पारंपरिक आणि आधुनिक उपचारांत स्पर्धा नको, समन्वय हवा: आयुष मंत्री प्रतापराव जाधव

पारंपरिक आणि आधुनिक वैद्यकीय पद्धतींमध्ये कोणतीही स्पर्धा नाही. या दोन्ही व्यवस्था एकमेकींना जोडल्या गेल्यानेच देशाच्या आरोग्य क्षेत्राचे भविष्य घडत आहे, असे केंद्रीय आयुष मंत्री (स्वतंत्र प्रभार) प्रतापराव जाधव यांनी म्हटले आहे. नवी दिल्लीत झालेल्या 'Times Network India Health Summit & Awards 2026' मध्ये ते बोलत होते. बदलते आरोग्य सेवांचे स्वरूप, वैज्ञानिक पुरावे आणि जीवनशैलीशी संबंधित आजारांवरील नियंत्रण यावर त्यांनी विशेष भर दिला.

जाधव यांच्या म्हणण्यानुसार भारताची खरी ताकद दोन गोष्टींमध्ये आहे. एका बाजूला विकसित होत असलेले आधुनिक वैद्यकीय तंत्रज्ञान आहे, तर दुसऱ्या बाजूला पिढ्यानपिढ्या चालत आलेली पारंपरिक आयुष पद्धती आहे. लोकांच्या आरोग्याबाबतच्या अपेक्षा आता बदलत आहेत. अशा वेळी नागरिकांना योग्य वेळी योग्य उपचार मिळावेत, यासाठी आधुनिक वैद्यकीय प्रणाली आणि पारंपरिक पद्धती यांच्यात प्रभावी संवाद आणि सहकार्य वाढवणे अत्यंत गरजेचे आहे, असे त्यांनी आपल्या भाषणात स्पष्ट केले.

दोन पद्धतींपैकी एकाचीच निवड करण्यापुरती ही चर्चा मर्यादित राहता कामा नये, असे सांगून मंत्री म्हणाले की रुग्णाला त्याच्या गरजेनुसार सर्वोत्तम आणि अचूक उपचार मिळणे हाच मुख्य उद्देश असला पाहिजे. दोन्ही पद्धतींचे एकीकरण करताना योग्य ती सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे, असे त्यांनी सांगितले. प्रत्येक उपचाराची परिणामकारकता वैज्ञानिक पुराव्यांच्या आधारावरच तपासली गेली पाहिजे, असेही त्यांनी म्हटले. जिथे पारंपरिक चिकित्सा प्रभावी ठरू शकते, तिथे तिला आधुनिक विज्ञानाची जोड देऊन योग्य प्रकारे प्रोत्साहन दिले जाणे गरजेचे आहे, असे ते म्हणाले.

जीवनशैलीतील आजारांबद्दल जाधव यांनी चिंता व्यक्त केली. आज देशासमोर फक्त संसर्गजन्य रोगांचेच आव्हान नाही. बदललेली जीवनशैली आणि खाण्यापिण्याच्या चुकीच्या सवयींमुळे मधुमेह (Diabetes) आणि हृदयविकार (Heart Disease) यांसारख्या आजारांचे प्रमाण झपाट्याने वाढले आहे, असे त्यांनी सांगितले. आजार झाल्यावर उपचार घेण्यापेक्षा तो होऊच नये म्हणून प्रतिबंधात्मक उपायांवर भर देणे आवश्यक आहे, असे ते म्हणाले. योग आणि आयुर्वेद यांसारख्या पद्धती शारीरिक स्वास्थ्य राखण्यासाठी आणि तणाव व्यवस्थापनासाठी अत्यंत मोलाची भूमिका बजावू शकतात, असे प्रतापराव जाधव यांनी सांगितले.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) सन 2025-2034 च्या जागतिक पारंपरिक चिकित्सा रणनीतीचा उल्लेख करून त्यांनी पुराव्यावर आधारित संशोधन, सुरक्षा, नियमन आणि सर्वसामान्यांपर्यंत उपचारांची सुलभ पोहोच या मुद्द्यांकडे लक्ष वेधले. देशातील उद्योजक आणि संशोधकांनी उच्च दर्जाच्या आरोग्य सेवा विकसित करून त्या जागतिक पातळीवर पोहोचवाव्यात, असे आवाहनही त्यांनी केले. अशा परिषदांमुळे आरोग्य क्षेत्राच्या विकासासाठी भविष्यातील मार्ग ठरवण्यास मोठी मदत होते, असे मत जाधव यांनी व्यक्त केले.