धनत्रयोदशीला मीठ, चाकू, तेल-तूप यांची देवाणघेवाण टाळावी, अशी मान्यता

हिंदू धर्मात धनत्रयोदशी, म्हणजेच धनतेरस (Dhanteras) हा सण सुख, समृद्धी आणि ऐश्वर्याचे प्रतीक मानला जातो. यंदा हा सण 6 नोव्हेंबर, शुक्रवार रोजी साजरा केला जाणार आहे.

या दिवशी भगवान धन्वंतरी, माता लक्ष्मी आणि भगवान कुबेर यांची मनोभावे पूजा केली जाते. सोने-चांदी, भांडी आणि नवीन वस्तू खरेदी करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. त्यामुळे या काळात बाजारपेठांमध्ये खरेदीसाठी मोठा उत्साह पाहायला मिळतो.

मात्र धार्मिक मान्यतेनुसार धनत्रयोदशीच्या दिवशी काही वस्तूंची खरेदी किंवा त्यांची देवाणघेवाण आवर्जून टाळावी, असा सल्ला दिला जातो. या वस्तूंचा थेट संबंध घराची बरकत आणि सकारात्मक ऊर्जेशी जोडलेला असतो, म्हणून त्या खरेदी करताना, कोणाला भेट देताना किंवा कोणाकडून घेताना विशेष काळजी घ्यावी, असे सांगितले जाते.

पहिली गोष्ट मिठाची. मीठ हे घरातील बरकत आणि आर्थिक स्थैर्याशी जोडलेले मानले जाते. त्यामुळे धनत्रयोदशीच्या दिवशी कोणालाही मीठ उधार देऊ नये किंवा भेट म्हणून देऊ नये, अशी मान्यता आहे.

दुसरी गोष्ट म्हणजे चाकू आणि इतर धारदार वस्तू. चाकू, कात्री, सुई तसेच टोकदार किंवा नुकीले सामान या पवित्र प्रसंगी कोणालाही भेट म्हणून देऊ नये. अशा वस्तू नातेसंबंधांमध्ये तणाव आणि दुरावा निर्माण करणाऱ्या मानल्या जातात.

तिसरी गोष्ट तेल आणि तुपाची. पूजा-पाठ, दिवा लावणे आणि विविध धार्मिक विधी यांमध्ये तेल आणि तुपाचा वापर होतो. धनत्रयोदशीला त्यांची देवाणघेवाण करण्याऐवजी पूजेसाठी आणि दीपदानासाठी लागणारे तेल-तूप आधीच आणून ठेवावे, असे मानले जाते.

चौथी गोष्ट म्हणजे उधारीवर पैसे देणे. हा दिवस माता लक्ष्मी आणि भगवान कुबेर यांची विशेष कृपा मिळवण्याचा दिवस मानला जातो. याच कारणामुळे अनेकजण या दिवशी इतरांना पैसे उधार देणे टाळतात. मात्र दैनंदिन व्यवहारातील रोख खरेदी अशुभ मानली जात नाही.

पाचवी गोष्ट काच आणि शीशाच्या वस्तूंची. ज्योतिषीय मान्यतेनुसार काचेचा संबंध राहू ग्रहाशी जोडला जातो. त्यामुळे काच किंवा शीशापासून बनलेल्या वस्तू या दिवशी कोणाला भेट म्हणून देणे किंवा कोणाकडून घेणे, काही परंपरांमध्ये टाळले जाते.

सहावी गोष्ट म्हणजे जुनी किंवा फुटकी-तुटकी भांडी आणि वस्तू. धनत्रयोदशीला घरात नवीन आणि उपयुक्त वस्तू आणण्याची जुनी परंपरा आहे. त्यामुळे घरातील जुनी, फुटकी-तुटकी भांडी किंवा कोणतेही अनुपयोगी सामान कोणाला भेट म्हणून देणे आवर्जून टाळावे, असे सांगितले जाते.