PET-CT स्कॅन आता महात्मा फुले आणि प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजनेत, कॅन्सर रुग्णांना दिलासा

राज्य सरकारने एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. कॅन्सरचे अचूक निदान करण्यासाठी, आजार कोणत्या टप्प्यावर आहे हे समजण्यासाठी आणि उपचारांचा परिणाम तपासण्यासाठी PET-CT स्कॅन ही महागडी तपासणी गरजेची असते. ही तपासणी आता महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना आणि आयुष्मान भारत-प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजनेअंतर्गत मिळणार आहे. निवडक 13 प्रकारच्या कॅन्सरसाठी PET-CT चा समावेश स्वतंत्र किंवा नेहमीची प्राथमिक निदान प्रक्रिया म्हणूनही करण्यात आला आहे. त्यामुळे कॅन्सरच्या रुग्णांना महागड्या तपासणीसाठी स्वतःच्या खिशातून करावा लागणारा खर्च कमी होईल.

सार्वजनिक आरोग्य विभागाने यासंदर्भात शासन निर्णय जारी केला आहे. या निर्णयानुसार PET-CT स्कॅनचा समावेश कॅन्सर उपचारांच्या 63 पॅकेजमध्ये "अतिरिक्त निदान प्रक्रिया" म्हणून झाला आहे. तसेच 13 प्रकारच्या कॅन्सर उपचारांसाठी ही तपासणी "स्वतंत्र निदान प्रक्रिया" म्हणून मंजूर केली आहे.

तपासणी महाग असल्याने रुग्ण अनेकदा PET-CT करणे पुढे ढकलतात किंवा टाळतात. त्यामुळे आजाराचे स्वरूप समजायला आणि योग्य वेळी उपचारांचे नियोजन करायला उशीर होतो. ही अडचण लक्षात घेऊन लोकांकडून आणि योजनेशी जोडलेल्या रुग्णालयांकडून PET-CT चा योजनेत समावेश करण्याची मागणी होत होती.

या मागणीनुसार सार्वजनिक आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्री प्रकाश आबिटकर यांच्या सूचनेवरून एक स्वतंत्र अभ्यास समिती नेमण्यात आली होती. समितीच्या शिफारशींचा विचार करून सरकारने हा निर्णय घेतला. आरोग्य मंत्र्यांनी सांगितले की यामुळे कॅन्सरवरील उपचार अधिक सोपे आणि वेळेवर होऊ शकतील. महागड्या तपासणीवरील रुग्णांचा आर्थिक बोजा कमी करण्यातही मदत होईल.

कॅन्सर उपचारांशी संबंधित 63 पॅकेजमध्ये PET-CT स्कॅन ॲड-ऑन निदान प्रक्रिया म्हणून घेतला गेला आहे. आधी ही सुविधा 44 पॅकेजमध्ये होती. नव्या निर्णयामुळे अशा अतिरिक्त पॅकेजची संख्या वाढली आहे. त्यामुळे उपचारांसाठी लागणाऱ्या निदान प्रक्रिया अधिक मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होण्यास मदत होईल. शिवाय क्लिनिकली फायदेशीर ठरलेल्या कॅन्सरच्या निवडक 13 प्रकारच्या उपचारांसाठी PET-CT स्कॅन स्वतंत्र किंवा नेहमीची (रेग्युलर/प्राइमरी) निदान प्रक्रिया म्हणून समाविष्ट करायला मंजुरी मिळाली आहे.

PET-CT तपासणीचे दर संपूर्ण शरीरासाठी Rs 20,400, मेंदूसाठी Rs 14,650, गॅलियम-68 साठी Rs 15,000 आणि कार्डियकसाठी Rs 9,400 आहेत. रुग्णालयांना शासन निर्णयात सांगितलेल्या अटींचे काटेकोर पालन करावे लागेल.

PET-CT तपासणीसाठी संबंधित तज्ज्ञ डॉक्टरांनी तपासणीची वैद्यकीय गरज प्रमाणित करणे आवश्यक आहे. तसेच संबंधित मान्यताप्राप्त रुग्णालयाकडे आवश्यक तांत्रिक सुविधा, उपकरणे, पात्र कर्मचारी आणि स्वतःचे PET-CT सेंटर (इन-हाउस PET-CT सेंटर) असले पाहिजे. तपासणीपूर्वी आधी मंजुरी घेणे आणि आवश्यक वैद्यकीय कागदपत्रे जमा करणेही बंधनकारक असेल. निर्णयाची प्रभावी अंमलबजावणी व्हावी म्हणून स्टेट हेल्थ गॅरंटी सोसायटीला नॅशनल हेल्थ अथॉरिटीच्या TMS 2.0 सिस्टिममध्ये आवश्यक बदल करण्यासाठी पावले उचलण्याचे निर्देश दिले आहेत.

गरजू नागरिकांना या दोन्ही योजनांमधून PET-CT सुविधा दिल्याने कॅन्सरच्या रुग्णांचे अचूक आणि वेळेवर निदान होण्यास आणि उपचारांचे वेळेवर नियोजन करण्यास मदत होईल. विस्तारित महात्मा फुले आणि जन आरोग्य योजनेत या तपासणीचा समावेश हे कॅन्सरविरुद्धच्या राज्य सरकारच्या लढाईतील एक महत्त्वाचे पाऊल ठरेल, असा विश्वास आरोग्य मंत्र्यांनी व्यक्त केला.