ट्रेनमध्ये जास्त सामान नेल्यास बसणार दंड, एसीपासून जनरल डब्यापर्यंत जाणून घ्या लगेज लिमिट

ट्रेनने प्रवास करणाऱ्या भारतीयांना भरपूर सामान सोबत घेऊन जाण्याची सवय असते. मात्र भारतीय रेल्वेच्या नियमांनुसार प्रत्येक क्लासमध्ये किती किलो सामान मोफत नेता येईल, याची एक निश्चित मर्यादा आखून दिलेली आहे. तुम्ही कोणत्या कोचमध्ये तिकीट काढले आहे, त्यावरच तुमच्या सामानाचे वजन किती असावे हे ठरते. म्हणजेच एसी असो वा जनरल डबा, प्रत्येक क्लाससाठी रेल्वेने वेगळी लगेज लिमिट ठरवून दिली आहे आणि ती लिमिट माहीत नसल्यास प्रवाशाला त्रास होऊ शकतो.

फर्स्ट एसीमध्ये प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना कोणताही जास्तीचा चार्ज न भरता 70 किलोपर्यंत सामान नेण्याची मुभा आहे. ज्यांच्याकडे सेकंड एसी म्हणजे टू-टिअरचे तिकीट आहे, ते 50 किलोपर्यंतचे सामान सोबत घेऊन जाऊ शकतात. या दोन्ही एसी क्लासमध्ये तुलनेने जास्त सामान नेण्याची मुभा रेल्वेने दिलेली आहे, कारण या डब्यांमध्ये गर्दी कमी असते आणि जागाही जास्त उपलब्ध असते.

स्लीपर क्लासने प्रवास करणाऱ्यांसाठी ही मर्यादा 40 किलो इतकी आहे, म्हणजे तितके सामान कोणत्याही फीशिवाय नेता येते. जनरल डब्यातून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना मात्र फक्त 35 किलोपर्यंत सामान मोफत नेता येते. जनरल डब्यात नेहमीच खूप गर्दी असते, त्यामुळे तिथे जास्त सामान घेऊन जाण्यास मनाई करण्यात आली आहे. या डब्यांमधील मर्यादा एसी डब्यांच्या तुलनेत कमी ठेवण्यामागे गर्दीचे हेच कारण आहे.

ठरलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त सामान असेल तर प्रवाशांनी काय करावे, याचाही मार्ग रेल्वेने ठेवला आहे. ट्रेन सुटण्यापूर्वी प्रवाशांनी स्टेशनवरील 'लगेज ऑफिस'मध्ये जाऊन अतिरिक्त सामान पार्सलच्या स्वरूपात बुक करून घ्यायचे असते. एकदा हे सामान अशा पद्धतीने बुक झाले, की ते त्याच ट्रेनमधून विनाचिंता घेऊन जाता येते. म्हणजेच ठरलेल्या लिमिटपेक्षा जास्त सामान असले तरी योग्य पद्धतीने बुकिंग केल्यास त्यात कोणताही अडथळा येत नाही.

मात्र जर प्रवाशाने हे सामान बुक न करताच नियम मोडून जास्तीचे सामान सोबत नेण्याचा प्रयत्न केला आणि तो पकडला गेला, तर रेल्वेच्या नियमांनुसार त्याच्याकडून चांगलाच दंड वसूल केला जातो. त्यामुळे प्रवाशांनी समजूतदारपणा दाखवत ठरलेल्या मर्यादेइतकेच सामान सोबत बाळगणे आणि गरज पडल्यास वेळेआधी लगेज ऑफिसमध्ये बुकिंग करून घेणे योग्य ठरते. यामुळे प्रवास सुखकर होतो आणि इतर प्रवाशांनाही त्रास होत नाही. थोडक्यात, ट्रेनने प्रवास करण्यापूर्वी आपल्या क्लासची लगेज लिमिट माहीत करून घेणे आणि त्यानुसारच सामान सोबत घेणे हेच शहाणपणाचे ठरते.