शब्द नाहीत, पण हातांची कला बोलते: मूकबधिर दाम्पत्याने उभा केला स्वतःचा व्यवसाय

पुणे महानगरपालिकेच्या वतीने बालगंधर्व रंगमंदिर येथे एक प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले आहे. तिथे वेगवेगळ्या वस्तूंचे स्टॉल लागले आहेत, खरेदीसाठी लोकांची गर्दी झाली आहे आणि विक्रेत्यांची धावपळ सुरू आहे. या सगळ्या गोंगाटात मात्र एका स्टॉलने सगळ्यांचे लक्ष वेधून घेतले.

त्या स्टॉलवर शब्दांतून संवाद होत नाही. तिथे भावना व्यक्त होतात त्या हातांच्या हालचालींमधून. एका मूकबधिर दाम्पत्याने आपल्या हातांनी साकारलेल्या कलाकृतींमधून स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.

आंबेगाव बुद्रुक येथे राहणाऱ्या शीतल कवठेकर गेली ११ वर्षे हस्तकला आणि वेगवेगळ्या कलात्मक वस्तू बनवण्याचे काम करत आहेत. 'विश्व एक्सक्लुझिव्ह आर्ट गॅलरी' या नावाने त्या स्वतःच्या कलावस्तू तयार करतात आणि त्यांची विक्री करतात. या कामात त्यांचे पतीही त्यांच्यासोबत सहभागी असतात. दोघांनाही ऐकू येत नाही आणि बोलता येत नाही. तरीही या मर्यादांना त्यांनी आपल्या कलेच्या आड येऊ दिले नाही आणि स्वतःचा व्यवसाय उभा केला आहे.

त्यांच्या स्टॉलवर आकर्षक नेमप्लेट, की-होल्डर, फ्रिज मॅग्नेट आणि रिंग प्लेटर पाहायला मिळतात. गणपती सजावटीच्या वस्तू, दिवाळीच्या पणत्या आणि पारंपरिक रांगोळीच्या सजावटीच्या वस्तूही तिथे मांडलेल्या आहेत. या सगळ्या हस्तनिर्मित कलाकृती आहेत. याशिवाय ज्यूटच्या पिशव्यांवर हाताने रंगकाम करून त्या अधिक आकर्षक बनवल्या जातात. स्टिकी नोट्सही त्यांच्या वस्तूंमध्ये आहेत.

ग्राहकाच्या आवडीनुसार रंग, आकार आणि संकल्पना घेऊन वैयक्तिक डिझाइनही ते तयार करून देतात. लग्नसमारंभासाठी खास भेटवस्तू, कॉर्पोरेट गिफ्ट्स आणि सणांसाठीच्या विशेष ऑर्डरही ते स्वीकारतात. म्हणजे ग्राहकांना हवे तसे रंग, आकार आणि संकल्पना असलेल्या कलावस्तू त्यांच्याकडे मिळू शकतात.

ग्राहकांना वस्तू दाखवताना, त्यांची आवड समजून घेताना आणि एकमेकांशी खुणांच्या भाषेत बोलताना या दाम्पत्याचा आत्मविश्वास सहज जाणवतो. प्रत्येक वस्तूमागे त्यांची कल्पकता, मेहनत आणि बारकाईने केलेले काम दिसते.

त्यांच्याकडे बोलण्यासाठी शब्द नाहीत, पण त्यांची प्रत्येक कलाकृती काहीतरी सांगते. आवाजांच्या जगात शांतपणे उभे राहून स्वतःच्या कर्तृत्वाची ओळख निर्माण करणारे हे दाम्पत्य जिद्द आणि आत्मनिर्भरतेचे सुंदर उदाहरण ठरले आहे.