महाराष्ट्राच्या इतिहासावरील 'गिफ्ट ऑफ द सह्याद्रीज' कॉफी टेबल बुकचे पुण्यात प्रकाशन

महाराष्ट्राचा इतिहास मांडणाऱ्या 'Gift of the Sahyadris: The Story and Glory of Maharashtra' या २८० पानी कॉफी टेबल बुकचे अनावरण पुण्यात झाले. फोर्स मोटर्स लिमिटेडचे चेअरमन डॉ. अभय फिरोदिया यांनी शनिवारी, ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भांडारकर ओरिएंटल रिसर्च इन्स्टिट्यूट (BORI) येथे हे पुस्तक प्रकाशित केले. शिवाजीनगर येथून ३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी या कार्यक्रमाची माहिती देण्यात आली.

हेरिटेज इंडिया कम्युनिकेशन्स प्रायव्हेट लिमिटेड यांनी हे पुस्तक प्रकाशित केले आहे. प्रागैतिहासिक काळ आणि सुरुवातीच्या संस्कृतींपासून ते १ मे १९६० रोजी झालेल्या राज्याच्या स्थापनेपर्यंतचा महाराष्ट्राचा प्रवास त्यात मांडला आहे. या भूभागातील आदिवासी समाज, प्राचीन लेणी, किल्ले, मराठा कालखंड, पेशवाई, सामाजिक सुधारणा चळवळी आणि संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ यांचाही पुस्तकात समावेश आहे.

कार्यक्रमाला पुण्यातील डेक्कन कॉलेजचे माजी कुलगुरू डॉ. जी. बी. देगलूरकर आणि भारतीय इतिहास संशोधन परिषदेचे (Indian Council of Historical Research) माजी अध्यक्ष डॉ. ए. पी. जामखेडकर उपस्थित होते. दोघेही कार्यक्रमाचे सन्माननीय पाहुणे होते. BORI च्या रेग्युलेटिंग कौन्सिलचे अध्यक्षही असलेले डॉ. फिरोदिया प्रमुख पाहुणे होते.

पत्रकार आणि लेखिका कल्याणी सरदेसाई यांनी हे पुस्तक लिहिले असून त्याची सर्जनशील मांडणीही त्यांनीच केली आहे. संशोधन समितीत इतिहासकार डॉ. अजित आपटे, प्रा. पी. के. घाणेकर आणि डॉ. मंजिरी भालेराव यांचा समावेश आहे. पुस्तकातील चित्रे राहुल देशपांडे, अनंत deरे, तेजस मोदक आणि मधुमिता शिंदे यांनी काढली आहेत.

प्रकाशनाच्या वेळी बोलताना सरदेसाई म्हणाल्या की, ऐतिहासिक अचूकता जपतानाच महाराष्ट्राचा इतिहास सर्वसामान्य वाचकांना सहज समजावा, हा पुस्तकाचा उद्देश आहे. या प्रदेशाची वेगळी सांस्कृतिक ओळख आणि वेगवेगळ्या कालखंडांत तिचा झालेला विकास यावरही त्यांनी भर दिला.

डॉ. फिरोदिया यांनी भारताच्या ऐतिहासिक आर्थिक विकासात व्यापाराची भूमिका काय राहिली, यावर भाष्य केले. महाराष्ट्राची आजची समृद्धी औद्योगिकीकरण, उद्योजकता आणि कौशल्यविकास यांच्याशी जोडलेली आहे, असे ते म्हणाले.

सह्याद्री पर्वतरांगेचे भौगोलिक महत्त्व पुस्तकात तपासले आहे. या रांगेमुळे प्रदेशातील नदीप्रणाली आणि जैवविविधता कशी घडली, हेही त्यात सांगितले आहे. तसेच छत्रपती शिवाजी महाराजांचा उदय आणि स्वराज्याची स्थापना यांच्या काळातील सह्याद्रीचे ऐतिहासिक महत्त्वही पुस्तकात मांडले आहे.

२०२५ मध्ये मराठा मिलिटरी लँडस्केप्सचा युनेस्कोच्या जागतिक वारसा यादीत समावेश झाला. त्यानंतर हे प्रकाशन झाले आहे. पुस्तकात महाराष्ट्रातील किल्ल्यांसोबतच अजिंठा आणि वेरूळ लेणी यांसह इतर ऐतिहासिक व सांस्कृतिक स्थळांचाही समावेश आहे.