ग्रेट वॉल ऑफ चायनाला १९ फूट खोल खड्ड्याने नुकसान, कोळसा कंपनीला दंड

जगातील सात आश्चर्यांपैकी एक आणि चीनची ओळख असणाऱ्या ग्रेट वॉल ऑफ चायना या भिंतीचा एक भाग एका कोळसा खाणकाम कंपनीच्या निष्काळजीपणामुळे उद्ध्वस्त झाला आहे. चीनच्या लष्करी सामर्थ्याचे आणि ऐतिहासिक वारशाचे प्रतीक मानल्या जाणाऱ्या या भिंतीत खाणकामादरम्यान तब्बल १९ फूट म्हणजे सुमारे ६ मीटर खोल आणि रुंद असे मोठे छिद्र पडले आहे. या घटनेमुळे जगभरातील इतिहासप्रेमी आणि चीनच्या प्रशासनातही मोठी खळबळ उडाली आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, हे नुकसान चीनच्या गुओजियाओ भागात, शांक्सी प्रांतातील ऐतिहासिक भिंतीच्या परिसरात झाले आहे. या भागात २००७ साली स्थानिक प्रशासनाने एका खाजगी कंपनीला कोळसा खाणकामासाठी परवानगी दिली होती. कंत्राट देताना कंपनीला या ऐतिहासिक वारशाला कोणतीही हानी पोहोचणार नाही याची काळजी घेण्याच्या स्पष्ट सूचना देण्यात आल्या होत्या. तरीही खाणकाम सुरू झाल्यानंतर कंपनीने स्वतःच्या फायद्यासाठी आणि खाणीतील स्लॅग बाहेर टाकण्यासाठी भिंतीच्या एका भागात लहान छिद्र पाडले.

पुढील काळात हे छिद्र सतत होत राहिलेल्या बेकायदेशीर वापरामुळे हळूहळू मोठे होत गेले. २०१५ साली प्रथमच स्थानिक रहिवासी आणि काही पर्यटकांच्या हे लक्षात आले, मात्र त्यावेळी वेळीच पावले न उचलल्यामुळे आज या जागी सुमारे १९ फूट खोल असा मोठा खड्डा तयार झाला आहे. चीनची सरकारी वृत्तवाहिनी सीसीटीव्हीने दिलेल्या वृत्तानुसार, ही घटना म्हणजे खाण कंपनीचा अत्यंत बेजबाबदारपणा आणि स्थानिक यंत्रणेचा हलगर्जीपणा असल्याचे म्हटले आहे.

या प्रकाराचे गांभीर्य लक्षात आल्यानंतर पुरातत्व तज्ज्ञांनी चीन सरकारला तातडीने अहवाल सादर केला. तज्ज्ञांच्या मते, इसवी सन १३६८ ते १६४४ या काळात म्हणजेच प्रसिद्ध मिंग राजवंशाच्या कारकिर्दीत बांधलेल्या या भिंतीचे झालेले नुकसान भरून काढणे अत्यंत कठीण आहे. उत्तर चीनमधून जाणारी ही सुमारे २१,००० किलोमीटर लांबीची भिंत जगासाठी एक महत्त्वाचा ऐतिहासिक वारसा असून चीनच्या संरक्षण आणि पर्यटनाच्या दृष्टीनेही ती अत्यंत मोलाची आहे.

प्रकरणाचे गांभीर्य ओळखून चीन सरकारने तातडीने कडक पावले उचलली. दोषी ठरलेल्या कोळसा खाणकाम कंपनीचे काम त्वरित बंद करण्यात आले असून कंपनीला १,५०,००० डॉलर म्हणजे सुमारे सव्वा कोटी रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला आहे. यासोबतच या बेकायदेशीर कृत्यात सहभागी असलेल्या कंपनीच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना पोलिसांनी ताब्यात घेतले असून त्यांच्यावर गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत.

चीन सरकारने २००६ सालीच ग्रेट वॉल ऑफ चायनाच्या सुरक्षेसाठी स्वतंत्र आणि विशेष कायदा लागू केला होता. या कायद्यानुसार भिंतीला कोणत्याही प्रकारे हानी पोहोचवणे, तिच्या लगत बेकायदेशीर बांधकाम करणे किंवा परवानगीशिवाय उत्खनन करणे हा गंभीर आणि अजामीनपात्र गुन्हा मानला जातो. फक्त अत्यंत आवश्यक सुरक्षा कारणांसाठीच या परिसरात बोगदे बांधण्यास परवानगी दिली जाऊ शकते, मात्र भिंतीची कोणतीही रचना पाडणे किंवा तिला नुकसान पोहोचवणे पूर्णपणे बेकायदेशीर ठरते. याच कायद्याचे उल्लंघन झाल्यामुळे चीन सरकारने ही कडक कारवाई केली आहे. सध्या हा नुकसानग्रस्त भाग तातडीने दुरुस्त करण्याचे काम प्रशासनाकडून हाती घेण्यात आले आहे.