मिठी नदीसाठी धारावीत उभ्या राहत असलेल्या मोठ्या एसटीपीचे 76 टक्के बांधकाम झाले

मिठी नदीतील प्रदूषण कमी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या धारावीतील सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्पाचे (STP) 76 टक्के काम पूर्ण झाले आहे. हा प्रकल्प मुंबई महापालिकेचा असून त्याचे काम ठरलेल्या वेळापत्रकापेक्षा वेगाने सुरू आहे. मे 2027 पर्यंत बांधकाम पूर्ण करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे, तर जुलै 2027 मध्ये प्रकल्प कार्यान्वित करण्याचे नियोजन आहे.

महापालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त (प्रकल्प) अभिजित बांगर यांनी प्रकल्पस्थळी जाऊन बांधकाम, यांत्रिक आणि विद्युत कामांचा आढावा घेतला. प्रक्रिया टाक्या, पंपिंग स्टेशन, सांडपाणी वाहिन्या, गाळ प्रक्रिया यंत्रणा आणि इतर पायाभूत सुविधांची त्यांनी तपासणी केली.

मुंबई मलनिस्सारण प्रकल्पांतर्गत या कामाला 5 जुलै 2022 रोजी सुरुवात झाली. जागा मर्यादित असल्याने 418 एमएलडी क्षमतेचा हा प्रकल्प बहुमजली पद्धतीने उभारला जात आहे.

सध्या बापट नाला आणि सफेद पूल परिसरातून मिठी नदीत मिसळणारे सांडपाणी भूमिगत बोगद्यांतून गोळा करून धारावीतील प्रक्रिया केंद्रात आणले जाईल. त्यातून सुमारे 168 एमएलडी सांडपाण्यावर प्रक्रिया होईल आणि ते थेट नदीत सोडले जाण्याचे प्रमाण कमी होईल.

प्रक्रियेसाठी सिक्वेन्शियल बॅच रिअॅक्टर (SBR) तंत्रज्ञान वापरले जाणार आहे. एकूण 418 एमएलडी सांडपाण्यावर प्राथमिक आणि दुय्यम प्रक्रिया होईल, त्यापैकी 209 एमएलडी सांडपाण्यावर अतिरिक्त तृतीय स्तरावरील प्रक्रिया केली जाईल. गाळावर क्लास ए दर्जापर्यंत प्रक्रिया होईल, आणि त्या प्रक्रियेत तयार होणाऱ्या बायोगॅसपासून वीजनिर्मितीही केली जाईल.

लिक्विड लाइनअंतर्गत 10 युनिट्सची कामे सुरू आहेत. ट्रॅश रॅकचे काम पूर्ण झाले आहे. इनफ्लुएंट पंपिंग स्टेशनचे 75 टक्के काम झाले असून तेथे डिसेंबर 2026 पासून यंत्रसामग्री बसवण्याचे नियोजन आहे. एसबीआर युनिटचे 99 टक्के काम झाले आहे आणि एअर ब्लोअर इमारतीचे कामही पूर्ण झाले आहे.

महाराष्ट्र किनारपट्टी क्षेत्र व्यवस्थापन प्राधिकरणाने (MCZMA) दुहेरी बोगदा आणि रिसिव्हिंग शाफ्टच्या बांधकामाला परवानगी दिली आहे. प्रक्रिया केलेल्या सांडपाण्याची विल्हेवाट राष्ट्रीय समुद्र विज्ञान संस्थेच्या (NIO) शिफारशीनुसार लावली जाईल.

पाहणीत बांगर यांनी दुहेरी बोगद्याच्या लॉन्चिंग शाफ्टचे काम नोव्हेंबर 2026 अखेर पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले. संरक्षक भिंत आणि अंतर्गत रस्त्यांची कामे पूर्ण करावीत, तसेच प्रकल्पामुळे बाधित झालेल्या बांधकामांचे संबंधित विभागामार्फत पुनर्वसन करावे, अशाही सूचना त्यांनी केल्या. दुय्यम प्रक्रिया करणाऱ्या लिक्विड लाइनचे काम फेब्रुवारी 2027 पर्यंत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य आहे.

प्रकल्पस्थळी सध्या दररोज सुमारे 688 कामगार काम करत आहेत. गुणवत्ता, सुरक्षितता आणि कामाचा वेग यावर भर देऊन मे 2027 पर्यंत बांधकाम पूर्ण करावे, असे बांगर यांनी सांगितले. प्रकल्प सुरू झाल्यावर मुंबईची सांडपाणी प्रक्रिया क्षमता वाढेल आणि मिठी नदीत थेट सोडल्या जाणाऱ्या प्रक्रिया न केलेल्या सांडपाण्याचे प्रमाण कमी होईल, त्यामुळे नदीचे प्रदूषण घटण्याची अपेक्षा आहे.