अनंत चतुर्दशी: अनंत सूत्र कोणत्या हातावर बांधायचे, पुरुष आणि स्त्रियांसाठी वेगळा नियम

भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील चतुर्दशी तिथी सनातन धर्मात खूप महत्त्वाची मानली जाते. यंदा अनंत चतुर्दशी शुक्रवार, २५ सप्टेंबर रोजी भक्तिभावाने साजरी होणार आहे. भगवान विष्णूच्या अनंत रूपाची पूजा याच दिवशी केली जाते आणि पूजेदरम्यान मनगटावर अनंत सूत्र बांधण्याची परंपरा आहे. हे सूत्र अत्यंत पवित्र मानले जाते.

अनंत सूत्र का बांधतात आणि ते कोणत्या हातावर बांधणं योग्य मानलं जातं, याबद्दल अनेकांच्या मनात कुतूहल असतं. धर्मग्रंथांमध्ये याबाबत ठोस नियम दिलेले आहेत. अनंत चतुर्दशीला हे सूत्र का बांधतात आणि ते बांधण्याची योग्य पद्धत काय, हे जाणून घेऊया.

अनंत चतुर्दशीला घातलं जाणारं अनंत सूत्र म्हणजे केवळ एक संरक्षक धागा नाही, तर ते साक्षात भगवान विष्णूंचं एक सूक्ष्म आणि परोपकारी रूप मानलं जातं. हा पवित्र धागा मनगटावर बांधण्याचा मुख्य उद्देश म्हणजे भगवान अनंत यांचा आशीर्वाद मिळवणं. याशिवाय आयुष्यातल्या माहीत असलेल्या आणि माहीत नसलेल्या संकटांपासून स्वतःचं रक्षण व्हावं म्हणूनही हा धागा बांधला जातो. शास्त्रानुसार हा धागा माणसाला मानसिक बळ, आत्मविश्वास देतो आणि नकारात्मक शक्तींपासून वाचवतो. हा धागा धारण केल्यानं आयुष्यातली आव्हानं कमी होतात आणि सगळ्या बाजूंनी संरक्षण मिळतं, असं मानलं जातं. त्यामुळे या शुभ दिवशी पूजा करून हा पवित्र धागा घालणं हा एक खास विधी समजला जातो.

हा पवित्र धागा घालण्याबद्दल धर्मग्रंथांमध्ये अगदी स्पष्ट आणि कडक नियम सांगितलेले आहेत, जे पाळणं गरजेचं मानलं जातं. या नियमांनुसार पुरुषांनी आणि अविवाहित मुलींनी अनंत सूत्र नेहमी उजव्या मनगटावर बांधावं. सनातन परंपरेनुसार शुभ प्रसंगी आणि धार्मिक विधींमध्ये पुरुषाच्या शरीराची उजवी बाजू प्रमुख मानली जाते.

मात्र हा नियम फक्त विवाहित महिलांसाठी वेगळा आहे. विवाहित स्त्रियांनी हा संरक्षक धागा डाव्या मनगटावर बांधावा. शास्त्रानुसार स्त्रीची डावी बाजू तिच्या भाग्याशी आणि तिच्या नवऱ्याशी जोडलेली मानली जाते. त्यामुळे पुरुष आणि स्त्रिया दोघांनीही हा पवित्र धागा आपापल्या नियमाप्रमाणे हातावर बांधावा, असं सांगितलं जातं.

शास्त्रानुसार उजव्या हातावर अनंत सूत्र बांधल्यानं अनेक खास आध्यात्मिक फायदे मिळतात, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. पुरुषांनी आणि अविवाहित मुलींनी उजव्या हातावर, तर विवाहित स्त्रियांनी डाव्या हातावर हा संरक्षक धागा बांधला की भगवान अनंतांचा आशीर्वाद मिळतो, असं मानलं जातं.

उजव्या हातात हे सूत्र बांधल्यानं शरीरातली ऊर्जा योग्य दिशेनं वाहते आणि माणसाची मानसिक स्थिती मजबूत होते, असं शास्त्र सांगतं. त्याच्या प्रभावानं आयुष्यातल्या माहीत असलेल्या आणि माहीत नसलेल्या अडथळ्यांपासून संरक्षण मिळतं आणि आत्मविश्वास वाढतो. शास्त्रात सांगितलेला संपूर्ण विधी आणि नियम पाळून जेव्हा एखादी व्यक्ती हे पवित्र सूत्र धारण करते, तेव्हाच तिला पूजा आणि उपवासाचा पूर्ण फायदा मिळतो, असं मानलं जातं. त्यामुळे या शुभ दिवशी उजव्या हातात अनंत सूत्र बांधणं ही एक परंपरा मानली जाते.