मुंबईपासून ३,००० किमीवर चाच्यांच्या तावडीतील २० इराणी खलाशांची नौदलाकडून सुटका

भारतीय नौदलाने अरबी समुद्रात मोठी कामगिरी केली आहे. मुंबईच्या किनाऱ्यापासून तब्बल ३,००० किलोमीटर अंतरावर सोमाली चाच्यांच्या ताब्यात असलेल्या 'अझिनी' (Azini) या इराणी मासेमारी जहाजाची आणि त्यावरील २० खलाशांची नौदलाने सुखरूप सुटका केली आहे. ही मोहीम सलग ४८ तास चालली. चाच्यांचा प्रतिकार मोडून काढत एकही जीवितहानी न होऊ देता ती फत्ते झाली.

अधिकृत माहितीनुसार, 'अझिनी' हे इराणी मासेमारी जहाज २९ ऑक्टोबर रोजी सोमाली समुद्राच्या भागात गस्त घालत होते. त्या वेळी सशस्त्र चाच्यांनी त्याला लक्ष्य करून त्याचे अपहरण केले. जहाजावर २० इराणी नागरिक होते. अपहरणाची बातमी समजताच आंतरराष्ट्रीय सागरी सुरक्षा केंद्र आणि भारतीय नौदलाने लगेच हालचाली सुरू केल्या.

चाचे या जहाजाचा वापर इतर व्यापारी जहाजांवर हल्ला करण्यासाठी करू शकतात, असा इशारा मिळाला. त्यानंतर नौदलाच्या युद्धनौका आणि सागरी निगराणी विमानांनी अरबी समुद्रात शोध मोहीम तीव्र केली.

या मोहिमेत नौदलाला भारतीय हवाई दलाचीही (IAF) मोलाची साथ मिळाली. चाचे अत्याधुनिक आणि घातक शस्त्रास्त्रांनी सज्ज होते, त्यामुळे अतिशय सावधगिरीने कारवाई करावी लागली. नौदलाच्या युद्धनौकांनी चाच्यांच्या जहाजाला घेराव घातला, तर हवाई दलाच्या विमानांनी आकाशातून संपूर्ण परिसरावर बारकाईने लक्ष ठेवले. सलग ४८ तास चाललेल्या या राजकीय व लष्करी डावपेचांनंतर चाच्यांना शरणागती पत्करावी लागली आणि २० कर्मचाऱ्यांची सुखरूप सुटका झाली.

संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म 'एक्स' (X) वर नौदलाचे भरभरून कौतुक केले. त्यांनी लिहिले की, "जहाज आणि त्याच्या कर्मचाऱ्यांचा जलद शोध घेणे, चाच्यांना अत्यंत कौशल्याने रोखणे आणि जहाजावरील सर्व २० कर्मचाऱ्यांची सुरक्षित सुटका करणे, यावरून भारतीय नौदलाची उच्च दर्जाची परिचालन क्षमता आणि सज्जता दिसून येते."

ते पुढे म्हणाले की, "या मोहिमेत हवाई दलाने वेळेवर दिलेले सहकार्य अत्यंत कौतुकास्पद आहे. आपल्या धाडसी जवानांनी मानवी जीव वाचवणे, सागरी सुरक्षा राखणे आणि हिंद महासागर क्षेत्रात (IOR) शांतता व स्थैर्य सुनिश्चित करण्याबाबत भारताची कटिबद्धता पुन्हा एकदा जगासमोर सिद्ध केली आहे."

हिंद महासागर आणि एडनच्या आखातात सागरी व्यापाराचे रक्षण करण्यासाठी भारतीय नौदल २३ ऑक्टोबर २००८ पासून सतत काम करत आहे. या आंतरराष्ट्रीय सागरी मार्गावर किमान एक भारतीय युद्धनौका २४ तास गस्त घालत असते. आंतरराष्ट्रीय जहाजांवरील खलाशांमध्ये सुरक्षिततेचा विश्वास निर्माण करणे आणि चाच्यांचे डाव उधळून लावणे हा या गस्तीमागचा मुख्य उद्देश आहे.

यापूर्वी मार्च २०२४ मध्येही नौदलाने 'एमव्ही रुएन' (MV Ruen) या अपहरण झालेल्या जहाजाची सुटका केली होती. त्या वेळी ३५ सोमाली चाच्यांना आत्मसमर्पण करण्यास भाग पाडले होते. आता 'अझिनी'च्या सुटकेमुळे नौदलाचा जागतिक स्तरावरील प्रभाव आणि 'फर्स्ट रिस्पॉन्डर' (First Responder) म्हणून असलेली प्रतिमा अधिक मजबूत झाली आहे.