ऐरोली पुलाजवळ सोनेरी कोल्ह्याचा मृतदेह सापडला, फ्लेमिंगो अभयारण्य जवळच

मुलुंड-ऐरोली रस्त्यावर ऐरोली पुलाजवळ, मुंबईकडे जाणाऱ्या मार्गिकेवर एका भारतीय सोनेरी कोल्ह्याचा मृतदेह सापडला. हा परिसर ठाणे क्रीक फ्लेमिंगो अभयारण्याच्या जवळ आहे. वाहनाने धडक दिल्यामुळे कोल्ह्याचा मृत्यू झाला असावा, असा संशय आहे. वन्यजीव (संरक्षण) कायद्यानुसार हा प्राणी अनुसूची एकमध्ये येतो, म्हणजेच त्याला सर्वोच्च कायदेशीर संरक्षण मिळालेले आहे.

सुरुवातीला हा भटका कुत्रा असावा, असे अनेकांना वाटले. निसर्गतज्ज्ञ महेश यादव यांच्या एका मित्राने त्यांना मृत प्राण्याचा फोटो पाठवला आणि त्यावरून तो कोल्हा असल्याचे ओळखले गेले. त्यानंतर यादव लगेच घटनास्थळी गेले आणि त्यांनी वन विभागाच्या मॅन्ग्रोव्ह सेलला कळवले. रेंज फॉरेस्ट ऑफिसर प्रशांत बहादुरे यांनी तत्काळ आपले पथक रवाना केले.

यादव म्हणाले, "आज सकाळी माझ्या मित्राने फोन करून ऐरोली पुलाजवळ मुंबईकडे जाणाऱ्या मार्गिकेवर एक कोल्हा पडला असल्याचे सांगितले, तेव्हा ही घटना समोर आली. मी त्याला फोटो पाठवायला सांगितला, त्यावरून तो भारतीय सोनेरी कोल्हा असल्याची खात्री झाली. मी लगेच जागेवर गेलो."

यादव यांच्या म्हणण्यानुसार वन विभागाचे अधिकारी अवघ्या पाच मिनिटांत तिथे पोहोचले. त्यांनी रोडकिलचा पंचनामा पूर्ण केला आणि कोल्ह्याचे अवशेष ताब्यात घेतले. शहरी भागात वन्यप्राण्यांचे रस्ते अपघात होत आहेत, याबद्दल यादव यांनी खेद व्यक्त केला. नैसर्गिक अधिवासाच्या जवळून जाताना वाहनचालकांनी सावधपणे गाडी चालवावी, असे आवाहनही त्यांनी केले.

सोनेरी कोल्हा हा भारतीय उपखंडातील मूळ प्राणी आहे. जंगलाच्या परिसंस्थेत त्याची भूमिका महत्त्वाची असते. तो सर्वभक्षी असल्यामुळे लहान सस्तन प्राणी, पक्षी, मासे, ससे आणि फळे खातो. वन्यजीव (संरक्षण) कायदा, 1972 अंतर्गत या प्रजातीला संरक्षण आहे. भारतात जंगलात त्यांची संख्या सुमारे 80,000 असल्याचा अंदाज आहे.

शिकार, वन्यजीवांची तस्करी, मानव आणि प्राणी यांच्यातील संघर्ष आणि महामार्गावरील अपघात यांना हे कोल्हे वारंवार बळी पडतात. शहरांमधील त्यांचे लपूनछपून जगणे, त्यांचा आहार आणि त्यांना मिळणारे भक्ष्य यांचा सविस्तर अभ्यास व्हायला हवा, असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. तो झाला तर शिकार, तस्करी आणि महामार्गावरील अपघातांपासून त्यांना वाचवण्याचे प्रयत्न अधिक चांगले होतील, असे तज्ज्ञ सांगतात.

मुंबई महानगर प्रदेशात कोल्ह्यांची संख्या चांगली आहे. मुंबई, नवी मुंबई, ठाणे, भांडुप, चारकोप, वर्सोवा, वसई, मीरा-भाईंदर आणि घोडबंदर रोड परिसरातील खारफुटीच्या पट्ट्यांमध्ये ते टिकून आहेत. मात्र अधिवासाचा नाश, भटके कुत्रे आणि रस्त्यावरील अपघात हे त्यांच्यासमोरचे मोठे धोके आहेत.