रसेल ब्रँड लैंगिक गुन्ह्यांत दोषी; ब्रिटिश मनोरंजन क्षेत्रात सत्तेच्या गैरवापराची पुन्हा चर्चा

ब्रिटिश कॉमेडियन आणि अभिनेता रसेल ब्रँड याला लैंगिक गुन्ह्यांच्या प्रकरणात दोषी ठरवण्यात आले आहे. या निकालामुळे ब्रिटनच्या मनोरंजन क्षेत्रात मोठी खळबळ उडाली आहे. प्रसिद्धी आणि अधिकाराच्या जोरावर महिलांचे शोषण करणाऱ्या कलाकारांना मनोरंजन उद्योगाने कसे हाताळले, याची पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे.

लंडनमधील साउथवार्क क्राउन कोर्टात हा खटला चार आठवडे चालला. ज्युरीने ब्रँडला एका बलात्काराच्या आणि तीन लैंगिक अत्याचारांच्या प्रकरणांत दोषी ठरवले. हे गुन्हे २००४ ते २००९ या काळात चार महिलांच्या विरोधात घडल्याचे कोर्टात स्पष्ट झाले. म्हणजेच ज्या सहा महिलांनी आरोप केले होते, त्यांपैकी चार महिलांविरोधातील गुन्ह्यांत त्याला दोषी ठरवण्यात आले.

एकूण सहा महिलांनी ब्रँडवर आरोप केले होते. मात्र दोन बलात्काराच्या आरोपांतून आणि एका विनयभंगाच्या प्रयत्नाच्या आरोपातून त्याची निर्दोष मुक्तता झाली. निकालानंतर कोर्टाने त्याचा जामीन अर्ज फेटाळला आणि त्याला कोठडीत ठेवण्यात आले आहे. त्याच्या शिक्षेवर ९ नोव्हेंबर रोजी सुनावणी होणार आहे.

या निकालानंतर मनोरंजन क्षेत्रातील सत्तेच्या असमतोलाची चर्चा पुन्हा सुरू झाली आहे. प्रसिद्ध कलाकारांसोबत काम करणाऱ्या महिला त्यांच्या प्रभावामुळे अनेकदा तक्रार करायला घाबरतात, असे या प्रकरणातून समोर आले. करिअरवर परिणाम होईल, कामाच्या संधी बंद होतील किंवा आपल्यावर कोणी विश्वास ठेवणार नाही, अशी भीती त्यांना वाटते.

ब्रँडवर आरोप करणाऱ्यांमध्ये मनोरंजन क्षेत्राशी संबंधित महिलांचाही समावेश होता. २०२३ मध्ये प्रसारित झालेल्या एका तपासात्मक वृत्तानंतर अनेक महिला पुढे आल्या आणि पोलिसांनी तपास सुरू केला. त्यामुळे फक्त कलाकारच नाही, तर त्याच्या आसपास काम करणाऱ्या व्यवस्थापनाची आणि संस्थांची जबाबदारीही तपासली जावी, अशी मागणी होत आहे.

ब्रिटिश मनोरंजन क्षेत्रातील जुन्या कार्यसंस्कृतीवर पुन्हा प्रश्न उभे राहिले आहेत. प्रसिद्ध कलाकारांच्या विरोधात तक्रारी आल्यानंतर संबंधित संस्थांनी त्या किती गांभीर्याने घेतल्या, पीडित महिलांना संरक्षण दिले का आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी योग्य कारवाई केली का, याची छाननी सुरू झाली आहे. कलाकारांच्या वर्तनाकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या संस्थांच्या आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या भूमिकेवरही प्रश्न विचारले जात आहेत.

या प्रकरणामुळे मनोरंजन क्षेत्रातील इतर प्रभावशाली कलाकारांच्या वर्तनाबद्दलही चर्चा रंगली आहे. दरम्यान, ब्रँडच्या विरोधात आणखी दोन महिलांनी केलेल्या बलात्काराच्या आरोपांचा पोलीस स्वतंत्रपणे तपास करत आहेत. त्यामुळे पुढच्या काळात या प्रकरणाचे पडसाद मनोरंजन उद्योगातील कार्यपद्धतीवर आणि महिला सुरक्षेच्या नियमांवर उमटण्याची शक्यता आहे.