत महाराष्ट्रातील व्यापारी वर्ग मार्केट सेस रद्द करण्याची मागणी एकजुटीने आणि निर्धाराने पुढे नेत राहील.

"शेतकरी जगला तर बाजार जगेल; बाजार जगला तर व्यापार जगेल; आणि व्यापार मजबूत राहिला तर महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था मजबूत राहील."

महाराष्ट्र राज्य व्यापारी कृती समिती