प्रत्येक अपघातात एअरबॅग उघडतेच असे नाही; धडकेचा वेग किती महत्त्वाचा?

कारमधून प्रवास करताना सुरक्षिततेच्या दृष्टीने एअरबॅग हे सर्वांत महत्त्वाचे फीचर मानले जाते. अपघात झाला की एअरबॅग आपोआप उघडेल आणि प्रवाशांचे संरक्षण करेल, असे अनेकांना वाटते. पण प्रत्यक्षात प्रत्येक अपघातात एअरबॅग उघडतेच असे नाही.

एअरबॅग उघडणार की नाही, हे गाडीचा वेग, धडकेची तीव्रता, धडकेची दिशा आणि कारमधील सेन्सरने नोंदवलेली माहिती अशा अनेक गोष्टींवर अवलंबून असते. त्यामुळे एअरबॅग नेमकी कधी आणि कशी काम करते, हे समजून घेणे गरजेचे आहे.

एअरबॅग उघडण्यासाठी प्रत्येक कारमध्ये एकच ठरावीक वेग ठरलेला नसतो. साधारणपणे समोरून झालेल्या गंभीर धडकेत एअरबॅग सक्रिय होण्याची शक्यता जास्त असते. मात्र गाडी ३०, ४० किंवा ५० किलोमीटर प्रतितास वेगाने जात होती म्हणून एअरबॅग उघडेलच, असे म्हणता येत नाही.

उदाहरणार्थ, कमी वेगात एखाद्या कठीण वस्तूला जोरात धडक बसली तर एअरबॅग उघडू शकते. उलट जास्त वेगात झालेल्या काही किरकोळ धडकांमध्ये ती उघडणारही नाही. कारण धडकेमुळे वेगात अचानक किती बदल झाला आणि त्याची तीव्रता किती होती, हे कारमधील सेन्सर तपासतात.

कारमध्ये एअरबॅग कंट्रोल युनिट आणि खास क्रॅश सेन्सर बसवलेले असतात. अपघाताच्या वेळी हे सेन्सर धडकेची तीव्रता ओळखून कंट्रोल युनिटला माहिती पाठवतात. धडक गंभीर आहे हे लक्षात येताच कंट्रोल युनिट एअरबॅग उघडण्याचा आदेश देते.

त्यानंतर एअरबॅगमधील इन्फ्लेटर कामाला लागतो आणि विशेष वायूमुळे एअरबॅग वेगाने फुगते. ही सगळी प्रक्रिया साधारण २० ते ५० मिलिसेकंदांच्या आसपास पूर्ण होऊ शकते. त्यामुळे चालक किंवा प्रवाशांचे डोके आणि छाती थेट कारच्या कठीण भागांवर आदळण्याचा धोका कमी होतो.

एअरबॅग प्रत्येक धडकेसाठी सक्रिय होईलच असे नाही. मागून बसलेली धडक, किरकोळ धडक, काही विशिष्ट बाजूंच्या धडका किंवा गाडीच्या खालच्या भागाला बसलेला धक्का, अशा वेळी संबंधित एअरबॅग उघडेलच असे नाही. हे कारच्या डिझाइनवर आणि एअरबॅगच्या प्रकारावर अवलंबून असते.

विशेष म्हणजे सीटबेल्ट आणि एअरबॅग या दोन्ही सुरक्षा यंत्रणा एकत्र काम करण्यासाठी बनवल्या आहेत. त्यामुळे कारमध्ये एअरबॅग असली तरी सीटबेल्ट लावणे अत्यंत आवश्यक आहे. सीटबेल्ट लावला नसेल तर एअरबॅग उघडतानाच प्रवाशांना गंभीर दुखापत होण्याची शक्यता असते.

म्हणून कार घेताना फक्त एअरबॅग किती आहेत हे पाहण्यापेक्षा तिची सुरक्षा चाचणी, एअरबॅगचे प्रकार, सीटबेल्ट आणि इतर सुरक्षा फीचर्स तपासणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.