कस्तुरबा रुग्णालयाच्या आवारात दुर्मिळ नवरंगाचे दर्शन

मुंबईतील कस्तुरबा रुग्णालयाच्या आवारात दुर्मिळ मानला जाणारा इंडियन पिट्टा, म्हणजेच नवरंग, हा रंगीबेरंगी पक्षी दिसला आहे. रुग्णालय म्हटले की रुग्णांची गर्दी, उपचारांची धावपळ आणि सततची लगबग असते. अशा वातावरणात निसर्गाने एक अनपेक्षित आणि सुखद भेट दिली आहे. हा पक्षी दिसल्याने पक्षीप्रेमींमध्ये उत्साह निर्माण झाला आहे.

हा पक्षी प्लास्टिक सर्जन डॉ. मंगेश पवार यांच्या नजरेस पडला. डॉ. पवार नायर रुग्णालयात प्लास्टिक सर्जन आहेत आणि त्यांना कस्तुरबातील बर्न वॉर्डमध्ये ड्युटी लागते. त्याप्रमाणे ते तिकडे गेले असता शनिवारी सकाळी त्यांना नवरंगाचे दर्शन झाले. ते स्वतः पक्षी निरीक्षक आहेत आणि राज्यात ठिकठिकाणी जाऊन पक्ष्यांचा अभ्यास करतात. त्यांच्या या निरीक्षणामुळे पक्षीनिरीक्षकांमध्ये उत्सुकता निर्माण झाली आहे.

इंडियन पिट्टा त्याच्या बहुरंगी पिसाऱ्यामुळे नवरंग म्हणून ओळखला जातो. हिरवा, निळा, पिवळा, नारिंगी, लाल आणि काळा अशा रंगांच्या आकर्षक छटा त्याच्या अंगावर असतात, त्यामुळे तो दिसायला अतिशय देखणा वाटतो. तो प्रामुख्याने दाट झाडी आणि जंगल परिसरात आढळतो. म्हणूनच मुंबईच्या गजबजलेल्या मध्यवर्ती भागातील रुग्णालयाच्या आवारात तो दिसणे विशेष लक्षवेधी ठरले आहे.

हा पक्षी प्रामुख्याने केरळ आणि श्रीलंकेत आढळतो. कोकण आणि पश्चिम घाट परिसरातही तो क्वचितच दिसतो. सध्या त्याच्या स्थलांतराचा काळ सुरू असून तो मुंबईच्या जवळपासच्या कर्नाळा परिसरापर्यंत येतो. मात्र कर्नाळ्याच्या पलीकडे थेट मुंबईच्या मध्यवर्ती भागातील कस्तुरबा रुग्णालयाच्या आवारात त्याचे दर्शन होणे ही विशेष बाब आहे, असे डॉ. पवार म्हणाले.

महानगरातील पक्ष्यांचे स्थलांतर, त्यांचा अधिवास आणि पर्यावरणीय बदल या दृष्टीने या नोंदीचा अभ्यास होणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. त्यामुळे हे दर्शन पक्षी अभ्यासकांसाठी औत्सुक्याचा विषय ठरले आहे.

या दर्शनाबद्दल नायर रुग्णालयातील प्लास्टिक सर्जन डॉ. मंगेश पवार यांनी आपला अनुभव सांगितला. ते म्हणाले: "मुंबईसारख्या गजबजलेल्या शहरात इंडियन पिट्टा दिसेल आणि तोही कस्तुरबा रुग्णालयाच्या आवारात, याची अजिबात कल्पना नव्हती. रुग्णालयाच्या रोजच्या कामाच्या व्यापात अचानक या नऊ रंगांच्या पाहुण्याचे दर्शन घडले. त्याचे रंग आणि देखणेपणा पाहून क्षणभर नजरच हटत नव्हती. निसर्ग आपल्याला अशा अनपेक्षित क्षणी आनंदाची भेट देतो, याचा हा अविस्मरणीय अनुभव आहे."

कस्तुरबातील या नवरंग दर्शनाने शहरातील झाडे, हिरवळ आणि पक्ष्यांसाठी अनुकूल नैसर्गिक अधिवास टिकवण्याचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले आहे. काँक्रीटच्या जंगलातही निसर्गाने आपले अस्तित्व जपले असल्याची सुखद जाणीव या नवरंगाने करून दिली आहे.