ऑक्टोबरच्या पहिल्या पंधरवड्यात डिझेलची विक्री ३.६५ दशलक्ष टनांवर, तेल कंपन्यांवर ताण

जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाचे भाव १०० डॉलरवर पोहोचले आहेत. त्याच वेळी देशात डिझेलची मागणी झपाट्याने वाढल्याने तेल कंपन्यांवरचा ताण आणखी वाढला आहे. ऑक्टोबरच्या पहिल्या १५ दिवसांत भारतात ३.६५ दशलक्ष मेट्रिक टन डिझेल वापरले गेले. म्हणजेच फक्त पंधरा दिवसांत देशाने सुमारे २७ दशलक्ष बॅरल डिझेल वापरले आहे.

आकडेवारीनुसार, सरकारी इंधन कंपन्यांची या पंधरवड्यातील डिझेल विक्री ३.६५ दशलक्ष मेट्रिक टनांवर (अंदाजे २७ दशलक्ष बॅरल) गेली. सप्टेंबरमधील याच कालावधीपेक्षा ती अंदाजे २६.४ टक्क्यांनी जास्त आहे, तर मागच्या वर्षीच्या तुलनेत २५.४ टक्क्यांनी जास्त आहे.

मागणी इतकी का वाढली, याची काही कारणे सांगितली जात आहेत. सणासुदीच्या दिवसांत देशभरात मागणी वाढली असून त्याचा ताण लॉजिस्टिक्स आणि वाहतूक व्यवस्थेवर आला आहे. ऑगस्टच्या तुलनेत सप्टेंबरमध्ये ट्रकच्या विक्रीत ३३.५७ टक्के वाढ झाली. त्यावरून रस्त्यांवर डिझेलवर चालणाऱ्या गाड्यांची संख्या वाढल्याचे दिसते. विजेची मागणीही वाढली आहे आणि ती बॅकअप म्हणून डिझेल जनरेटर चालवून भागवली जात आहे.

याशिवाय हा शेतीचा हंगाम आहे. ऑक्टोबर महिन्यात खरिपाच्या पिकांची कापणी आणि रब्बीची पेरणी होते. त्यामुळे शेतातील ट्रॅक्टर आणि पंपसेटसाठी डिझेलचा वापर खूपच वाढतो.

इंडियन फाउंडेशन ऑफ ट्रान्सपोर्ट रिसर्च अँड ट्रेनिंगचे वरिष्ठ फेलो एस. पी. सिंग म्हणाले, "कृषी क्षेत्रातील वाढत्या मागणीमुळे डिझेलचा वापर वाढत आहे आणि सणासुदीच्या दिवसांमुळे वाहतुकीच्या हालचालींनाही वेग आला आहे."

दुसरीकडे इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणाव कायम आहे आणि युक्रेन व रशिया यांच्यातील युद्ध सुरू आहे. त्यामुळे बाजारात कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्याबाबत अडचणी निर्माण होत आहेत. देशातील मागणी झपाट्याने वाढल्याने सरकार आणि तेल कंपन्यांपुढे पेच उभा राहिला असून पुढे महागाईचा धोका वाढत चालला आहे.

सरकारी तेल कंपन्या किरकोळ ग्राहकांना बाजारभावापेक्षा कमी दरात इंधन विकत आहेत. त्यामुळे डिझेलमागे अंदाजे २० रुपयांचे मोठे नुकसान त्यांना सोसावे लागत आहे. पश्चिम आशियातील संकटामुळे या कंपन्यांना दररोज कोट्यवधी रुपयांचा तोटा होत आहे.

पेट्रोलियम मंत्रालयातील अधिकारी आणि रेटिंग एजन्सींच्या अंदाजानुसार, येत्या काही दिवसांत इंधनाचे भाव वाढू शकतात. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्चे तेल दीर्घकाळ ११० डॉलरच्या आसपास राहिले, तर सणांनंतर लगेचच देशातील बाजारात पेट्रोल आणि डिझेलचे भाव वाढू शकतात, असा या अंदाजांचा सूर आहे.