सॅम ऑल्टमन यांचा इशारा : युद्धाचे निर्णय एआयच्या हाती गेल्यास मानवाचा ताबा सुटण्याची भीती

कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजेच एआय तंत्रज्ञानाने शिक्षण, वैद्यकीय क्षेत्र, व्यवसाय आणि वैज्ञानिक संशोधन अशा प्रत्येक क्षेत्रात आपले वर्चस्व निर्माण केले आहे, त्यामुळे रोजचे आयुष्य आता खूपच सोपे आणि वेगवान झाले आहे. पण हेच तंत्रज्ञान आता मानवी अस्तित्वासाठी एक मोठे आव्हान ठरू शकते, अशी भीती व्यक्त होत आहे. संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या नुकत्याच झालेल्या एका महत्त्वाच्या बैठकीत जगभरातील आघाडीच्या एआय कंपन्यांच्या प्रमुखांनी एकत्र येत या तंत्रज्ञानाच्या बेलगाम वापराबद्दल तीव्र चिंता मांडली. एआयच्या वापरासाठी जगभर कडक सुरक्षा नियम आणि कायदे तयार झाले नाहीत, तर माणूस स्वतः बनवलेल्या या तंत्रज्ञानावरचा ताबा पूर्णपणे गमावून बसेल, असा स्पष्ट इशारा या बैठकीत देण्यात आला.

या बैठकीला ओपनएआयचे सीईओ सॅम ऑल्टमन आणि अँथ्रोपिकचे सीईओ डारियो अमोडेई यांच्यासह तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अनेक बडे नाव उपस्थित होते. अँथ्रोपिकचे प्रमुख अमोडेई यांनी बैठकीत ठामपणे सांगितले, की एआयच्या विकासाचे आणि वापराचे योग्य व्यवस्थापन केले नाही, तर हे तंत्रज्ञान संपूर्ण मानवजातीचाच नाश करू शकते. दुसरीकडे सॅम ऑल्टमन यांनी चिंता व्यक्त करत सांगितले, की भविष्यात एआय कितीही शक्तिशाली आणि प्रगत झाले, तरी त्याचा अंतिम ताबा माणसाकडेच राहावा यासाठी आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा यंत्रणा देशांनी तातडीने उभारायला हवी. जीवन-मरणाचे अंतिम निर्णय माणसाने घ्यायचे की यंत्रांनी, हा प्रश्न आज जगभरातील राष्ट्रप्रमुखांसमोर सर्वांत मोठे आव्हान म्हणून उभा आहे.

तंत्रज्ञान तज्ज्ञांच्या मते एआयचा सर्वाधिक चिंताजनक धोका म्हणजे लष्करी यंत्रणा आणि शस्त्रास्त्रांमध्ये त्याचा होणारा अनियंत्रित वापर. एखाद्या घातक शस्त्राला किंवा लष्करी यंत्रणेला पूर्ण स्वातंत्र्याने निर्णय घेऊ दिला आणि तांत्रिक बिघाडामुळे त्याने चुकीचा निर्णय घेतला, तर त्याचा परिणाम भयानक युद्धाच्या स्वरूपात समोर येऊ शकतो. याशिवाय जैविक शस्त्रे बनवणे, सायबर हल्ले करणे आणि जागतिक सुरक्षिततेला धक्का देणाऱ्या कारवायांसाठी एआयचा गैरवापर होऊ नये, यासाठी जगभर एकसमान मानके आणि सुरक्षा नियम बनवणे आता गरजेचे बनले आहे.

सायबर सुरक्षिततेचा हा धोका आता केवळ कागदावर राहिलेला नाही, तो प्रत्यक्ष आयुष्यात दिसू लागला आहे. याचे ताजे उदाहरण म्हणजे ऑस्ट्रेलियातील २१ आरोग्य क्लिनिकवर झालेला भीषण सायबर हल्ला. या हल्ल्यात सुमारे ५० लाखांहून अधिक रुग्णांचे नाव, पत्ता, मेडिकेअर क्रमांक आणि गोपनीय वैद्यकीय अहवाल चोरीला गेले. ही संवेदनशील माहिती ऑनलाइन विकली जाऊ नये किंवा डार्क वेबवर लीक होऊ नये, यासाठी संबंधित कंपनीला आता न्यायालयात धाव घ्यावी लागत आहे. एआयच्या या युगात आरोग्य आणि वैयक्तिक माहिती किती असुरक्षित आहे, हेच या घटनेने दाखवून दिले आहे.

मात्र या उच्चस्तरीय बैठकीत केवळ धोक्यांवरच चर्चा झाली नाही, तर मानवी कल्याणासाठी एआयच्या सकारात्मक क्षमतेवरही चर्चा झाली. आरोग्य सेवांचा दर्जा सुधारणे, गुंतागुंतीच्या वैद्यकीय संशोधनाला गती देणे, शिक्षण क्षेत्र सक्षम करणे आणि आपत्कालीन परिस्थितीत मदतकार्य वेगाने राबवणे यासाठी एआय खूप उपयुक्त ठरत आहे. युद्धाच्या किंवा नैसर्गिक आपत्तीच्या काळात अचूक माहिती गोळा करणे आणि धोक्याची आधीच कल्पना येणे यासाठीही एआय यंत्रणा माणसाला मोठी मदत करते.

थोडक्यात सांगायचे तर एआय हे दुधारी तलवारीसारखे आहे. याचा वापर योग्य दिशेने आणि कडक जागतिक नियमांच्या चौकटीत राहून झाला, तर ते माणसासाठी वरदान ठरेल. पण आंतरराष्ट्रीय पातळीवर वेळीच कडक कायदे लागू केले नाहीत, तर हेच तंत्रज्ञान मानवी अस्तित्वालाच सुरुंग लावू शकते, असा इशारा संयुक्त राष्ट्रांच्या या बैठकीतून संपूर्ण जगाला देण्यात आला.