हिंगण्यात शेताच्या तारांना करंट, नीलगायीचा मृत्यू; आरोपी शेतकऱ्याला अटक

नागपूर : हिंगणा वनपरिक्षेत्रातील डिगडोह (पांडे) गावात एका शेतकऱ्याने आपल्या शेताभोवती लावलेल्या जीआय तारांमध्ये कथित स्वरूपात वीजप्रवाह सोडून ठेवला होता, असे वन विभागाच्या तपासात पुढे आले आहे. या करंटचा झटका बसून एका नीलगायीचा मृत्यू झाला. प्रकरण समोर येताच वन विभागाने तातडीने कारवाई करत संबंधित शेतकऱ्याला अटक केली. न्यायालयाने आरोपीला 20 नोव्हेंबरपर्यंत न्यायालयीन कोठडी सुनावली आहे.

वन विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, 5 नोव्हेंबर रोजी हिंगणा वनपरिक्षेत्रातील कवडस उपवन क्षेत्रात वनकर्मचाऱ्यांचे पथक नेहमीप्रमाणे गस्त घालत होते. त्यावेळी मौजा डिगडोह (पांडे) येथील सर्वे क्रमांक 89 मधील शेताच्या आसपास काहीतरी संशयास्पद दिसले. पथकाने चौकशी केली, तेव्हा शेताच्या रक्षणासाठी चारही बाजूंनी लावलेल्या जीआय तारांमध्ये वीजप्रवाह सोडल्याचे लक्षात आले.

या तारांच्या संपर्कात आल्यामुळे एका नीलगायीचा आधीच मृत्यू झाला होता. शेतात करंट सोडला असल्याची आणि वन्यजीवाचा मृत्यू झाल्याची खबर मिळताच वन विभागाचे पथक घटनास्थळी पोहोचले आणि त्यांनी तपास सुरू केला. प्राथमिक तपासात शेताभोवतीच्या तारांमध्ये वीज सोडण्यात आल्याचे समोर आले.

प्रकरणाचे गांभीर्य लक्षात घेऊन वन विभागाने संबंधित शेतकऱ्याविरुद्ध वन्यजीव (संरक्षण) अधिनियम, 1972 च्या कलम 9, 39 आणि 50 अन्वये वनगुन्हा नोंदवला. त्यानंतर आरोपीला अटक करण्यात आली. 6 नोव्हेंबर रोजी त्याला हिंगणा न्यायालयात हजर करण्यात आले. सुनावणीनंतर न्यायालयाने त्याची 20 नोव्हेंबरपर्यंत न्यायालयीन कोठडीत रवानगी करण्याचा आदेश दिला. वन विभागाच्या या कारवाईमुळे शेतात बेकायदा वीज सोडून वन्यजीवांना इजा पोहोचवणाऱ्यांमध्ये खळबळ उडाली आहे.

जंगली जनावरांपासून पिकांचे रक्षण करण्यासाठी शेतकरी अनेकदा शेताभोवती तारांचे कुंपण घालतात. मात्र काही जण संरक्षणाच्या नावाखाली या तारांमध्ये थेट वीजप्रवाह सोडतात. ही पद्धत अतिशय धोकादायक आहे. अशा तारांचा फटका नीलगाय, रानडुक्कर आणि इतर वन्यजीवांनाच नव्हे, तर शेतात काम करणारे शेतकरी, मजूर, वाटसरू आणि पाळीव जनावरांनाही बसू शकतो आणि त्यातून गंभीर अपघात होऊ शकतो.

अशा प्रकरणांत वन्यजीवांचा जीव तर जातोच, पण संबंधित व्यक्तीवर कायदेशीर कारवाईही होऊ शकते. त्यामुळे पिकांच्या संरक्षणासाठी कोणत्याही परिस्थितीत विजेचा बेकायदा वापर करू नये, असे यातून अधोरेखित होते.

हिंगणा वनपरिक्षेत्र कार्यालयाने नागरिकांना आणि शेतकऱ्यांना आवाहन केले आहे की, शेताच्या आसपास जीआय तारांमध्ये किंवा इतर कोणत्याही मार्गाने वीजप्रवाह सोडू नये. असे बेकायदा उपाय वन्यजीवांबरोबरच माणसांच्या आणि पाळीव जनावरांच्या जिवालाही मोठा धोका ठरू शकतात.

तसेच एखाद्या भागात वन्यजीवांची शिकार, विजेचा बेकायदा वापर किंवा वन्यजीवांशी संबंधित काही संशयास्पद हालचाल दिसल्यास त्याची माहिती तातडीने वन विभागाला द्यावी, असेही विभागाने म्हटले आहे. वन्यजीवांचे संरक्षण आणि नैसर्गिक संतुलन राखण्यासाठी नागरिकांचे सहकार्य अत्यंत गरजेचे आहे, असेही विभागाचे म्हणणे आहे.