दिवाळीच्या तोंडावर मुंबईत रस्त्यांवर फटाके आणि लेसर लाईट्सना 4 डिसेंबरपर्यंत बंदी

दिवाळी अगदी काही दिवसांवर आली असताना मुंबई पोलिसांनी शहरातील नागरिकांसाठी कडक आदेश काढला आहे. वाढते प्रदूषण आणि सार्वजनिक सुरक्षेचा धोका लक्षात घेऊन मुंबईतील सार्वजनिक रस्ते आणि गल्लीबोळांमध्ये फटाके फोडण्यास पूर्णपणे बंदी घालण्यात आली आहे.

फटाक्यांसोबतच डोळ्यांना त्रास देणारे हाय-इंटेन्सिटी लेसर लाईट्स आणि सर्चलाईट वापरण्यावरही पोलिसांनी निर्बंध आणले आहेत. मुंबई पोलिस आयुक्तालयाने जारी केलेले हे निर्बंध आज, म्हणजे 6 ऑक्टोबर 2026 च्या मध्यरात्रीपासून लागू होतील. ते 4 डिसेंबर 2026 च्या मध्यरात्रीपर्यंत, एकूण 60 दिवस अमलात राहतील.

या निर्णयामागे मुंबई उच्च न्यायालयाचे निर्देश आहेत. पर्यावरणाशी संबंधित एका सुओ मोटो जनहित याचिकेवर सुनावणी करताना उच्च न्यायालयाने 22 सप्टेंबर 2026 रोजी हे निर्देश दिले होते. हवा आणि ध्वनी प्रदूषणावर नियंत्रण ठेवणे, तसेच रस्त्यांवर फटाके फोडल्याने आणि तीव्र दिव्यांमुळे निर्माण होणारे धोके टाळणे हा त्यामागचा मुख्य उद्देश आहे. न्यायालयाच्या सूचनेनुसार स्थानिक प्रशासन आणि पोलिसांनी रस्त्यांवरील फटाके आणि हाय-इंटेन्सिटी लाईट शोवर तातडीने बंदी आणली आहे.

मुंबई पोलिस आयुक्तालयाच्या हद्दीतील सर्व सार्वजनिक रस्ते, गल्लीबोळ आणि महामार्गांवर सर्वसामान्य नागरिकांना फटाके, रॉकेट किंवा इतर कोणतेही शोभेचे दारूकाम फोडता येणार नाही. रस्त्यावर फटाके फोडले की प्रवाशांची सुरक्षितता धोक्यात येते, मोठ्या प्रमाणात ध्वनी आणि वायू प्रदूषण होते आणि वाहतुकीलाही अडथळा येतो. हे सगळे टाळण्यासाठी पोलिसांनी हे पाऊल उचलले आहे.

बंदी फक्त फटाक्यांपुरती नाही. सार्वजनिक ठिकाणी चालणारे तीव्र क्षमतेचे लेसर लाईट्स, हाय-इंटेन्सिटी ल्युमेन लाईट्स आणि सर्चलाईट यांच्या वापरावरही पूर्ण बंदी आहे. असे लेसर आणि झगमगणारे दिवे रस्त्यांकडे रोखले गेले तर वाहनचालक आणि पादचाऱ्यांचे डोळे दिपून गंभीर अपघात होण्याचा धोका असतो. म्हणूनच हा नियम कठोरपणे पाळण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.

आदेश मोडणाऱ्यांना मुंबई पोलिसांनी स्पष्ट इशारा दिला आहे. उल्लंघन करणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीवर किंवा आयोजकांवर कायदेशीर कारवाई होईल. गुन्ह्याचे स्वरूप पाहून दोषींवर वेगवेगळ्या कायद्यांनुसार गुन्हे दाखल केले जातील. हे कायदे असे: ध्वनी प्रदूषण (नियंत्रण व नियमन) नियम, 2000, पर्यावरण (संरक्षण) कायदा, 1986, भारतीय न्याय संहिता, 2023 आणि स्फोटक कायदा, 1884.

आणखी एका प्रतिबंधात्मक आदेशाचा उल्लेख इथे करायला हवा. मुंबई पोलिसांनी गेल्या महिन्यात 'आयएनएस शिक्रा' या नेव्हल एअर स्टेशनच्या आणि त्याच्या आसपासच्या परिसरात पतंग उडवण्यावर 60 दिवसांची कडक बंदी घातली आहे. विमाने आणि हेलिकॉप्टरच्या सुरक्षित उड्डाणासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

हा आदेश 'INS शिक्रा' नेव्हल एअर स्टेशनचा हवाई परिसर तसेच मुंबई पोलिस आयुक्तालयाच्या हद्दीतील आझाद नगर आणि सुंदर नगर भागांना लागू आहे. पश्चिम नौदल कमांडअंतर्गत (Western Naval Command) टेक-ऑफ, लँडिंग आणि रोजच्या उड्डाणांच्या वेळी पतंग किंवा पतंगाचे धागे विमानांच्या सुरक्षेला धोका ठरू शकतात, असे यात म्हटले आहे. हा आदेश 16 सप्टेंबर 2026 च्या मध्यरात्रीपासून लागू झाला असून 14 नोव्हेंबर 2026 च्या मध्यरात्रीपर्यंत, एकूण 60 दिवस अमलात राहील.