बसवंतवाडीत जलयुक्त शिवारातून पाझर तलावाच्या कामाला सुरुवात, पालक सचिवांची उपस्थिती

धाराशिव, १९ ऑक्टोबर: पावसाचा लहरीपणा, पाणीटंचाई, खाली जाणारी भूजल पातळी आणि सिंचनाच्या अपुऱ्या सोयी यांमुळे शेतकरी अडचणीत सापडले आहेत. अशा वेळी जलसंधारणाची कामे त्यांच्यासाठी आशेचा नवा किरण ठरत आहेत.

तुळजापूर तालुक्यातील बसवंतवाडी शिवारात जलयुक्त शिवार अभियानांतर्गत पाझर तलावाच्या कामाला १८ ऑक्टोबर रोजी सुरुवात झाली. पावसाचा प्रत्येक थेंब जमिनीत मुरावा, भूजलसाठा वाढावा आणि शिवारात बारमाही शेतीची आशा निर्माण व्हावी, असा या कामाचा उद्देश आहे. पालक सचिव डॉ. राजेश देशमुख यांच्या उपस्थितीत या कामाचा शुभारंभ झाला.

डॉ. देशमुख त्या दिवशी जिल्ह्यातील दुष्काळी परिस्थितीचा आढावा घेण्यासाठी आणि पिकांच्या नुकसानीची प्रत्यक्ष पाहणी करण्यासाठी जिल्ह्याच्या दौऱ्यावर आले होते. याच दौऱ्यात त्यांच्या प्रमुख उपस्थितीत मृद व जलसंधारण विभागाच्या वतीने बांधल्या जाणाऱ्या या तलावाच्या कामाचा शुभारंभ करण्यात आला.

कार्यक्रमाला जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार, जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी प्रियंवदा म्हाडदळकर, मृद व जलसंधारण विभागाचे कार्यकारी अभियंता विवेकानंद मगर, जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी सागर खटकाळे, उपविभागीय अधिकारी ओंकार देशमुख, तहसीलदार अरविंद बोळंगे, उपअभियंता सायली जाधव आणि जीवन काकडे उपस्थित होते. ग्रामसेवक श्रीमती खोपडे, कृषी सहायक श्री. होळकर तसेच शेतकरी ज्ञानेश्वर पारवे व नरसो पारवे हेही हजर होते.

बसवंतवाडी शिवारात ५५ हेक्टर क्षेत्रात हा पाझर तलाव बांधला जाणार आहे. पावसाळ्यात वाहून जाणारे पाणी या तलावामुळे अडवले जाईल आणि ते जमिनीत मुरवायला मदत होईल. त्यामुळे परिसरातील भूजल पातळी वाढायला हातभार लागेल आणि शेतीला लागणारे पाणी उपलब्ध होईल. तलावात साठवलेले पाणी हळूहळू जमिनीत मुरते, त्यामुळे भूगर्भातील जलसाठ्याचे पुनर्भरण होते. याचा चांगला परिणाम आजूबाजूच्या विहिरी आणि कूपनलिकांच्या पाणीपातळीवर होऊ शकतो. ज्या भागांत पाऊस कमी पडतो आणि वारंवार दुष्काळाचा सामना करावा लागतो, तिथे अशा प्रकल्पांना विशेष महत्त्व आहे.

शेतीचे भवितव्य खूप प्रमाणात पाण्यावर अवलंबून असते. पावसावर अवलंबून असलेल्या शेतीत पावसाने ओढ दिली, तर पिकांची वाढ खुंटते, उत्पादन घटते आणि शेतकऱ्यांना आर्थिक नुकसान सोसावे लागते. पाझर तलावासारख्या कामांमुळे अशा वेळी शेतीला मोठा आधार मिळू शकतो. भूजल पुनर्भरण झाल्यास परिसरातील सिंचनाची सोय सुधारेल आणि पिकांना गरजेनुसार पाणी देणे शक्य होईल. संरक्षित सिंचनाची सोय मिळाली, तर संभाव्य नुकसान कमी करता येईल, उत्पादन वाढवता येईल आणि शेती अधिक शाश्वत करता येईल. पाण्याची उपलब्धता वाढली, तर खरीप हंगामाबरोबरच रब्बी हंगामातील पिकांचे नियोजन करायलाही शेतकऱ्यांना मदत होऊ शकते.

पाझर तलाव हे फक्त पाणी साठवण्याचे साधन नाही, तर भूजल पुनर्भरणासाठी उपयोगी पडणारी जलसंधारणाची रचना आहे. पावसाळ्यात मिळणारे पाणी तलावात साठवून जमिनीत मुरवल्याने भूगर्भातील जलसाठा वाढतो. त्याचा फायदा तलावाच्या परिसरातील विहिरी, कूपनलिका आणि इतर जलस्रोतांना होऊ शकतो. भूजल पातळी सुधारली, तर उन्हाळ्यातील पाणीटंचाईची तीव्रता कमी करायलाही हातभार लागू शकतो.

जिल्ह्यातील दुष्काळी परिस्थितीत पाणी अडवणे, पाणी जिरवणे आणि उपलब्ध जलस्रोतांचे संवर्धन करणे अत्यंत गरजेचे बनले आहे. जलयुक्त शिवार अभियानांतर्गत बसवंतवाडी येथे हाती घेतलेला हा पाझर तलाव भविष्यातील पाणीटंचाईची तीव्रता कमी करण्यासाठी आणि शेतीला अधिक सक्षम करण्यासाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे. शेतकऱ्यांना भविष्यात पिकांचे नियोजन अधिक चांगल्या पद्धतीने करता येईल आणि त्यांच्या उत्पन्नवाढीलाही हातभार लागेल.