अदानी समूहाची पायाभूत सुविधांमधील खरेदी 1 लाख कोटींच्या पुढे

आशियातील सर्वात श्रीमंत उद्योगपतींपैकी एक असलेल्या गौतम अदानी यांच्या नेतृत्वाखालील अदानी समूहाने पायाभूत सुविधा क्षेत्रात आतापर्यंत 1 लाख कोटी रुपयांहून जास्त रकमेची खरेदी केली आहे. विश्लेषकांच्या अंदाजानुसार समूहाने जवळपास 20 एसेट्स ताब्यात घेतल्या असून यात पॉवर, पोर्ट, एअरपोर्ट, ट्रान्समिशन आणि रिन्युएबल एनर्जीसोबतच सिमेंट, डिफेन्स आणि मीडिया क्षेत्राचाही समावेश आहे. या सर्व अधिग्रहणांचे एकूण मूल्य 1,03,006 कोटी रुपये इतके आहे.

अदानी समूहाची रणनीती अशी आहे की इंधन खरेदी, वीज विक्री, लॉजिस्टिक्स, ट्रान्समिशन आणि प्रकल्प पूर्ण करण्याच्या आपल्या क्षमतांसोबत अडचणीत असलेल्या कंपन्यांना जोडून घ्यायचे. औष्णिक ऊर्जा क्षेत्रात ही रणनीती चांगलीच यशस्वी ठरली असून अधिग्रहित प्रकल्प तोट्यातून बाहेर पडत चांगला EBITDA कमवत आहेत.

प्रभुदास लिलाधर यांच्या अंदाजानुसार अदानी पॉवरच्या इनऑरगॅनिक पोर्टफोलिओमध्ये आता 7.45 गिगावॅट्स औष्णिक क्षमता आहे, ज्यात उडुपी पॉवर, रायगड, रायपूर, महान, कोस्टल एनर्जेन, लँको अमरकंटक, डहाणू आणि विदर्भ इंडस्ट्रीज यांचा समावेश आहे. रायपूरचा EBITDA आर्थिक वर्ष 2020 मध्ये 210 कोटी रुपये होता, तो आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये 2,350 कोटी रुपयांवर पोहोचला. याच काळात रायगडचा EBITDA उणे 100 कोटींवरून 1,110 कोटी रुपयांवर गेला, तर महानचा EBITDA आर्थिक वर्ष 2022 मधील 550 कोटींवरून आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये 1,600 कोटी रुपयांपर्यंत जवळपास तिप्पट वाढला.

बंदरांबाबतही समूहाने असाच दृष्टिकोन ठेवला. दिघी बंदर 705 कोटी रुपयांना, कृष्णपट्टणम बंदर 13,675 कोटी रुपयांना, कराईकल बंदर 1,485 कोटी रुपयांना आणि गोपालपूर बंदर 3,080 कोटी रुपयांना विकत घेतले. अदानी पोर्ट्सचे 2030 पर्यंत एक अब्ज टन माल हाताळण्याचे उद्दिष्ट असून, कंपनीच्या अंदाजानुसार तोपर्यंत देशांतर्गत बंदरांतील मालाची हाताळणी 850 दशलक्ष टनांपर्यंत पोहोचेल आणि आंतरराष्ट्रीय बंदरांतील हाताळणी सध्याच्या कमी पातळीवरून तिप्पट होईल.

वीज ट्रान्समिशन आणि डिस्ट्रीब्यूशन क्षेत्रातही समूहाने अडचणीत असलेल्या कंपन्यांचा वापर आपले स्थान बळकट करण्यासाठी केला. अदानी एनर्जी सोल्युशन्सने 2016 मध्ये रिलायन्स इन्फ्रास्ट्रक्चरकडून पश्चिम विभाग प्रणाली बळकटीकरण योजनेची पारेषण मालमत्ता 1,000 कोटी रुपयांना विकत घेतली, तर 2017 मध्ये रिलायन्स इन्फ्रास्ट्रक्चरचा मुंबई एकात्मिक वीज व्यवसाय 18,800 कोटी रुपयांना विकत घेतला.

2021 मध्ये अदानींनी जीव्हीके ग्रुपकडून मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ विकत घेतले, ज्यामुळे अदानी एअरपोर्ट होल्डिंग्जअंतर्गत आठ विमानतळांचा पोर्टफोलिओ तयार झाला. हे व्यासपीठ सध्या भारतातील अंदाजे 23 टक्के प्रवासी वाहतूक आणि 29 टक्के हवाई मालवाहतूक हाताळते. नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाने वार्षिक 20 दशलक्ष प्रवाशांची प्रारंभिक क्षमता वाढवली, तर संपूर्ण विमानतळ नेटवर्कने आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये अंदाजे 96 दशलक्ष प्रवासी हाताळले.

अदानी ग्रीन एनर्जीनेही विस्तारासाठी अधिग्रहणांचा वापर केला. समूहाने एस्सेल ग्रीन एनर्जीचा सौर पोर्टफोलिओ 1,300 कोटी रुपयांना आणि 40 मेगावॅटचा एस्सेल ग्रीन सोलर प्रकल्प 219 कोटी रुपयांना विकत घेतला. त्यानंतर नूतनीकरणक्षम व्यासपीठाचा विस्तार या मालमत्तांच्या पलीकडे झाला असून, व्यवस्थापनाला आर्थिक वर्ष 2027 पर्यंत 5 गिगावॅट क्षमता जोडण्याचा आणि 2030 पर्यंत 50 गिगावॅटचे लक्ष्य गाठण्याचा विश्वास आहे.

अदानी एंटरप्रायझेस आता एका मोठ्या गुंतवणूक चक्राला सुरुवात करत आहे. जेफरीजच्या अंदाजानुसार आर्थिक वर्ष 2026 ते 31 दरम्यान विमानतळे, डेटा सेंटर्स, नवीन ऊर्जा, रस्ते, संरक्षण, तांबे आणि इतर व्यवसायांमधील गुंतवणूक अंदाजे 2 लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचेल. वार्षिक भांडवली खर्च 2022 मधील अंदाजे 8,500 ते 9,000 कोटी रुपयांवरून अलिकडच्या वर्षांत 30,000 ते 35,000 कोटी रुपयांपर्यंत वाढला आहे.