रानसई धरणाची पातळी ११४.६ फुटांवर; पाऊस न झाल्यास नोव्हेंबरपासून उरणमध्ये पाणीकपात शक्य

उरण तालुक्याला पाणी पुरवणाऱ्या रानसई धरणाची पाणीपातळी सतत खाली जात आहे. परतीच्या पावसाने दडी मारल्यामुळे धरणातील साठा कमी होत असून आज पातळी ११४.६ फुटांवर आली आहे. येत्या काही दिवसांत समाधानकारक पाऊस झाला नाही, तर नोव्हेंबर महिन्यापासून उरण तालुक्यात पाणीकपात लागू होण्याची शक्यता एमआयडीसी विभागाकडून व्यक्त करण्यात येत आहे.

उरण नगरपरिषदेसह तालुक्यातील २१ ग्रामपंचायती, एनएडी, ओएनजीसी आणि विविध औद्योगिक प्रकल्प यांना याच धरणातून पाणी दिले जाते. तालुक्याची वाढती लोकसंख्या, औद्योगिक प्रकल्प आणि ग्रामपंचायतींचा पाणीपुरवठा यांची जबाबदारी रानसई धरणावर आहे. त्यामुळे पातळी खाली गेल्यास त्याचा परिणाम घरगुती वापराबरोबरच औद्योगिक क्षेत्रावरही होण्याची शक्यता आहे.

गेल्या वर्षी तालुक्यात चांगला पाऊस झाला होता आणि पाणीकपात ११ डिसेंबरनंतर जाहीर करण्यात आली होती. यंदा पाऊस कमी राहिल्याने कपातीची शक्यता महिनाभर अगोदरच निर्माण झाली आहे. पाणीपुरवठ्याचे नियोजन करताना प्रशासनासमोर मोठे आव्हान उभे राहणार आहे. नागरिकांनी पाणी काटकसरीने वापरावे, असे आवाहन करण्यात येण्याची शक्यता आहे.

मागील वर्षी पावसाळा लवकर सुरू झाला होता आणि परतीचा पाऊसही उशिरापर्यंत पडला. त्यामुळे रानसई धरण तब्बल तीन वेळा ओव्हरफ्लो झाले होते आणि धरणात मुबलक साठा होता. गेल्या वर्षी ऑक्टोबरमध्ये धरणाची पातळी ११६.६ फुटांपर्यंत होती. यंदा ती ११४.६ फुटांवर आली असून आणखी घट होण्याची शक्यता आहे. धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रात पुढील काही दिवसांत पाऊस झाला नाही, तर उपलब्ध साठ्यावर मोठा ताण येईल आणि नोव्हेंबरपासूनच पाणीपुरवठ्यात कपात करण्याची वेळ येऊ शकते.

परतीचा पाऊस लांबल्याने धरणासह तालुक्यातील विहिरी, तलाव, बंधारे आणि इतर जलस्रोतांवरही ताण वाढत आहे. वाढत्या उष्णतेमुळे पाण्याचे बाष्पीभवन वाढत असून उपलब्ध साठा झपाट्याने कमी होण्याची शक्यता आहे. ग्रामीण भागात पिण्याचे पाणी, शेती आणि जनावरांसाठी लागणारे पाणी यांचा प्रश्न गंभीर होऊ शकतो.

उरण तालुक्यातील शेतकरी सध्या परतीच्या पावसाची वाट पाहत आहेत. भातपीक कापणीपूर्वीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यात असून अनेक ठिकाणी भाताच्या लोंब्या तयार झाल्या आहेत. मात्र पुरेसा पाऊस न झाल्याने दाणे भरण्याची प्रक्रिया पूर्ण होण्यात अडथळा येण्याची भीती शेतकऱ्यांनी व्यक्त केली आहे. जमिनीत पुरेसा ओलावा नसेल, तर दाण्यांची वाढ खुंटू शकते आणि उत्पादन घटण्याची शक्यता आहे. पावसाअभावी वाढ आणि पक्वता प्रभावित झाली, तर शेतकऱ्यांना आर्थिक फटका बसू शकतो. म्हणूनच त्यांचे लक्ष आता आकाशाकडे लागले आहे.

संभाव्य टंचाई लक्षात घेऊन प्रशासनाने आतापासूनच पाणीपुरवठ्याचे नियोजन करावे, अशी मागणी नागरिक आणि शेतकरी करत आहेत. गावनिहाय साठ्याचा आढावा घेऊन पर्यायी जलस्रोतांची व्यवस्था करावी आणि पाणीवाटपाचे वेळापत्रक निश्चित करावे, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रात येत्या काही दिवसांत पाऊस झाला, तर परिस्थितीत काही प्रमाणात सुधारणा होऊ शकते. पाऊस लांबला, तर मात्र नोव्हेंबरपासून उरण तालुक्यात पाणीकपात लागू होण्याची शक्यता अधिक वाढेल.