५ ऑक्टोबरला जागतिक शिक्षक दिन; युनेस्कोने १९९४ मध्ये सुरू केला हा दिवस

आज ५ ऑक्टोबर, म्हणजे जागतिक शिक्षक दिन. शिक्षण क्षेत्रातल्या शिक्षकांच्या अमूल्य योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी हा दिवस दरवर्षी याच तारखेला साजरा केला जातो.

युनेस्कोने १९९४ साली हा दिन सुरू केला. १९६६ मध्ये शिक्षकांच्या स्थितीबाबत एक शिफारस करण्यात आली होती, तिची वार्षिक आठवण म्हणून हा दिवस पाळला जातो.

शिक्षक फक्त शैक्षणिक ज्ञान देत नाहीत, तर विद्यार्थ्यांमध्ये जीवनातली मूल्ये आणि कौशल्येही रुजवण्याचा प्रयत्न करतात. त्यामुळे या दिवशी त्यांच्या भूमिकेचे महत्त्व अधोरेखित केले जाते. शिक्षक हे समाजाचे आधारस्तंभ आहेत आणि शैक्षणिक तसेच वैयक्तिक आव्हानांचा सामना करण्यासाठी ते विद्यार्थ्यांना सक्षम करतात.

या दिवशी वेगवेगळ्या देशांमध्ये शिक्षकांच्या समस्यांकडे लक्ष वेधले जाते. कमी संसाधने, अल्प वेतन आणि कामाचा जास्त ताण या त्यातल्या काही समस्या आहेत. दरवर्षी या दिवसाचा विषय वेगळा असतो, उदाहरणार्थ शिक्षकांचे सशक्तीकरण, शिक्षणातील नवकल्पना आणि समान संधी. शिक्षकांना सन्मान द्यायचा आणि समाजाच्या प्रगतीत त्यांची भूमिका काय आहे याची जाणीव करून द्यायची, हा या दिवसाचा हेतू आहे.

५ ऑक्टोबरला देशात आणि जगात अनेक महत्त्वाच्या घटना घडल्या आहेत. १८६४ मध्ये तीव्र चक्रीवादळामुळे कोलकाता शहराचा नाश झाला आणि सुमारे ६०,००० लोकांचा मृत्यू झाला. १८७७ मध्ये वायव्य युनायटेड स्टेट्समधील नेझ पेर्स युद्ध संपले. १९१० मध्ये पोर्तुगालमधली राजेशाही संपली आणि तो देश प्रजासत्ताक बनला. १९४८ मध्ये IUCN ची स्थापना झाली, आणि त्याच वर्षी अश्गाबात भूकंपात सुमारे ११०,००० लोकांचा मृत्यू झाला.

१९५५ मध्ये पंडित नेहरू यांच्या हस्ते हिंदुस्थान मशीन टूल्स कारखान्याचे उद्घाटन झाले. भारताच्या औद्योगिक विकासात या कारखान्याचे स्थान महत्त्वाचे मानले जाते. १९६२ मध्ये डॉ. नो हा पहिला जेम्स बाँड चित्रपट प्रदर्शित झाला. १९८९ मध्ये मीरासाहेब फातिमा बीबी या सर्वोच्च न्यायालयाच्या पहिल्या महिला न्यायाधीश बनल्या. १९९५ मध्ये कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानतर्फे दिला जाणारा जनस्थान पुरस्कार ज्येष्ठ कवयित्री इंदिरा संत यांना जाहीर झाला. १९९८ मध्ये डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांना इंदिरा गांधी राष्ट्रीय एकात्मता पुरस्कार जाहीर झाला.

याच तारखेला जन्मलेल्यांमध्ये तत्त्वज्ञ आणि हरिजन चे संपादक किशोरीलाल घनश्यामलाल मशरुवाला (१८९०) आहेत. १९२२ मध्ये लेखक व संपादक यदुनाथ थत्ते यांचा जन्म झाला (मृत्यू १० मे १९९८), तसेच शंकर-जयकिशन या जोडीतले संगीतकार शंकरसिंग रघुवंशी यांचाही (मृत्यू २६ एप्रिल १९८७). १९२३ मध्ये गुजरातचे राज्यपाल कैलाशपती मिश्रा यांचा जन्म झाला (मृत्यू ३ नोव्हेंबर २०१२). १९३२ मध्ये भारतीय क्रिकेटपटू माधव आपटे, १९३६ मध्ये चेक रिपब्लिकचे पहिले अध्यक्ष वक्लाव हेवल (मृत्यू १८ डिसेंबर २०११), १९३९ मध्ये वॉल्टर वुल्फ रेसिंग चे संस्थापक वॉल्टर वुल्फ, १९६४ मध्ये भारतीय क्रिकेटपटू सरबिंदू मुखर्जी आणि १९७५ मध्ये ब्रिटीश अभिनेत्री केट विन्स्लेट यांचा जन्म झाला.

मृत्यू झालेल्यांमध्ये १९२७ मधले वॉर्नर ब्रदर्स चे सहसंस्थापक सॅम वॉर्नर (जन्म १० ऑगस्ट १८८७) आणि १९२९ मधले भारतीय पुजारी वर्गीस पायिपिल्ली पलक्कुप्पली (जन्म ८ ऑगस्ट १८७६) आहेत. १९८१ मध्ये पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित हिन्दी लेखक भगवतीचरण वर्मा यांचे निधन झाले (जन्म ३० ऑगस्ट १९०३). १९८३ मध्ये टपरवेअर चे संशोधक अर्ल टपर गेले (जन्म २८ जुलै १९०७). १९९० मध्ये नाटककार, समीक्षक आणि छायावाद परंपरेतील हिन्दी कवी, पद्मभूषण राजकुमार वर्मा यांचे निधन झाले (जन्म १५ सप्टेंबर १९०५). १९९१ मध्ये इन्डियन एक्सप्रेस वृत्तपत्रसमुहाचे संस्थापक रामनाथ गोएंका गेले (जन्म ३ एप्रिल १९०४). १९९२ मध्ये नामवंत मुत्सद्दी, पद्मश्री बॅ. परशुराम भवानराव पंत यांचे निधन झाले. १९९७ मध्ये संसदपटू आणि फॉरवर्ड ब्लॉक चे सरचिटणीस चित्त बसू गेले (जन्म २५ डिसेंबर १९२६). २०११ मध्ये अ‍ॅपल कॉम्प्युटर्सचे संस्थापक स्टीव्ह जॉब्ज यांचे निधन झाले (जन्म २४ फेब्रुवारी १९५५).