मान्सूनची माघार सुरू होत असताना विदर्भात पावसाची २७ टक्के तूट

नागपूर: नैऋत्य मान्सूनने परतीचा प्रवास सुरू केला असताना, कमी पावसाचा परिणाम आता संपूर्ण विदर्भात अधिकाधिक स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. पावसाची हालचाल मंदावली आहे आणि या भागात कोरडी हवा शिरत आहे. त्यामुळे येत्या ४८ तासांत मान्सून महाराष्ट्रातून माघार घ्यायला सुरुवात करेल, तर विदर्भातून तीन ते चार दिवसांत त्याची माघार सुरू होईल, अशी अपेक्षा आहे.

भारतीय हवामान विभागाने (IMD) ५ ऑक्टोबरला नागपूर जिल्ह्यात ढगाळ हवामान राहील, असा अंदाज दिला आहे. मध्य प्रदेशावर एक हवामान प्रणाली सक्रिय आहे. या प्रणालीमुळे विदर्भातील काही भागांत हलक्या सरी पडू शकतात. मात्र नागपूरसह बहुतेक जिल्हे मोठ्या प्रमाणावर कोरडेच राहण्याची शक्यता आहे.

हवामानतज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार, मान्सूनची माघार साधारण १५ ऑक्टोबरच्या सुमारास पूर्ण होऊ शकते. विदर्भात आतापर्यंत दीर्घकालीन सरासरीपेक्षा सुमारे २७ टक्के कमी पाऊस नोंदवला गेला आहे. काही जिल्ह्यांत तर ही तूट ४० टक्क्यांपेक्षाही जास्त आहे.

हवामान विभागाच्या आकडेवारीनुसार, सर्वाधिक तूट अमरावती जिल्ह्यात म्हणजे ४३ टक्के आहे. त्यापाठोपाठ अकोल्यात ४१ टक्के आणि वाशिममध्ये ३७ टक्के तूट नोंदली गेली आहे. नागपूर आणि वर्धा या दोन्ही जिल्ह्यांत पावसाची तूट ३४ टक्के आहे.

या सगळ्यात एकच जिल्हा अपवाद ठरला आहे. गोंदियात पाऊस जवळपास सामान्य राहिला असून तिथे फक्त १ टक्का तूट आहे. संपूर्ण विदर्भात सामान्य पावसाच्या जवळ पोहोचलेला हा एकमेव जिल्हा आहे.

पाऊस कमी पडल्यामुळे शेतीची कामे आणि पाण्याची उपलब्धता याबद्दल चिंता वाढली आहे. कमी पावसाचा फटका खरीप पिकांना बसू शकतो. दुसरीकडे, राज्य सरकारने सिंचनासाठी अतिरिक्त पाणी सोडण्यावरही निर्बंध घातले आहेत.

महाराष्ट्रातील ३२ जिल्ह्यांमधील ३५८ पैकी २६५ तालुके दुष्काळग्रस्त म्हणून जाहीर करण्यात आले आहेत. हे प्रमाण राज्याच्या सुमारे ७४ टक्के भागाइतके आहे. सरकारने शेतकरी, शेतमजूर आणि इतर दुर्बल घटकांसाठी मदतीचे उपाय जाहीर केले आहेत.

मान्सून आता संपण्याच्या वाटेवर असताना, पावसाची ही तूट कायम राहणे हा विदर्भातील शेतीसाठी आणि पाण्याच्या साठ्यांसाठी चिंतेचा मुद्दा ठरला आहे. पाऊस कमी राहिल्यामुळे शेती आणि पाणी या दोन्ही बाबतींत पुढे काय होते, याकडे या भागाचे लक्ष लागले आहे.