आयएएस ट्रेनिंगमध्ये मूळ पगार ५६,१०० रुपये, पण हातात किती येतात?

युपीएससी परीक्षा उत्तीर्ण होऊन भारतीय प्रशासकीय सेवेत (IAS) निवड झाली की, प्रत्येक प्रशिक्षणार्थीच्या मनात ट्रेनिंगच्या काळात पगार किती मिळणार, याची उत्सुकता असते. उत्तराखंडमधील मसुरी येथे 'लाल बहादूर शास्त्री राष्ट्रीय प्रशासन अकादमी' (LBSNAA) आहे. तिथे प्रशिक्षण घेत असताना आयएएस अधिकाऱ्यांना कोणता पगार आणि कोणते आर्थिक लाभ मिळतात, त्याची सविस्तर माहिती इथे पाहू या.

सातव्या वेतन आयोगानुसार (7th Pay Commission) आयएएस अधिकारी जेव्हा प्रशिक्षण सुरू करतात, तेव्हा त्यांना लेव्हल-१० (Pay Level 10) प्रमाणे पगार दिला जातो. म्हणजेच प्रशिक्षणाच्या कालावधीत आयएएस अधिकाऱ्याचा मूळ पगार दरमहा ५६,१०० रुपये इतका असतो.

मूळ पगार ५६,१०० रुपये असला, तरी प्रत्यक्षात हातात येणारी रक्कम त्यापेक्षा थोडी वेगळी असते. अकॅडमीमध्ये (LBSNAA) ट्रेनिंग सुरू असताना अधिकाऱ्यांना मेस बिल, हॉस्टेलचा खर्च आणि इतर देयके भरावी लागतात. ही सगळी कपात झाल्यानंतर प्रशिक्षणार्थींच्या हातात साधारणपणे ३५,००० ते ४०,००० रुपये स्टायपेंड किंवा इन-हँड रक्कम येते. म्हणजे मूळ पगार आणि प्रत्यक्ष हातात येणारी रक्कम यात फरक असतो.

अकादमीतील वास्तव्यात काही रकमा कापल्या जात असल्या, तरी सरकारकडून अधिकाऱ्यांना राहण्याची चांगली व्यवस्था, सुरक्षा आणि प्रशिक्षणाशी संबंधित इतर सुविधा मिळतात. या सुविधा फ्री किंवा सवलतीच्या दरात दिल्या जातात.

अकादमीतील प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यावर अधिकारी प्रत्यक्ष फिल्ड पोस्टिंगवर किंवा डिस्ट्रिक्ट ट्रेनिंगसाठी जातात. तेव्हा त्यांना मूळ पगारासोबत महागाई भत्ता (DA), घरभाडे भत्ता (HRA) आणि प्रवास भत्ता (TA) असे अतिरिक्त लाभ मिळू लागतात. त्यामुळे त्यांचा एकूण पगार वाढतो.

थोडक्यात, मसुरीतील प्रशिक्षणात मूळ पगार ५६,१०० रुपये असतो. मेस बिल, हॉस्टेलचा खर्च आणि इतर देयकांच्या कपातीनंतर हातात ३५,००० ते ४०,००० रुपये येतात. फिल्ड पोस्टिंग किंवा डिस्ट्रिक्ट ट्रेनिंगला गेल्यावर भत्त्यांमुळे एकूण पगार वाढतो.