इन्व्हर्टरवर घरातली कोणती उपकरणे चालवावीत? पावसाळ्यात अर्थिंग का महत्त्वाचे आहे?
लाईट गेल्यानंतर इन्व्हर्टर आधार देतो, पण त्याची क्षमता मर्यादित असल्यामुळे कोणती उपकरणे चालवावीत आणि पावसाळ्यात अर्थिंगकडे का दुर्लक्ष करू नये, हे समजून घ्या.
घरातली लाईट गेल्यानंतर दिवे, पंखे आणि काही गरजेची उपकरणे सुरू ठेवण्यासाठी इन्व्हर्टर मोठा आधार ठरतो. पण इन्व्हर्टरची क्षमता मर्यादित असल्यामुळे घरातलं प्रत्येक उपकरण त्यावर चालवणं योग्य ठरत नाही. उपकरण किती वीज घेतं आणि आपल्या इन्व्हर्टरची VA क्षमता नेमकी किती आहे, हे आधी बघणं गरजेचं असतं. ही दोन्ही आकडेवारी लक्षात घेतल्याशिवाय इन्व्हर्टरवर कोणतंही उपकरण जोडणं धोक्याचं ठरू शकतं.
LED बल्ब, पंखे, राऊटर आणि लॅपटॉपसारखी तुलनेने कमी लोडची उपकरणे इन्व्हर्टरवर सामान्यतः चालवता येतात. हीटर, गिझर, इस्त्री आणि पंपसारखी जास्त लोडची उपकरणे मात्र इन्व्हर्टरच्या क्षमतेनुसारच वापरावी लागतात. म्हणजे उपकरण किती वीज खेचतं आणि इन्व्हर्टर ती किती वेळ आणि किती प्रमाणात देऊ शकतो, याचा ताळमेळ आधी बसवावा लागतो.
सामान्य क्षमतेच्या इन्व्हर्टरवर LED बल्ब, पंखे, Wi-Fi राऊटर, मोबाईल चार्जर, टीव्ही किंवा लॅपटॉपसारखी तुलनेने कमी लोडची उपकरणे सहज चालतात. सध्या अनेक घरांमध्ये वर्क फ्रॉम होम किंवा ऑनलाइन कामासाठी राऊटर, लॅपटॉप आणि चार्जिंगची गरज असते, ही उपकरणे इन्व्हर्टरवर ठेवणं सहसा योग्य ठरतं. मात्र एकाच वेळी अनेक उपकरणे जोडली, तर इन्व्हर्टर ओव्हरलोड होण्याची शक्यता जास्त असते, त्यामुळे याची काळजी घ्यावी लागते. एकाच वेळी किती उपकरणे सुरू ठेवायची, याचा हिशोब आधीच ठरवून घेणं फायद्याचं ठरतं.
फ्रिज, पंप, मायक्रोवेव्ह, मिक्सर, इस्त्री, गिझर, हीटर किंवा एअर कंडिशनरसारख्या उपकरणांचा लोड मात्र जास्त असतो. यातल्या काही उपकरणांमध्ये मोटर किंवा हीटिंग एलिमेंट असल्यामुळे सुरुवातीचा किंवा सततचा वीजवापर जास्त होतो. त्यामुळे अशी उपकरणे इन्व्हर्टरच्या क्षमतेनुसारच वापरणं गरजेचं ठरतं. इस्त्री, हीटर आणि गिझरसारखी हीटिंग उपकरणे विनाकारण इन्व्हर्टरवर चालवणं शक्यतो टाळावं. BIS च्या विद्युत-सुरक्षा संदर्भातही हीटिंग उपकरणांमुळे ओव्हरहिटिंग आणि आगीचा धोका असल्याची चेतावणी दिलेली आहे. त्यामुळे या उपकरणांबाबत सावधगिरी बाळगणं गरजेचं आहे.
पावसाळ्यात ओलसर जमीन, भिंती आणि विद्युत जोडण्यांमुळे विजेच्या सुरक्षेचा मुद्दा आणखी महत्त्वाचा ठरतो. योग्य अर्थिंगमुळे फॉल्ट करंटसाठी सुरक्षित मार्ग तयार होतो आणि विद्युत धक्का किंवा शॉर्ट सर्किटचा धोका कमी होण्यास मदत होते. पावसाच्या दिवसांत ओलावा वाढल्यामुळे हा धोका नेहमीपेक्षा जास्त असतो, हे लक्षात घेणं गरजेचं आहे.
विशेषतः ग्रामीण भागातील घरांमध्ये जुनी वायरिंग, शेती पंप, धातूची उपकरणे किंवा ओलसर जागा असेल, तर अर्थिंगची नियमित तपासणी करणं जास्त महत्त्वाचं ठरतं. पावसाळ्यात स्वतः वायरिंग दुरुस्त करण्याऐवजी प्रशिक्षित इलेक्ट्रिशियनकडून अर्थिंग, MCB आणि संपूर्ण इलेक्ट्रिक सिस्टम तपासून घेणं हा सुरक्षित पर्याय आहे. यामुळे पावसाळ्यात होणारे अपघात टाळता येऊ शकतात आणि घरातली विद्युत यंत्रणा सुरक्षित राहते.
