10 ऑक्टोबरला सर्वपित्री अमावस्या: श्राद्धासाठी तीन मुहूर्त, शनि अमावस्या आणि गजछाया योगही
पितृपक्षाचा शेवटचा दिवस 10 ऑक्टोबरला आहे. श्राद्धाचे मुहूर्त, घरी तर्पण करण्याची पद्धत आणि दानाचे तपशील येथे दिले आहेत.
यंदा पितृपक्षातील शेवटचा दिवस, म्हणजे सर्वपित्री अमावस्या, 10 ऑक्टोबरला येत आहे. या दिवशी सगळे पितर आपापल्या पितृलोकी जातात, त्यामुळे या दिवसाला जास्त महत्त्व दिले जाते. अनेक लोक या दिवशी उपवासही करतात.
ज्यांना आपल्या पूर्वजांच्या मृत्यूची तारीख माहीत नसते, त्यांच्यासाठी सर्वपित्री अमावस्येला श्राद्ध केले जाते. यंदा हा दिवस आणखी खास ठरणार आहे, कारण याच दिवशी शनि अमावस्या आहे आणि गजछाया योगही तयार होत आहे. अमावस्येला हस्त नक्षत्र असले की हा गजछाया योग बनतो. या योगावर पितरांना पिंडदान केले तर त्यांना मुक्ती मिळते आणि ते खूप तृप्त होतात, असे सांगितले जाते.
श्राद्ध कोणत्याही वेळी करायचे नसते. त्यासाठी शुभ मुहूर्त पाहिला जातो. 10 ऑक्टोबरचे मुहूर्त असे आहेत. पहिला चांगला मुहूर्त सकाळी 6 वाजून 31 मिनिटांपासून 8 वाजेपर्यंत आहे. दुसरा मुहूर्त सकाळी 9 वाजून 30 मिनिटांपासून 10 वाजून 59 मिनिटांपर्यंत आहे. अभिजीत मुहूर्त सकाळी 11 वाजून 45 मिनिटांपासून दुपारी 12 वाजून 31 मिनिटांपर्यंत आहे. या वेळांत श्राद्ध आणि तर्पण केले तर उत्तम फळ मिळते, असे सांगितले आहे.
घरच्या घरी श्राद्ध करायचे असेल तर सकाळी लवकर उठावे. आंघोळ करून स्वच्छ कपडे घालावेत. सगळ्यात आधी आपल्या पितरांची आठवण काढावी. माझ्या कुटुंबातील सर्व ज्ञात आणि अज्ञात पितरांच्या आत्म्याला शांती मिळो, असा संकल्प मनात करावा. त्यानंतर आपल्या इष्ट देवतेचे आणि भगवान विष्णूचे नाव घ्यावे.
पुढे एका तांब्यात स्वच्छ पाणी घ्यावे, त्यात थोडे काळे तीळ टाकावेत आणि ते पाणी पूर्वजांच्या नावाने अर्पण करावे. यालाच तर्पण म्हणतात. मात्र खरा विधी कसा करायचा, मंत्र कोणते, दिशा कोणती असावी आणि जानवे कसे घालायचे, हे सगळे एखाद्या जाणकार ब्राह्मणाला विचारूनच करावे. उगाच काहीतरी करू नये, असा सल्ला दिला आहे.
सर्वपित्री अमावस्येला दानालाही खूप महत्त्व आहे. या दिवशी पितरांच्या नावाने अन्नदान करावे. ब्राह्मणांना आणि गरजू लोकांना जेवण द्यावे आणि धान्य दान करावे. गाय, कुत्रा आणि कावळा यांनाही खायला घालावे, कारण या प्राण्यांच्या रूपाने पितर येतात, असे मानले जाते.
दान म्हणून तांदूळ, गहू, गूळ, तूप आणि कपडे देता येतील. या दिवशी केलेले दान कधीच वाया जात नाही आणि त्याचे पुण्य थेट पितरांना मिळते, असे सांगितले जाते. मनापासून पूर्वजांची माफी मागावी आणि घरात सुख, शांती, पैसा राहू दे, अशी प्रार्थना करावी. श्रद्धेने केलेले दान सगळ्या इच्छा पूर्ण करते, असेही म्हटले आहे. म्हणून 10 ऑक्टोबरला विसरू नका, आपल्या पितरांसाठी थोडा वेळ नक्की काढा.
धर्म, ज्योतिष, वास्तु यांसारख्या विषयांवरील ही माहिती केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहे. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
