जुन्या दागिन्यांवर नवे सोने घ्यावे का? धनत्रयोदशीचे मुहूर्त आणि तपासायच्या गोष्टी

भारतात धनत्रयोदशीच्या दिवशी सोन्याचे दागिने घेणे शुभ मानले जाते. काही लोक गुंतवणूक म्हणूनही मोठ्या प्रमाणावर सोने घेतात. मग जुने दागिने देऊन त्याबदल्यात नवे सोने घेणे या दिवशी शुभ आहे का, असा प्रश्न अनेकांच्या मनात असतो.

वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या एका सर्वेक्षणानुसार, ७६% लोकांनी आपले जुने दागिने बदलून नवे घेण्यात रस दाखवला आहे. म्हणजेच हा प्रश्न फक्त धार्मिक नाही, तर आर्थिक परिस्थितीशीही जोडलेला आहे.

जुने सोने दान केले तर ते अशुभ ठरते का, याबद्दल सांगायचे तर, प्राचीन धार्मिक ग्रंथांमध्ये आजच्या दुकानातील पद्धतीच्या गोल्ड एक्स्चेंजबद्दल कोणतेही स्पष्ट नियम दिलेले नाहीत. त्यामुळे धनतेरसच्या दिवशी जुने सोने दिल्याने 'लक्ष्मी दूर जाते' हा दावा वैज्ञानिकदृष्ट्या सिद्ध झालेला नाही. धनतेरसची परंपरा समृद्धी वाढवण्यावर आणि घरात शुभ वस्तू आणण्यावर भर देते. त्या अर्थाने न वापरलेले किंवा जुने दागिने देऊन नवे सोने घेणे म्हणजे संपत्ती घालवणे नव्हे, तर तिचे रूप बदलणे आहे.

धार्मिक कुटुंबांना हवे असेल तर ते आधी जुन्या दागिन्यांची तपासणी करून ते बदलून घेऊ शकतात आणि शुभ मुहूर्तावर नवे दागिने किंवा नाणे घरी आणू शकतात. यामुळे परंपराही जपली जाते आणि सोयही होते.

यंदा धनतेरस शुक्रवार, ६ नोव्हेंबर रोजी आहे. दिल्लीत त्रयोदशी तिथी सकाळी १०:३० वाजता सुरू होईल. लक्ष्मी-कुबेर पूजा आणि स्थिर वृषभ काळ सायंकाळी ६:०२ ते ७:५७ पर्यंत असेल. त्रयोदशी सुरू झाल्यानंतर सोने खरेदीसाठी अनेक शुभ चौघडे उपलब्ध आहेत. ज्योतिषाच्या दृष्टीने एक मुद्दा असा की, वक्री शुक्र ६ नोव्हेंबर रोजी कन्या राशीत प्रवेश करेल. शुक्र ग्रह संपत्ती, दागिने आणि ऐश्वर्याशी संबंधित मानला जातो.

याहून अधिक महत्त्वाचा व्यावहारिक सल्ला असा की, दिखाऊपणावर गरजेपेक्षा जास्त खर्च टाळावा. जे दागिने उपयोगी पडतील, ज्यांचे मूल्य स्पष्ट असेल आणि जे आपल्या बजेटमध्ये बसतील, तेच घेणे चांगले.

जुने सोने बदलताना शुद्धता, वितळवल्यावर होणारी कपात, वजन, विनिमय दर, घडणावळीचे शुल्क आणि अंतिम बिल या सगळ्या गोष्टी वेगवेगळ्या तपासून पाहाव्यात. किमती वाढल्यामुळे या सणासुदीच्या काळात हलक्या वजनाच्या दागिन्यांची आणि जुन्या सोन्याच्या बदलीची मागणी वाढली आहे. अनेक मोठ्या सराफांच्या दुकानांत आता एक्स्चेंज हा विक्रीचा महत्त्वाचा भाग बनला आहे.