AI Governance : जग AI वर नियंत्रणाची तयारी करत असताना ट्रम्पांचा विरोध; ग्लोबल प्लॅनला अमेरिकेचा नकार
कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आंतरराष्ट्रीय देखरेख असावी अशी मागणी 20 देश आणि युरोपियन युनियनने केली आहे, पण अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या ग्लोबल प्लॅनला नकार दिला आहे.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) प्रभाव झपाट्याने वाढत असल्यामुळे जगभरात त्यावर नियंत्रण, सुरक्षितता आणि आंतरराष्ट्रीय नियम याबद्दलची चर्चा तापली आहे. AI किती वेगाने पसरतोय आणि त्याचे परिणाम किती मोठे होऊ शकतात, यामुळे ही चर्चा आता जगभरातल्या सरकारांपर्यंत पोहोचली आहे. पण अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मात्र AI वर नव्या जागतिक नियंत्रण व्यवस्थेला विरोध दर्शवला आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेच्या पार्श्वभूमीवर AI च्या भवितव्यावरून अमेरिका आणि बाकीच्या जगामधले वेगवेगळे दृष्टिकोन पुन्हा एकदा समोर आले आहेत. एका बाजूला नियंत्रणाची मागणी आणि दुसरीकडे त्याला असलेला विरोध, यामुळे हा मुद्दा आणखी चर्चेत आला आहे.
जर्मनी, कॅनडा, दक्षिण आफ्रिका, ऑस्ट्रेलिया आणि संयुक्त अरब अमिराती यांच्यासह 20 देशांनी आणि युरोपियन युनियनने एकत्र येत AI मानवी नियंत्रणाखालीच राहावा यासाठी आंतरराष्ट्रीय सहकार्य वाढवण्याचं आवाहन केलं आहे. या देशांनी AI साठी समान सुरक्षा मानकं तयार करावीत, गंभीर घटनांबद्दलची माहिती एकमेकांना शेअर करावी आणि पुढे जाऊन एखाद्या आंतरराष्ट्रीय संस्थेमार्फत त्यावर देखरेख ठेवावी, असा प्रस्ताव मांडला आहे. म्हणजे कुठल्या तरी एका देशाने किंवा कंपनीने AI कसा वापरायचा हे ठरवण्याऐवजी, जगातल्या अनेक देशांनी मिळून त्यासाठी समान नियम आणि समान मानकं तयार करावीत, अशी या देशांची भूमिका आहे.
याउलट डोनाल्ड ट्रम्प यांनी AI क्षेत्रावर नवे नियम लादण्याला विरोध केला आहे. कठोर नियमांमुळे तंत्रज्ञानाच्या विकासाचा वेग मंदावू शकतो, असं त्यांचं म्हणणं आहे. AI क्षेत्रावर लक्ष ठेवायचंच असेल तर त्यासाठी अमेरिकेच्या न्याय विभागाची भूमिका असू शकते, असंही त्यांनी स्पष्ट केलं आहे. म्हणजे आंतरराष्ट्रीय पातळीवरच्या एखाद्या संस्थेकडे देखरेख देण्याऐवजी, अमेरिकेतच्या अंतर्गत यंत्रणेकडूनच यावर लक्ष ठेवलं जावं, असं त्यांना वाटतं. एकुणात, AI च्या विकासाला रोखण्याऐवजी तो सुरूच ठेवण्यावर अमेरिकेचा भर असल्याचं त्यांच्या भूमिकेवरून दिसतं आहे.
AI ची क्षमता जसजशी वाढते आहे, तसतशी त्याचा गैरवापर, सायबर सुरक्षा, त्यावरचं मानवी नियंत्रण आणि भविष्यात उद्भवू शकणारे धोके याबद्दलची चिंताही वाढते आहे. संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांनीही AI च्या जोखमींचा सामना करण्यासाठी बहुपक्षीय व्यवस्थेची गरज असल्याचं म्हटलं आहे. म्हणजे एकट्या एका देशाने नाही, तर अनेक देशांनी मिळून यावर तोडगा काढावा, अशी भूमिका गुटेरेस यांनी मांडली आहे.
एका बाजूला आंतरराष्ट्रीय नियम आणि देखरेखीची मागणी होत असताना, दुसरीकडे अमेरिका मात्र AI क्षेत्रातल्या विकासाला प्राधान्य देते आहे. या दोन वेगळ्या भूमिकांमुळे पुढच्या काळात AI च्या जागतिक नियमनाचा मुद्दा आणखी चर्चेत येण्याची शक्यता आहे.
