इराणविरुद्ध कारवाईत अमेरिका 'मदर ऑफ ऑल बॉम्ब्स' वापरण्याचा विचार करत असल्याची चर्चा

मध्यपूर्वेत अमेरिका आणि इराण यांच्यातला लष्करी तणाव दिवसेंदिवस वाढत चालला आहे. या भागातल्या घडामोडींकडे सगळ्या जगाचे लक्ष लागलेले असतानाच अमेरिकेच्या एका संभाव्य लष्करी योजनेमुळे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर खळबळ उडाली आहे. सूत्रांच्या आणि विविध आंतरराष्ट्रीय अहवालांच्या हवाल्यानुसार, इराणविरुद्ध कारवाई करायची वेळ आली तर अमेरिकन सैन्य 'मदर ऑफ ऑल बॉम्ब्स' म्हणजेच MOAB हा अत्यंत घातक बॉम्ब वापरण्याच्या पर्यायावर गांभीर्याने विचार करत आहे.

हा बॉम्ब अमेरिकेच्या शस्त्रागारातला सर्वात मोठा आणि विनाशकारी अण्वस्त्रविरहित बॉम्ब मानला जातो. अमेरिकेने हा निर्णय घेतलाच, तर दोन्ही देशांमधला संघर्ष अनियंत्रित युद्धाकडे जाऊ शकतो, असे सांगितले जात आहे. मात्र हा बॉम्ब वापरण्याबाबत अमेरिकन प्रशासनाने अजून कोणताही अंतिम किंवा अधिकृत निर्णय घेतलेला नाही, ही गोष्टही तितकीच महत्त्वाची आहे.

या तणावाच्या केंद्रस्थानी इराणी रिव्होल्यूशनरी गार्ड्स कॉर्प्स (IRGC) नौदलाचे कमांडर, रिअर ॲडमिरल अली अझमाई यांचे कडक वक्तव्य मानले जात आहे. आखाती प्रदेशात अमेरिकन जहाजांकडून कोणतीही चिथावणीखोर किंवा आक्रमक कृती झाली, तर इराणकडून त्याला अत्यंत कठोर आणि थेट प्रत्युत्तर दिले जाईल, असा उघड इशारा त्यांनी अमेरिकेला दिला आहे. इराणच्या या आक्रमक पवित्र्यानंतर अमेरिकन प्रशासनाने वेगवेगळ्या लष्करी पर्यायांची चाचपणी सुरू केल्याचे सांगितले जाते.

CNN ने अमेरिकन संरक्षण विभागातील उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांच्या हवाल्याने या योजनांचा खुलासा केला आहे. त्यानुसार पेंटागॉनने इराणमधल्या विशिष्ट लक्ष्यांवर मारा करण्यासाठी विस्तृत लष्करी आराखडे तयार ठेवले आहेत. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा इराणविरुद्ध थेट कारवाईचे आदेश दिले, तर या योजना तत्काळ राबवल्या जाऊ शकतात. म्हणजेच अमेरिकेच्या वॉर-रूममध्ये इराणविरोधात मोठ्या प्रमाणावर हल्ला करण्याच्या पर्यायांवर गंभीर चर्चा सुरू आहे, असे यावरून दिसते.

या शस्त्राचे अधिकृत तांत्रिक नाव GBU-43/B मॅसिव्ह ऑर्डनन्स एअर ब्लास्ट (MOAB) असे आहे. हा अणुबॉम्ब नसला, तरी त्याची विध्वंसक क्षमता कोणत्याही अण्वस्त्रापेक्षा कमी मानली जात नाही. अतिशय मजबूत लष्करी तळ, जमिनीखालचे बंकर्स आणि दणकट सैनिकी बांधकामे नष्ट करण्यासाठी याची रचना केलेली आहे. सोशल मीडियावरच्या एका पोस्टनुसार, CNN च्या हवाल्याने, ट्रम्प यांनी मध्यावधी निवडणुकांच्या आधी किंवा नंतर लढाई पुन्हा सुरू करण्याचे आदेश दिले, तर इराणच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधा आणि अणुकेंद्रांवर हा बॉम्ब वापरण्याचा विचार आहे. या पोस्टमध्ये बॉम्बचे वजन सुमारे ९,८०० किलो आणि त्यातील उच्च स्फोटकांचे वजन सुमारे ८,५०० किलो सांगितले आहे. अमेरिकेने हा बॉम्ब इराणविरुद्ध कधीच वापरलेला नाही, तर प्रत्यक्ष लढाईत तो पहिल्यांदा २०१७ मध्ये अफगाणिस्तानात वापरला गेला.

अंदाजे २० फूट लांब असलेल्या या बॉम्बचे वजन हजारो किलो असते. स्फोट होण्यापूर्वी तो तब्बल २०० फूट माती आणि ६० फूट काँक्रीटचे थर भेदून आत जाऊ शकतो. जमिनीच्या खोलवर जाऊन स्फोट घडवण्याच्या याच क्षमतेमुळे इराणचे भूगर्भातले अणू प्रकल्प आणि लष्करी तळ उद्ध्वस्त करण्यासाठी हा सर्वात प्रभावी पर्याय मानला जात आहे.

अमेरिकेने इराणवर MOAB किंवा तशाच मोठ्या बॉम्बने हल्ला केला, तर त्याचे परिणाम फक्त या दोन देशांपुरते राहणार नाहीत. मध्यपूर्वेतले सगळे तेलसमृद्ध देश युद्धाच्या झळांमध्ये होरपळू शकतात. इराणच्या ऊर्जा प्रकल्पांवर किंवा तेल शुद्धीकरण कारखान्यांवर हल्ले झाले, तर आंतरराष्ट्रीय बाजारातला कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायूचा पुरवठा पूर्णपणे ठप्प होऊ शकतो.

त्यामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाचे दर गगनाला भिडतील आणि अमेरिका, युरोप व आशियातल्या अनेक देशांत महागाईचा भडका उडू शकतो. आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेपैकी ८० टक्क्यांहून अधिक तेल आयात करणाऱ्या भारतासाठी हे संकट अत्यंत गंभीर ठरेल. इंधनाचे दर वाढले, तर वाहतूक खर्च, अन्नधान्य आणि रोजच्या वस्तूंचे भाव वाढून सामान्य माणसाचे बजेट कोलमडू शकते. म्हणूनच अमेरिका आणि इराणमधला हा संभाव्य संघर्ष फक्त लष्करी नाही, तर संपूर्ण जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी धोक्याची घंटा ठरत आहे.