ट्रम्प-जिनपिंग भेटीत तैवानचा मुद्दा ऐरणीवर; चीनने अमेरिकेला दिला स्पष्ट इशारा

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यात झालेल्या एका महत्वाच्या बैठकीत तैवानचा मुद्दा पुन्हा एकदा चर्चेत आला. या बैठकीत अमेरिका आणि चीनमधील व्यापार, तंत्रज्ञान आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध यावर बोलणी होत असताना तैवानबाबत चीनने आपली भूमिका स्पष्टपणे मांडली. तैवानच्या स्वातंत्र्याला अमेरिकेने विरोध करावा, असा स्पष्ट संदेश जिनपिंग यांनी ट्रम्प यांना दिला.

जिनपिंग यांनी या बैठकीत तैवानचा प्रश्न हा चीनचा राष्ट्रीय सार्वभौमत्वाचा आणि प्रादेशिक अखंडतेचा विषय असल्याचं ठामपणे सांगितलं. चीनच्या भूमिकेनुसार तैवान हा चीनचाच भाग आहे, आणि त्याचं अंतिम एकीकरण करणं हे बीजिंगच्या धोरणातील एक महत्वाचं उद्दिष्ट आहे. त्यामुळे अमेरिकेने तैवानच्या स्वातंत्र्याला पाठिंबा देऊ नये, तसेच तैवानच्या सुरक्षेची जबाबदारीही घेऊ नये, अशी चीनची अपेक्षा आहे.

तैवानच्या मुद्द्यावरून अमेरिका आणि चीनमध्ये यापूर्वीही अनेकदा मतभेद झाले आहेत. तैवान स्वतःचं सरकार, निवडणूक व्यवस्था आणि प्रशासन स्वतंत्रपणे चालवत असला, तरी चीन त्यावरचा आपला दावा सोडत नाही. त्यामुळेच तैवानचा मुद्दा जगातल्या दोन मोठ्या ताकदींमधल्या सर्वात संवेदनशील विषयांपैकी एक मानला जातो.

दुसरीकडे, या बैठकीनंतर तैवानच्या मुद्द्यावर अमेरिकेची नेमकी भूमिका काय राहील, याकडे सगळ्यांचं लक्ष लागलं आहे. अमेरिकेचे तैवानसोबत अधिकृत राजनैतिक संबंध नसले, तरी दोन्ही देशांमध्ये मजबूत अनौपचारिक संबंध आहेत. अमेरिका तैवानला सुरक्षेसाठी शस्त्रसाहित्य पुरवते आणि त्याच्या सुरक्षेला महत्व देते. मात्र ट्रम्प प्रशासन चीनसोबत व्यापार आणि इतर महत्वाच्या विषयांवर चर्चा करत असल्यामुळे तैवानबाबत अमेरिकेची भूमिका संतुलित ठेवण्याचं आव्हान कायम आहे. या बैठकीत तैवानचा विषय पुन्हा समोर आल्यामुळे अमेरिका-चीन संबंधांमधला हा संवेदनशील मुद्दा पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे.

तैवानच्या भवितव्यावरून अमेरिका आणि चीनमध्ये अनेक वर्षांपासून तणाव आहे. तैवानच्या स्वातंत्र्याच्या कोणत्याही अधिकृत घोषणेला चीनने ठाम विरोध केला आहे. तर तैवानमध्ये चीनसोबतच्या संबंधांबाबत वेगवेगळी मते असून, बेटाचं प्रशासन स्वतःचे निर्णय स्वतंत्रपणे घेत असतं.

ट्रम्प आणि जिनपिंग यांच्या या बैठकीत आर्थिक आणि व्यापारविषयक मुद्द्यांबरोबरच तैवानचा प्रश्नही महत्वाचा ठरला. त्यामुळे पुढच्या काळात या मुद्द्यावर दोन्ही देशांची भूमिका कशी बदलते, याकडे आंतरराष्ट्रीय समुदायाचं लक्ष राहणार आहे. तैवानचा प्रश्न केवळ चीन आणि तैवानपुरता मर्यादित नाही, तर त्यात अमेरिकेच्या आशिया पॅसिफिक धोरणाचाही एक महत्वाचा भाग जोडलेला आहे.