राष्ट्रीय विधी सेवा दिन: चंद्रपुरात गरजूंना मोफत विधी सेवेचे आवाहन

न्यायापासून कुणीही वंचित राहू नये आणि गरजूंना मोफत विधी सेवा मिळावी, यासाठी राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरण काम करते. राष्ट्रीय विधी सेवा दिनानिमित्त चंद्रपूर जिल्हा न्यायालयातील लोक अभिरक्षक कार्यालयाचे मुख्य लोक अभिरक्षक अॅड विनोद बोरसे यांनी या कामाची माहिती दिली. प्राधिकरणाचे उपक्रम जनहिताचे आहेत, पण दुर्बल घटकांना मोफत विधी सहाय्य देण्यासाठी आणखी मोठ्या प्रमाणात लोकांचा सहभाग लागेल, असे त्यांचे मत आहे. लोकांनी स्वतःहून पुढे येऊन प्राधिकरणाच्या योजनांचा फायदा घ्यावा, असेही ते म्हणाले.

हा दिवस ९ नोव्हेंबरला का पाळला जातो, याचीही माहिती त्यांनी दिली. गरीब, दुर्बल आणि वंचित लोकांना मोफत व सक्षम विधी सेवा मिळावी म्हणून १९८७ मध्ये विधी सेवा प्राधिकरण कायदा मंजूर झाला. त्याची अंमलबजावणी ९ नोव्हेंबर १९९५ पासून सुरू झाली. म्हणून हा दिवस राष्ट्रीय विधी सेवा दिन म्हणून साजरा केला जातो.

जिल्हा विधी सेवा प्राधिकरणामार्फत गरजूंना मोफत विधी सेवा व सहाय्य दिले जाते. लोक न्यायालयाचे आयोजन, वैवाहिक वाद मध्यस्थी आणि समेटाने मिटवणे, कायदेविषयक शिबिरे भरवणे ही कामेही याच माध्यमातून होतात. कैदी आणि न्यायाधीन बंद्यांना मोफत विधी सेवा दिली जाते. राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरणाच्या विविध योजनांची माहिती सर्वसामान्य जनतेपर्यंत पोहोचवण्याचेही काम केले जाते.

न्यायालयीन सुनावणीसाठी वकिलांची फी भरू न शकणाऱ्या नागरिकांना ही सेवा मोफत मिळते. अटकेतील व्यक्ती, तुरुंगातील कैदी, महिला, लहान मुले, अनुसूचित जाती व जमातीचे सदस्य आणि मानसिक आजारी किंवा शारीरिकदृष्ट्या दिव्यांग व अक्षम व्यक्ती यांना ती मिळते. अवैध मानवी व्यापाराचे बळी, सामूहिक आपत्ती, वांशिक हिंसाचार, जातीय अत्याचार, पूर, दुष्काळ, भूकंप किंवा औद्योगिक आपत्तीचे बळी, औद्योगिक कामगार, तसेच वार्षिक उत्पन्न तीन लाख रुपयांपेक्षा कमी असलेल्या व्यक्तींनाही ही सेवा दिली जाते.

जिल्हा विधी सेवा प्राधिकरणाअंतर्गत असलेले लोक अभिरक्षक कार्यालय जिल्हा कारागृहाला भेट देते. तिथल्या कारागृह विधी सेवा चिकित्सालयात कैदी आणि न्यायाधीन बंद्यांना मोफत विधी सेवा व सहाय्य दिले जाते. रोजच्या न्यायालयीन कामकाजात गरजूंना मोफत कायदेशीर सल्ला मिळतो. रोजच्या दिवशी तसेच सुटीच्या दिवशी रिमांडच्या वेळीही गरजूंना ही सेवा दिली जाते.

गेल्या वर्षभरात लोक अभिरक्षक कार्यालयाने केलेल्या कामाची आकडेवारी अशी: रिमांडची कामे १६१, जामीन अर्ज निकाली ११४, साक्षीदार तपासले २११, प्रकरणे निकाली ६७. कार्यालयात गरजूंना १२८ वेळा मोफत सल्ला दिला गेला. कारागृह विधी सेवा चिकित्सालयात न्यायबंद्यांना १७४८ वेळा मोफत सल्ला देण्यात आला. कारागृहाला एकूण १६८ भेटी देण्यात आल्या.

चंद्रपूर जिल्हा न्यायालयाचे प्रमुख जिल्हा व सत्र न्यायाधीश आणि जिल्हा विधी सेवा प्राधिकरणाचे अध्यक्ष अभय लाहोटी, तसेच प्राधिकरणाचे सचिव आणि दिवाणी न्यायाधीश वरिष्ठ स्तर सुधीर इंगळे यांच्या प्रशासकीय मार्गदर्शनाखाली कार्यालयाचे काम चालते. अॅड विनोद बोरसे मुख्य लोक अभिरक्षक आहेत. अॅड अनुपमा फलके आणि अॅड साकीया शेख सहाय्यक लोक अभिरक्षक म्हणून सध्या काम पाहत आहेत.

राष्ट्रीय विधी सेवा दिनानिमित्त समाजातील वंचित आणि गरजू लोकांनी विधी सेवा प्राधिकरणाच्या योजनांचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन अॅड विनोद बोरसे यांनी केले आहे.