दिवाळी तपासणीत एफडीएची राज्यभर कारवाई, 43 परवाने निलंबित, 63.09 लाखांचा साठा जप्त

महाराष्ट्राच्या अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) दिवाळीनिमित्त राज्यभर सुरू केलेल्या अन्नसुरक्षा मोहिमेत 43 अन्न व्यवसायांचे परवाने आणि नोंदणी निलंबित केल्या आहेत. याच मोहिमेत सुमारे 17,824 किलो अन्नपदार्थ जप्त करण्यात आले, त्यांची किंमत 63.09 लाख रुपये आहे.

ही कारवाई शुक्रवारी आणि शनिवारी झाली. बृहन्मुंबई, कोकण, नाशिक, पुणे, छत्रपती संभाजीनगर, नागपूर आणि अमरावती या विभागांतील 73 आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली. अन्न सुरक्षा व मानके कायद्याच्या कलम 69 अंतर्गत पाच प्रकरणांत एकूण 70,000 रुपयांचा दंडही वसूल झाला.

जप्त केलेल्या साठ्यात खवा, मावा, पनीर, मिठाई, फरसाण, सुकामेवा आणि खाद्यतेल यांचा समावेश आहे. एफडीएच्या म्हणण्यानुसार, हे पदार्थ कमी दर्जाचे असल्याच्या संशयावरून, अस्वच्छ परिस्थितीमुळे आणि अन्नसुरक्षा नियमांच्या इतर उल्लंघनांमुळे जप्त केले गेले.

निलंबित झालेल्या 43 परवाने व नोंदणींपैकी सर्वाधिक 18 नागपूर विभागातील आहेत. त्यानंतर नाशिक विभागात नऊ आणि बृहन्मुंबईत पाच निलंबने झाली. पुणे, छत्रपती संभाजीनगर आणि अमरावती या तीन विभागांत प्रत्येकी तीन, तर कोकण विभागात दोन आस्थापनांवर कारवाई झाली.

बृहन्मुंबईत लालबागमधील गुप्ता चना मार्ट आणि मलबार हिलमधील जैन प्रोव्हिजन स्टोअर्स यांची नोंदणी प्रमाणपत्रे निलंबित करण्यात आली. चौपाटीवरील द ओरिएंट क्लब, वाळकेश्वरमधील मिष्टी बेला अँड कंपनी आणि घोडपदेवमधील अमर स्वीटमीट मार्ट यांचे परवानेही निलंबित झाले. याशिवाय कांदिवली पश्चिमेला मथुरादास रोडवरील श्री राम स्वीट अँड फरसाण हे दुकान बंद करून तेथील साठा जप्त करण्यात आला. नाशिक विभागातील नऊ निलंबनांमध्ये धुळे, नंदुरबार, नाशिक आणि जळगाव जिल्ह्यांतील आस्थापनांचा समावेश आहे.

जप्तीचा विचार केला तर एफडीएने 29 आस्थापना आणि वाहनांमधून सुमारे 17,824 किलो माल घेतला. वजनाने सर्वात मोठी जप्ती कोकण विभागात झाली, तिथे 13,970.9 किलो अन्नपदार्थ जप्त केले गेले आणि त्यांची किंमत 54.52 लाख रुपये आहे. वसई पूर्वेतील पी. ब्रिजवासी मावा बर्फीवाला यांच्याकडून 4,193 किलो मावा, खवा, गोड कुंदा आणि खास बर्फी जप्त झाली, तिची किंमत 8.92 लाख रुपये आहे. भाईंदर पूर्वेतील महालक्ष्मी स्वीट अँड फरसाण मार्टमधून 1,300 किलो सुटी काजू कतली जप्त झाली, तिची किंमत 15.86 लाख रुपये आहे.

पुणे विभागात 3,142 किलो अन्नपदार्थ जप्त झाले, त्यांची किंमत 5.66 लाख रुपये आहे. छत्रपती संभाजीनगर विभागात 652 किलो माल 2.33 लाख रुपयांचा सापडला, तर अमरावती विभागात 36.5 किलो माल 13,140 रुपयांचा जप्त झाला. लवकर खराब होणारे आणि लोकांच्या आरोग्याला धोकादायक ठरू शकणारे पदार्थ साक्षीदारांसमोर जागेवरच नष्ट करण्यात आले, असे विभागाने सांगितले.

पालघर जिल्ह्यात महामार्गावर अडवलेल्या दोन वाहनांतून एकूण 3,935 किलो खवा आणि मिठाई जप्त झाली. मुंबई-अहमदाबाद महामार्गावर (एनएच-8) थांबवलेल्या एका प्रवासी बसमध्ये 371 किलो गोड हलवा आणि गोड मावा सापडला, त्याची किंमत 99,400 रुपये आहे. डहाणूतील चारोटी टोल प्लाझावर एनएच-48 वर अडवलेल्या दुसऱ्या वाहनात 3,564 किलो खवा, गोड हलवा आणि इतर पारंपरिक मिठाई होती, तिची किंमत 9.85 लाख रुपये आहे. एफडीएच्या म्हणण्यानुसार, या दुसऱ्या वाहनातील पदार्थांवर लेबल नव्हते, ते योग्य तापमानात नेले जात नव्हते आणि ते खाण्यासाठी असुरक्षित असल्याचा संशय आहे.

तपासणीत अधिकाऱ्यांना अनेक ठिकाणी नियमभंग आढळले. उत्पादन आणि साठवणुकीत अस्वच्छता होती, खिडक्यांना जाळ्या नव्हत्या, कीटक नियंत्रण अपुरे होते, तसेच अन्न सुरक्षा व्यवस्थापन प्रणाली (एफएसएमएस) आणि फोस्टॅकच्या नोंदी ठेवल्या गेल्या नव्हत्या. काही आस्थापनांमध्ये पाण्याचे विश्लेषण अहवाल, अन्न हाताळणाऱ्यांची वैद्यकीय तंदुरुस्तीची प्रमाणपत्रे आणि खरेदीची बिले आढळली नाहीत. विभागाने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी 10 नमुने घेतले.

एफडीएचे आयुक्त तुकाराम मुंढे म्हणाले की, दिवाळीत लोकांना सुरक्षित आणि चांगल्या दर्जाचे अन्न मिळावे हे विभागाचे प्राधान्य आहे. अन्नसुरक्षा नियम मोडणाऱ्या व्यवसायांवर, ते कितीही मोठे असोत किंवा कोणत्याही ब्रँडचे असोत, कारवाई केली जाईल, असेही त्यांनी सांगितले.

ग्राहकांना अन्नसुरक्षेबाबत तक्रार करायची असल्यास ते एफडीएच्या 18002223365 या टोल-फ्री क्रमांकावर किंवा अन्न व औषध तक्रार निवारण पोर्टलवर नोंदवू शकतात.