सीए व्हायचंय? ICAI ची तिन्ही टप्प्यांची फी ५०,००० ते ६०,००० रुपयांच्या आत

चार्टर्ड अकाउंटन्सी म्हणजेच सीए हा भारतातला सर्वात प्रतिष्ठित आणि सर्वाधिक मागणी असलेल्या कोर्सपैकी एक आहे. दरवर्षी लाखो तरुण या कठीण वाटेवर पाऊल ठेवतात. सीए मोठ्या कंपन्यांच्या फायनान्शियल मॅनेजमेंटची धुरा सांभाळतात, शिवाय समाजातही त्यांना वेगळा मान असतो. त्यामुळे सायन्स, कॉमर्स किंवा ह्युमॅनिटीज, कुठल्याही प्रवाहातील विद्यार्थी या क्षेत्रात नशीब आजमावायला उत्सुक असतात.

कोर्स सुरू करण्याआधी बहुतेक विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांच्या मनात एकच प्रश्न असतो: एकूण खर्च किती येणार? हा कोर्स साधारण बजेटमध्ये बसतो का, की बँक लोन घ्यावं लागेल? इंजिनिअरिंग किंवा मॅनेजमेंटसारख्या इतर प्रोफेशनल कोर्सच्या तुलनेत सीएचं फी स्ट्रक्चर वेगळं आणि किफायतशीर मानलं जातं.

सीएचे तीन टप्पे आहेत: फाऊंडेशन, इंटरमीडिएट आणि फायनल. प्रत्येक टप्प्यासाठी ICAI ने फीचे वेगवेगळे नियम ठरवले आहेत.

पहिल्या पायरीवर, म्हणजे फाऊंडेशन लेव्हलला, इन्स्टिट्यूट ऑफ चार्टर्ड अकाउंटंट्स ऑफ इंडियाकडे (ICAI) रजिस्ट्रेशन करण्यासाठी सुमारे ९,००० रुपये भरावे लागतात. या रकमेत स्टडी मटेरियलचा म्हणजे अभ्यास साहित्याचा खर्चही येतो, त्यामुळे बाहेरून वेगळी पुस्तकं घ्यावी लागत नाहीत. एखादा विद्यार्थी परीक्षेत नापास झाला आणि त्याने पुन्हा फॉर्म भरला, तर त्याला फक्त परीक्षा शुल्क वेगळं द्यावं लागतं. ते साधारण १,५०० ते २,००० रुपयांच्या आसपास असतं.

फाऊंडेशन पास झाल्यावर इंटरमीडिएटचा टप्पा येतो. हा थोडा मोठा असतो. दोन्ही ग्रुपसाठी एकाच वेळी रजिस्ट्रेशन केलं, तर ICAI ची अधिकृत फी सुमारे १८,००० ते २०,००० रुपयांच्या दरम्यान असते. यातही रजिस्ट्रेशन फी आणि स्टडी मटेरियलचा खर्च धरलेला आहे. पण परीक्षेची तयारी अधिक चांगली व्हावी म्हणून बहुतेक विद्यार्थी कोचिंग क्लास लावतात. त्याचा खर्च वेगळा असतो आणि तो ३०,००० ते ६०,००० रुपयांपर्यंत जाऊ शकतो.

सीए फायनल हा चार्टर्ड अकाउंटंट होण्याच्या प्रवासातला शेवटचा आणि सर्वात महत्त्वाचा टप्पा आहे. दोन्ही ग्रुपसाठी ICAI ची रजिस्ट्रेशन फी सुमारे २२,००० ते २५,००० रुपये असते. सीए फायनलच्या परीक्षेचा अर्ज भरण्याची फी मात्र वेगळी द्यावी लागते. याच टप्प्यावर विद्यार्थी आर्टिकलशिप म्हणजे प्रॅक्टिकल ट्रेनिंगही करत असतात. त्यातून त्यांना स्टाइपेंड, म्हणजे विद्यावेतन मिळायला लागतं. त्यामुळे आपल्या शिक्षणाचा खर्च स्वतः उचलण्याच्या ते बऱ्याच जवळ पोहोचतात.

आता फक्त ICAI ची अधिकृत रजिस्ट्रेशन आणि परीक्षा फी पाहिली, तर तिन्ही स्तर मिळून हा खर्च सुमारे ५०,००० ते ६०,००० रुपयांच्या आतच बसतो. पण प्रत्यक्षात खर्च वाढतो तो बाहेर राहून अभ्यास करणं, ऑनलाइन कोचिंग घेणं आणि मॉक टेस्ट सीरीज लावणं यामुळे. हे सगळे अतिरिक्त खर्च धरले, तर ३ ते ५ वर्षांच्या या प्रवासात एकूण खर्च १.५ लाख ते ३ लाख रुपयांपर्यंत जाऊ शकतो. तरीही एमबीए किंवा इंजिनिअरिंगच्या तुलनेत हा खर्च खूपच कमी आहे.