मुंबईच्या धरणांतील साठा झपाट्याने घटला, 10 टक्के पाणीकपात असूनही 19 दिवसांत 75.7 अब्ज लिटर कमी

मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या धरणांतील साठा झपाट्याने कमी झाल्याचे समोर आले आहे. मुंबईत सध्या 10 टक्के पाणीकपात सुरू आहे. असे असतानाही धरणांतील साठा घटला आहे. त्यामुळे ही गोष्ट मुंबईकरांसाठी धोक्याची घंटा मानली जात आहे.

अवघ्या 19 दिवसांत धरणांतील साठा 75.7 अब्ज लिटरने कमी झाला आहे. मुंबईच्या सात धरणांतील पाणीसाठा 2 ऑक्टोबरला 96.05 टक्के होता. तो 21 ऑक्टोबरला 90.82 टक्क्यांवर पोहोचला आहे. मुंबईला दररोज सुमारे 4664 दशलक्ष लिटर पाणी लागते.

आता आकडेमोड बघा. 10 टक्के कपातीनंतर दररोज सुमारे 3690 दशलक्ष लिटर पुरवठा गृहीत धरला, तर 19 दिवसांत 70.1 अब्ज लिटर पाणीपुरवठा होतो. पण प्रत्यक्षात धरणांतील साठा त्यापेक्षा जास्त घटला आहे. दररोज 25 कोटी लिटर पाणी बाष्पीभवनामुळे कमी होत असल्याचाही दावा केला जात आहे. ऑक्टोबरमध्येच साठा वेगाने घटत असल्याने येत्या उन्हाळ्यात मुंबईकरांवर पाणीसंकटाचे सावट आहे.

मुंबईला अप्पर वैतरणा, मिडल वैतरणा, मोडक सागर, तानसा, भातसा, विहार आणि तुळशी या सात धरणांतून पाणी मिळते. भविष्यात जलसंकट येऊ शकते आणि 'एल निनो'चा प्रभाव वाढत आहे, हे लक्षात घेऊन मुंबई महानगरपालिकेने संपूर्ण मुंबईत 10 टक्के पाणीकपात लागू केली आहे. पुढच्या वर्षी ऑगस्ट-सप्टेंबर 2027 पर्यंत पाणी पुरवायचे असल्याने प्रशासन आतापासूनच कडक नियोजन करत आहे.

वाढत्या उकाड्यामुळे पाण्याचे बाष्पीभवन वेगाने होत आहे, म्हणून धरणांमधील पाणी पातळी झपाट्याने खाली येत आहे. जुलै महिना वगळता यंदा पावसाने सरासरी गाठली नाही. ऑगस्ट आणि सप्टेंबरमध्ये पावसाने खंड दिल्याने धरणे पूर्ण भरू शकली नाहीत. त्याचा परिणाम आता साठ्यावर दिसत आहे.

हवामान बदल आणि एल निनोच्या संकटामुळे पुढच्या वर्षीही पावसाबाबत अनिश्चितता असू शकते. म्हणून प्रशासनाने आधीच पाणी जपून वापरण्याचे आदेश दिले आहेत.

मुंबईत दररोज पुरवठा होणाऱ्या पाण्यापैकी सुमारे 34 टक्के पाण्याचा अपव्यय गळती आणि चोरीमुळे होतो. यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी महापालिका आता जमिनीखालची गळती शोधणारे नवीन तंत्रज्ञान वापरत आहे.