वायुप्रदूषण रोखण्यासाठी मुंबईत आठवड्यातून एक दिवस बांधकाम बंद ठेवण्याची आशीष शेलार यांची सूचना

मुंबईतील वाढत्या वायुप्रदूषणाला आळा घालण्यासाठी महाराष्ट्राचे मंत्री आशीष शेलार यांनी बृहन्मुंबई महानगरपालिकेकडे (BMC) एक मागणी केली आहे. शहरात दर आठवड्यातून एक दिवस बांधकाम आणि पाडकामाची कामे बंद ठेवावीत, असे त्यांनी सुचवले आहे.

शेलार यांनी महापालिका आयुक्त अश्विनी भिडे यांना यासंबंधी पत्र पाठवले आहे. हवामान बिघडल्यामुळे हवेची गुणवत्ता आणखी खालावू शकते, त्यामुळे हिवाळा सुरू होण्यापूर्वीच तातडीने पावले उचलावीत, असे त्यांनी या पत्रात म्हटले आहे.

शेलार हे मुंबई उपनगर जिल्ह्याचे सांस्कृतिक कार्यमंत्री आणि पालकमंत्री आहेत. मुंबईतील हवेची गुणवत्ता सतत घसरत असल्याबद्दल नागरिकांमध्ये आणि मुंबई उच्च न्यायालयात चिंता वाढत आहे, हे लक्षात घेऊन महापालिकेने प्रदूषण नियंत्रणाचे उपाय अधिक मजबूत करावेत, असे त्यांचे म्हणणे आहे.

त्यांच्या प्रस्तावात फक्त बांधकाम बंदीच नाही. मुंबईसाठी स्वतंत्र ग्रेडेड रिस्पॉन्स ॲक्शन प्लान (GRAP), प्रदूषण पसरवणाऱ्या वाहनांवर कडक कारवाई, रस्त्यांची चांगली साफसफाई, हवेच्या गुणवत्तेची अधिक चांगली देखरेख आणि प्रदूषण नियंत्रणाच्या प्रयत्नांत लोकांचा जास्त सहभाग यांचाही त्यात समावेश आहे.

मुंबईसाठी वेगळा GRAP तयार करावा, अशी शेलार यांनी महापालिकेला विनंती केली आहे. हवेची गुणवत्ता बिघडली की लगेच लागू करता येतील अशा आधीच ठरलेल्या पद्धती त्यात असाव्यात. प्रदूषणाची पातळी वाढत असताना केवळ नेहमीच्या नियंत्रण उपायांवर अवलंबून न राहता अधिकाऱ्यांना वेळेत कारवाई करता यावी, यासाठी एक ठराविक चौकटीतील प्रतिसाद उभा करणे हा प्रस्तावित आराखड्याचा हेतू आहे.

शहराच्या प्रशासकीय हद्दीबाहेरचे प्रदूषण दूर करण्यासाठी मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) महापालिका आणि इतर नागरी संस्थांमध्ये समन्वय हवा, यावरही त्यांनी भर दिला आहे.

बांधकाम आणि पाडकामाची कामे कडक नियमनाची गरज असलेले महत्त्वाचे क्षेत्र म्हणून ओळखली गेली आहेत. धुळीचे उत्सर्जन कमी करण्यासाठी BMC क्षेत्रात आठवड्यातून एक दिवस अशी कामे थांबवावीत, असा प्रस्ताव शेलार यांनी दिला. बांधकामाच्या ठिकाणी धूळ रोखण्याचे उपाय वाढवावेत आणि नियमपालन व देखरेख सुधारण्यासाठी प्रलंबित असलेली सेन्सरवर आधारित हवा गुणवत्ता देखरेख यंत्रणा बसवावी, असेही त्यांनी सुचवले.

महापालिकेच्या सध्याच्या उपक्रमांची मंत्र्यांनी दखल घेतली आहे. वॉर्ड पातळीवरील पथकांकडून होणारी तपासणी आणि केंद्रीय हवा गुणवत्ता डॅशबोर्डद्वारे 3,166 बांधकाम स्थळांवर ठेवली जाणारी देखरेख यांचा त्यात समावेश आहे. बांधकामाच्या राडारोड्याचे व्यवस्थापन, बेकऱ्यांमध्ये स्वच्छ इंधनाचा वापर आणि स्मशानभूमींमध्ये प्रदूषण नियंत्रण यंत्रणा बसवणे या उपायांचे त्यांनी स्वागत केले. तरीही हवेची गुणवत्ता सतत सुधारण्यासाठी अधिक व्यापक पद्धत स्वीकारणे आवश्यक आहे, असे शेलार म्हणाले.

जास्त धूर सोडणाऱ्या वाहनांवर अधिक कडक कारवाई करावी, असेही शेलार यांनी म्हटले आहे. मुंबई वाहतूक पोलीस आणि प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाने (RTO) एकत्र येऊन कारवाई करावी, तसेच पोल्यूशन अंडर कंट्रोल (PUC) प्रमाणपत्रांची तपासणी जास्त वेळा करावी, असा सल्ला त्यांनी दिला.

त्यांच्या प्रस्तावानुसार, वैध PUC प्रमाणपत्र नसलेल्या अवजड वाहनांना BMC क्षेत्रात येण्यापासून किंवा चालण्यापासून रोखले पाहिजे. मुंबई महानगर प्रदेशात वाहनांमधून होणाऱ्या उत्सर्जनावरील नियंत्रणातही समन्वय असावा, म्हणजे प्रदूषण नियंत्रणाचे प्रयत्न फक्त महापालिकेच्या हद्दीपुरते मर्यादित राहणार नाहीत, असे त्यांनी ठामपणे सांगितले.