बाप्पाच्या विसर्जनानंतर अनंत चतुर्दशीला कोणत्या वस्तू दान कराव्यात, हे सांगते श्रद्धा

गणेश चतुर्थीचा उत्सव संपल्यावर अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी घरोघरी आणि मंडळांमध्ये बाप्पाला निरोप दिला जातो, याला गणेश विसर्जन म्हणतात. धार्मिक श्रद्धेनुसार या विसर्जनामुळे गणपती बाप्पा भक्तांचं दुःख दूर करतो आणि सुख-समृद्धीचा आशीर्वाद देतो. विसर्जनानंतर काही वस्तूंचं दान करणं शुभ मानलं जातं. असं केल्याने वर्षभर बाप्पाचा आशीर्वाद राहतो आणि पत्रिकेतल्या अशुभ ग्रहांचा प्रभाव कमी होतो, अशी श्रद्धा आहे.

पंचांगाप्रमाणे यंदा भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षातली चतुर्दशी तिथी गुरुवार, २४ सप्टेंबर रोजी रात्री ११ वाजून १८ मिनिटांनी सुरू होते आणि २५ सप्टेंबर रोजी रात्री ११ वाजून ६ मिनिटांनी संपते. उदयतिथीनुसार अनंत चतुर्दशी शुक्रवार, २५ सप्टेंबर रोजी साजरी केली जाणार आहे.

बुध ग्रह बलवान होण्यासाठी या दिवशी हिरव्या भाज्या, मोसमी फळं आणि विड्याची पानं दान करणं शुभ मानलं जातं. असं केल्याने ग्रहांच्या त्रासातून सुटका मिळते, अशी श्रद्धा आहे.

ज्यांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागतोय, त्यांनी गणेश विसर्जनाच्या दिवशी तांदूळ, मूग किंवा तेल दान करावं, असं सांगितलं जातं. याशिवाय खिचडी बनवून गरजू लोकांना खाऊ घालण्याचीही पद्धत आहे. यामुळे रखडलेली कामं मार्गी लागायला मदत होते, अशी श्रद्धा आहे.

शुक्र ग्रहाचा आशीर्वाद मिळावा यासाठी या दिवशी पीठ, साखर आणि मीठ यांसारख्या वस्तूंचं दान करणं शुभ मानलं जातं. यामुळे आयुष्यातल्या सुखसोयी आणि साधनसंपत्तीत वाढ होते, असं मानलं जातं. तर इच्छा पूर्ण व्हाव्यात म्हणून बेसन, चणाडाळ, केळी किंवा पपई दान करण्याची पद्धत आहे.

अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी पहाटे लवकर उठून आंघोळ करून स्वच्छ कपडे घालावेत, घरातलं देवघर स्वच्छ करून भगवान विष्णूची भक्तिभावाने पूजा करावी, अशी परंपरा सांगितली जाते. आपल्या क्षमतेनुसार आणि श्रद्धेनुसार अनंत व्रत करण्याची पद्धत आहे आणि व्रत करताना सात्त्विक जेवण आणि संयम पाळण्याची श्रद्धा आहे. या दिवशी चौदा गाठी असलेल्या अनंत सूत्राची पूजा केली जाते. या चौदा गाठी चौदा लोकांचं प्रतीक मानल्या जातात. पूजा झाल्यावर पुरुष उजव्या हातात तर महिला डाव्या हातात अनंत दोरा बांधतात. या दिवशी विष्णूचं नामस्मरण, विष्णुसहस्रनाम किंवा विष्णू मंत्राचा जप करणं शुभ मानलं जातं.

आपल्या ऐपतीप्रमाणे गरजू लोकांना अन्न, कपडे किंवा गरजेच्या वस्तू दान करण्याची पद्धत आहे आणि दान दिखाव्यासाठी न करता श्रद्धेने करावं, अशी भावना आहे. या दिवशी गणपती विसर्जन करणाऱ्या कुटुंबांनी आणि मंडळांनी आरती, प्रार्थना आणि भक्तिभावाने बाप्पाला निरोप द्यावा, अशी परंपरा आहे.

श्रद्धेनुसार हा दिवस भक्ती, संयम आणि शांततेत घालवावा असं सांगितलं जातं, त्यामुळे घरात किंवा इतरांशी उगाच वाद घालणं टाळावं. या दिवशी नामस्मरण आणि धार्मिक आचरणाला महत्त्व असतं, त्यामुळे कोणाला दुखावणारं किंवा नकारात्मक बोलणं टाळण्याची पद्धत आहे. अनंत व्रत किंवा विष्णू पूजा करताना शक्यतो शांत मनाने पूजा करावी आणि आपल्या घरातल्या रीतीरिवाजांनुसार विधी करावेत, असं सांगितलं जातं. धार्मिक दिवस असल्याने अन्नाची नासाडी न करता गरजेइतकाच स्वयंपाक करावा आणि उरलेलं अन्न वाया न घालवता योग्य प्रकारे वापरावं, अशी सूचना दिली जाते.