पुण्यात रोहन, शापूरजी पालोनजी आणि बिर्ला इस्टेट्स: तीन बिल्डरांना 78, 79 आणि 75 गुण

पुण्यातील घरबांधणीचा बाजार गेल्या दहा वर्षांत खूप बदलला आहे. एकेकाळी स्थानिक बिल्डरांचे वर्चस्व असलेल्या या शहरात आता देशातील काही सर्वात मोठे रिअल इस्टेट ब्रँड आले आहेत. राष्ट्रीय बिल्डरांकडे संस्थात्मक भांडवल, आधुनिक कार्यपद्धती आणि मोठी अभियांत्रिकी पथके आहेत. पुण्यातील जुने बिल्डर मात्र स्थानिक माहिती, ठेकेदारांचे जाळे आणि शहरातील वस्त्यांमधील अनेक दशकांच्या अनुभवाच्या जोरावर स्पर्धेत टिकून आहेत.

रोहन बिल्डर्स, शापूरजी पालोनजी रिअल इस्टेट आणि बिर्ला इस्टेट्स हे तीन बिल्डर या बदलाचे चांगले उदाहरण मानले गेले आहेत. त्यांची तुलना नऊ निकषांवर करण्यात आली. हे गुण संपादकीय कार्यपद्धतीतून दिलेले आहेत. ते गुंतवणूक रेटिंग, क्रेडिट रेटिंग, कायदेशीर मत किंवा प्रकल्पाच्या कामगिरीची हमी नाहीत, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.

अंतिम गुणांमध्ये शापूरजी पालोनजी रिअल इस्टेट 79 पैकी 100 वर आहे. रोहन बिल्डर्सला 78 आणि बिर्ला इस्टेट्सला 75 गुण मिळाले. डिलिव्हरी आणि अंमलबजावणीसाठी 20 पैकी रोहनला 15, शापूरजी पालोनजीला 16 आणि बिर्लाला 13 गुण आहेत. पूर्ण झालेल्या प्रकल्पांच्या इतिहासात रोहन आणि शापूरजी पालोनजी यांना प्रत्येकी 15 पैकी 13 मिळाले, तर बिर्लाला 9 मिळाले. आर्थिक ताकदीत बिर्लाला 10 पैकी 9, रोहनला 7 आणि शापूरजी पालोनजीला 6 गुण आहेत. पुण्यातील उपस्थिती आणि व्याप्तीसाठी रोहन व शापूरजी पालोनजी यांना 9.5, तर बिर्लाला 7 गुण दिले आहेत.

रोहन हा पुण्यातच रुजलेला बिल्डर असून त्याची उपस्थिती 1990 च्या दशकापासूनची आहे. बालेवाडी, ताथवडे, वाकड, हिंजवडी, बाणेर, बावधन आणि वाघोली अशा भागांत त्याचे प्रकल्प आहेत. जुन्या इमारती प्रत्यक्ष पाहता येतात, तिथल्या रहिवाशांशी बोलता येते, हा रोहनचा मोठा फायदा सांगितला आहे. मात्र वाकडमधील Rohan Viti (P52100046719) या प्रकल्पात पूर्णत्वाच्या तारखेत 24 महिन्यांचा बदल नोंदला गेला असून तीन खटले जाहीर केलेले आहेत. त्या नोंदणीवर तक्रारी दिसल्या नाहीत. मे 2025 मधील महारेराच्या आदेशात जाहिरातींशी संबंधित उल्लंघनांसाठी एकूण 20,000 रुपयांचा दंड झाला. हा प्रकार जाहिरात नियमांच्या पालनाचा आहे, प्रकल्पात बांधकामाचा दोष आहे किंवा तो आर्थिक अडचणीत आहे, असे त्यातून सिद्ध होत नाही, असेही नमूद केले आहे.

शापूरजी पालोनजी समूह 1970 च्या दशकापासून रिअल इस्टेटमध्ये सक्रिय असल्याचे सांगतो. देशभरात सुमारे 19 million sq ft निवासी आणि व्यावसायिक बांधकाम केल्याचेही त्याचे म्हणणे आहे. पुण्यात Joyville Sensorium, Joyville Hinjawadi, Joyville Hadapsar Annexe, SP Kingstown आणि Vanaha हे प्रकल्प आहेत. Vanaha मधील टॉवरचे प्रवर्तक Image Realty LLP असून ती शापूरजी पालोनजी समूहाची संयुक्त भागीदारी कंपनी आहे. मोठ्या टप्प्यांच्या प्रकल्पांत प्रत्येक टप्प्याची आणि टॉवरची रेरा नोंदणी वेगळी असते, त्यामुळे प्रकल्पनिहाय तपासणी गरजेची आहे.

बिर्ला इस्टेट्स ही आदित्य बिर्ला रिअल इस्टेटची उपकंपनी आहे आणि तिच्या पाठीशी मोठे संस्थात्मक पाठबळ आहे. पुण्यातील निवासी क्षेत्रातील तिचा इतिहास मात्र नवा आहे. Birla Punya हा मार्च 2025 मध्ये सुरू झालेला तिचा पुण्यातील पहिला निवासी प्रकल्प आहे. मध्य पुण्यात सुमारे पाच एकरांवर चार टॉवर आहेत. त्यानंतर मांजरीतील Birla Evam हा 16.5 पेक्षा जास्त एकरांचा प्रकल्प आला, ज्यात 68.7 टक्के मोकळी जागा आणि IGBC Gold प्री-सर्टिफिकेशन आहे. जून 2025 मध्ये बिर्ला इस्टेट्सने IFC कडून दोन प्रकल्पांसाठी 420 कोटी रुपयांचा इक्विटी निधी जाहीर केला, त्यात मांजरीचा प्रकल्प आहे. आर्थिक ताकद आणि प्रत्यक्ष डिलिव्हरीचा इतिहास या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत, म्हणूनच बिर्लाला आर्थिक ताकदीत 9 आणि पूर्ण प्रकल्पांच्या इतिहासात केवळ 9/15 गुण मिळाले.

घर घेणाऱ्यांनी फक्त बिल्डरच्या ब्रँडवर थांबू नये, असा सल्ला दिला आहे. आधी बिल्डर कोण ते पाहावे, मग महारेरावर नाव असलेला कायदेशीर प्रवर्तक कोणता ते तपासावे आणि शेवटी त्या विशिष्ट प्रकल्पाचा रेरा क्रमांक, ताबा मिळण्याची तारीख, बांधकामाची प्रगती, खटले, तक्रारी, मंजुऱ्या आणि कर्जाचा भार यांची खातरजमा करावी.