नागपूरच्या कस्तुरचंद पार्कवर ७५ व्या रावण दहनाचा सोहळा, हजारो नागरिक उपस्थित

नागपूरच्या दसरा उत्सवात यंदा एक ऐतिहासिक टप्पा गाठला गेला. विजयादशमीला, २० ऑक्टोबर रोजी, कस्तुरचंद पार्क येथे शहरातील प्रसिद्ध रावण दहन कार्यक्रमाची ७५ वी आवृत्ती साजरी झाली. ७५ फुटी रावणाचा पुतळा जळताना पाहण्यासाठी हजारो नागरिक जमले होते. सनातन धर्म युवक सभेने हा प्लॅटिनम जयंती सोहळा आयोजित केला होता. धार्मिक वातावरण, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि नजरेत भरणारे दृश्य परिणाम यांमुळे मध्य भारतातील सर्वाधिक नावाजलेल्या दसरा आकर्षणांमध्ये या कार्यक्रमाचे स्थान पुन्हा अधोरेखित झाले.

या सोहळ्यात तीन भव्य पुतळे उभारण्यात आले होते. ७५ फुटांचा रावण, ६५ फुटांचा कुंभकर्ण आणि ५५ फुटांचा मेघनाद असे हे पुतळे वाईटावर चांगल्याचा विजय दर्शवतात. नागपूरच्या सांस्कृतिक दिनदर्शिकेत खोलवर रुजलेल्या ७५ वर्षांच्या परंपरेचा हा टप्पा असल्याने या पुतळ्यांच्या आकाराला आणि भरगच्च कार्यक्रमाला विशेष महत्त्व आले.

१६ ते २० ऑक्टोबर असे पाच दिवस प्लॅटिनम जयंतीचे कार्यक्रम चालले. पारंपरिक धार्मिक विधी आणि आधुनिक मनोरंजन यांची सांगड घालण्यात आली. सांस्कृतिक कार्यक्रम, रामलीलेचे दृकश्राव्य सादरीकरण आणि भव्य फायर शो हे मुख्य आकर्षण ठरले. कुटुंबे आणि भाविक कस्तुरचंद पार्कवर आले होते.

रावण दहनापूर्वी दृकश्राव्य रामलीलेतून रामायणातील प्रसंग प्रेक्षकांसमोर नाट्यमयरीत्या मांडले गेले. रावण, कुंभकर्ण आणि मेघनाद यांचे पुतळे मुख्य आकर्षण राहिले. त्यांच्या वेगवेगळ्या उंचीमुळे देखावा लक्षवेधी झाला. विजयादशमी म्हणजे अहंकार आणि वाईटावर सत्याचा विजय, या पारंपरिक कथेला त्यातून बळ मिळाले. फायर शोमुळे पारंपरिक कार्यक्रमाला आधुनिक दृश्यांची जोड मिळाली. नागपूर आणि आसपासच्या भागातून मोठी गर्दी कस्तुरचंद पार्कवर आली होती.

कस्तुरचंद पार्क हे मुख्य ठिकाण असले तरी नारा-जरीपटका आणि अवस्थी चौक यांसह इतर ठिकाणीही मोठ्या प्रमाणात रावण दहनाचे कार्यक्रम झाले. अनेक ठिकाणी एकाच वेळी गर्दी जमल्याने पोलीस आणि वाहतूक यंत्रणेला गर्दीचे नियोजन, रस्ते मोकळे ठेवणे आणि कार्यक्रम शांततेत पार पाडणे यांचे आव्हान होते.

याच दिवशी दीक्षाभूमीवर ७० वा धम्मचक्र प्रवर्तन दिन सोहळा आणि विजयादशमीचे इतर कार्यक्रम होते. त्यामुळे नागपूर पोलिसांनी शहरभर मोठा बंदोबस्त ठेवला. सुमारे ३,५०० पोलीस कर्मचारी तैनात करण्याचे नियोजन होते. गर्दीचे नियंत्रण, देखरेख, वाहतूक नियमन आणि कायदा-सुव्यवस्था राखणे ही त्यांची जबाबदारी होती. कस्तुरचंद पार्क, दीक्षाभूमी, कामठीतील ड्रॅगन पॅलेस, रा. स्व. संघाचे मुख्यालय आणि इतर रावण दहनाची ठिकाणे या बंदोबस्तात समाविष्ट होती. पोलीस आयुक्त विश्वास नांगरे पाटील यांनी तयारीवर देखरेख ठेवली.

बंदोबस्तात तंत्रज्ञानाचा मोठा वाटा होता. एआयच्या मदतीने होणारी देखरेख, सीसीटीव्ही आणि ड्रोन कॅमेऱ्यांतून गर्दीच्या ठिकाणांवर नजर ठेवली गेली. बॉम्ब शोधक पथके आणि श्वान पथकेही तैनात होती. प्रवेश-निर्गमन मार्ग आणि पोहोच रस्त्यांवर विशेष लक्ष ठेवण्यात आले.

वाहतुकीसाठी दुपारपासून रात्री उशिरापर्यंत कार्यक्रमस्थळांभोवती तात्पुरते रस्ते बंद आणि पर्यायी मार्ग ठेवण्यात आले. संविधान चौकाकडे जाणाऱ्या रस्त्यांवर निर्बंध होते आणि वाहनचालकांना पर्यायी मार्ग वापरण्यास सांगितले गेले.