गोवंडी-मानखुर्दमधील बेकायदा आरएमसी प्लाण्ट बंद करण्याची कारवाई, हवेच्या प्रदूषणामुळे निर्णय
गोवंडी, शिवाजी नगर, बैगनवाडी आणि मानखुर्द भागातील रहिवाशांना प्रदूषणापासून दिलासा मिळणार असून एम-ईस्ट वॉर्डाने चार बेकायदा आरएमसी प्लाण्टवर कारवाई सुरू केली आहे.
मुंबईतील गोवंडी, शिवाजी नगर, बैगनवाडी आणि मानखुर्द या उत्तर भारतीय आणि अल्पसंख्याकबहुल वस्ती असलेल्या भागांतील रहिवाशांसाठी एक दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. या भागातील हवेचे वाढते प्रदूषण आणि रहिवाशांचे ढासळते आरोग्य लक्षात घेऊन एम-ईस्ट वॉर्डाने तेथे सुरू असलेल्या चार रेडी-मिक्स काँक्रीट म्हणजेच आरएमसी प्लाण्टवर कठोर कारवाई सुरू केली आहे. हे सर्व प्लाण्ट लवकरच पूर्णपणे बंद केले जाणार असल्याचा दावा केला जात आहे.
महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने म्हणजेच एमपीसीबीने डिसेंबर २०२५ मध्येच ओम गेहलोत ऑपरेटर, एनसीसी लिमिटेड, रामकी इन्फ्रास्ट्रक्चर लिमिटेड आणि कन्स्ट्रक्शन प्रायव्हेट लिमिटेड हे प्लाण्ट बंद करण्याचा आदेश दिला होता. मात्र तरीही हे प्लाण्ट गेल्या वर्षभरापासून नियमांचे उल्लंघन करत बेकायदेशीरपणे सुरूच होते. स्थानिक नगरसेवक आणि स्थायी समिती सदस्य जमीर कुरेशी यांनी परिसरातील चिंताजनक हवा गुणवत्ता निर्देशांक म्हणजेच एक्यूआय आणि त्यामुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर होणारे दुष्परिणाम याबाबत महापालिकेकडे तक्रार मांडली होती, त्यानंतरच ही कारवाई करण्यात आली.
एमपीसीबीच्या स्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार वायू प्रदूषण रोखण्यासाठी प्लाण्टच्या भोवती बॉक्स-प्रकारचे आच्छादन, स्प्रिंकलर सिस्टीम आणि वाहनांचे टायर धुण्याची यंत्रणा असणे बंधनकारक आहे. पण या प्लाण्टमध्ये यापैकी काहीही आढळून आलेले नाही. शाळांपासून किमान २०० मीटर अंतर ठेवणे गरजेचे असताना हा प्लाण्ट केवळ १८७.३ मीटर अंतरावर आहे. याशिवाय लहान मुले, महिला आणि वृद्ध यांची नेहमी वर्दळ असलेले एक कम्युनिटी हॉल अवघ्या ५० मीटर अंतरावर आहे. कच्च्या मालाच्या साठवणुकीबाबतच्या नियमांचेही येथे उल्लंघन होत असल्याचे समोर आले आहे. या निष्काळजीपणामुळे केवळ पर्यावरणीय नियमांचे उल्लंघन होत नाही, तर हवेत उडणाऱ्या धुळीच्या कणांमुळे परिसरातील रहिवाशांच्या जिवाला धोका निर्माण झाला आहे. दररोज ५०० हून अधिक लोक क्षयरोग, दमा आणि कर्करोगासारख्या आजारांनी त्रस्त असल्याचे सांगितले जात आहे.
देवनार डम्पिंग ग्राऊंड आणि या बेलगाम आरएमसी प्लाण्टमुळे परिसरातील रहिवाशांचा जीव धोक्यात आला आहे. सिमेंटची धोकादायक धूळ आणि विषारी कण यामुळे परिसरात क्षयरोग, दमा, कर्करोग आणि डोळ्यांची जळजळ यांसारखे आजार झपाट्याने पसरत आहेत. सिमेंटचे बारीक कण श्वसनसंस्थेला हानी पोहोचवत असून त्यामुळे लहान मुले, महिला आणि वृद्धांचे आरोग्य खालावत चालले आहे. नियमांकडे झालेल्या दुर्लक्षामुळे परिसरात आरोग्याची आणीबाणीसदृश स्थिती निर्माण झाल्याची माहिती यूएमए संघटनेचे सचिव डॉ. झाहिद खान यांनी दिली.
परिसरातील ६६ रहिवाशांचे ढासळणारे आरोग्य लक्षात घेऊन हा मुद्दा महापालिकेकडे मांडल्याचे नगरसेवक जमीर कुरेशी यांनी सांगितले. एम-ईस्टचे नगरसेवक नवनाथ बन, बबलू पांचाल, विठ्ठल लोकरे आणि एआयएमआयएमच्या इतर नगरसेवकांनीही याला पाठिंबा दिला. संबंधित कंपन्यांना बंद करण्याची नोटीस बजावली गेली नाही, तेव्हा या सर्वांनी विभागीय समितीच्या बैठकीवर बहिष्कार टाकण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतरच हा घातक आरएमसी प्लाण्ट बंद करण्याची प्रक्रिया सुरू झाल्याचे एआयएमआयएमचे नगरसेवक जमीर मुर्तझा कुरेशी यांनी सांगितले.
