एस्सारची मेसाबी मेटॅलिक्स अमेरिकेत १८ अब्ज डॉलर्सचा सर्वात मोठा पोलाद कारखाना उभारणार

व्हाईट हाऊसच्या ओव्हल ऑफिसमधून सोमवारी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एक मोठी घोषणा केली. भारताचा एस्सार ग्रुप आपली अमेरिकेतील उपकंपनी मेसाबी मेटॅलिक्सच्या माध्यमातून अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वात मोठा पोलाद कारखाना उभारणार आहे, असे त्यांनी जाहीर केले. या गुंतवणुकीचे वर्णन ट्रम्प यांनी अमेरिकन उत्पादन क्षेत्राला चालना देणारे असे केले.

पैशांचा आकडा ट्रम्प यांनी स्वतः सांगितला. एस्सार ग्रुप ही भारतीय बहुराष्ट्रीय कंपनी आपल्या अमेरिकेतील युनिटमार्फत या कारखान्यासाठी एकूण १८ अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक करत आहे. या कारखान्यात दरवर्षी अंदाजे १० दशलक्ष टन पोलादाचे उत्पादन होणार आहे, असेही ट्रम्प यांनी सांगितले.

प्रकल्पाची साखळी अशी आहे. त्यासाठी लागणारे लोह मिनेसोटामधील खाणींमधून काढले जाणार आहे. मग आयोवामधील एका नवीन पोलाद संकुलात त्यावर प्रक्रिया होऊन उच्च-गुणवत्तेचे पोलाद तयार केले जाईल. म्हणजेच कच्चा माल अमेरिकन असेल आणि कारखानाही तिथेच उभारला जात आहे. त्यामुळे कोणत्याही शुल्काशिवाय एक सुरक्षित पुरवठा साखळी सुनिश्चित होईल, असे यात म्हटले आहे.

मेसाबी मेटॅलिक्सचे चेअरमन रेवंत रुईया यांनीही वॉशिंग्टन डीसी येथे यावर भाष्य केले. ते म्हणाले, "अमेरिकेत वस्तू बनवण्याचे महत्त्व पुन्हा आणल्याबद्दल अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे आभार... आयोवामधील नवीन पोलाद संकुलामुळे आम्ही खाणीपासून सुरू होणारी पूर्णपणे एकात्मिक अमेरिकन पुरवठा साखळी पूर्ण करू."

आता एक प्रश्न पडतो. मिनेसोटा आणि आयोवा या दोन राज्यांमध्ये शेकडो मैलांचे अंतर आहे. तरीही मेसाबी मेटॅलिक्स मिनेसोटात काढलेल्या लोहखनिजावर आयोवात पोलाद बनवण्याची योजना का आखत आहे? मिनेसोटाची खाण आयोवाच्या उत्तर सीमेपासून अंदाजे २५० मैल दूर आहे.

विजेचा खर्च हे त्यामागचे एक कारण असू शकते. पोलाद बनवायला मोठ्या प्रमाणात वीज लागते आणि आयोवामधील व्यावसायिक विजेचे दर मिनेसोटापेक्षा थोडे कमी आहेत. कदाचित त्यामुळेच कंपनी आयोवामध्ये कारखाना उभारण्याचा विचार करत असावी.

प्रकल्प कधी सुरू होणार, याचीही माहिती आहे. कारखान्याचे बांधकाम वेगाने सुरू असून २०३० पर्यंत तो व्यावसायिक उत्पादनासाठी सज्ज करण्याचे लक्ष्य आहे. सुरुवातीला त्याची वार्षिक क्षमता ७.५ दशलक्ष टन असेल. पुढील काही वर्षांत आधुनिक डिजिटल आणि ऑटोमेशन तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून ती वार्षिक १० दशलक्ष टनांपर्यंत वाढवली जाण्याची शक्यता आहे.

यशस्वी संचालनाच्या पहिल्या १० वर्षांत हा प्रकल्प अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेत एकूण ९५ अब्ज डॉलर्स म्हणजे अंदाजे ८ लाख कोटी रुपयांचे आर्थिक योगदान देईल, असा अंदाज आहे.