दहा वर्षांनंतर शी जिनपिंग अमेरिकेत, ट्रम्प यांनी विमानतळावर जाऊन केले भव्य स्वागत

जागतिक राजकारण आणि अर्थकारणाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची घडामोड घडली आहे. चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग तब्बल १० वर्षांच्या मोठ्या कालावधीनंतर अमेरिकेच्या राजकीय दौऱ्यावर पोहोचले आहेत. या दौऱ्याचे महत्त्व लक्षात घेऊन अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी नेहमीचा राजनैतिक शिष्टाचार बाजूला ठेवत स्वतः विमानतळावर जाऊन जिनपिंग यांचे स्वागत केले. सहसा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष परदेशी नेत्यांचे स्वागत व्हाईट हाऊसच्या आवारात करतात, पण ट्रम्प यांनी थेट धावपट्टीवर जाऊन चिनी राष्ट्राध्यक्षांना दिलेला हा सन्मान जगभरात चर्चेचा विषय ठरला आहे.

वॉशिंग्टन डी.सी.बाहेरील जॉइंट बेस अँड्र्यूज एअर बेसवर चिनी राष्ट्राध्यक्षांचे विशेष विमान उतरताच ट्रम्प यांनी पत्नी आणि अमेरिकेच्या फर्स्ट लेडी मेलानिया ट्रम्प यांच्यासोबत शी जिनपिंग आणि त्यांच्या पत्नी पेंग लियुआन यांचे मनापासून स्वागत केले. यावेळी अमेरिकन लष्करी बँडने दोन्ही देशांची राष्ट्रगीते वाजवून सलामी दिली. या स्वागताचे खास आकर्षण ठरले ते म्हणजे अमेरिकन हवाई दलाची एफ-२२ आणि एफ-१६ ही लढाऊ विमाने तसेच बी-१ बॉम्बर विमानांनी केलेले हवाई संचलन. या भव्य स्वागतातून अमेरिकेने चीनसोबतचे संबंध नव्याने सुरू करण्याचे स्पष्ट संकेत दिले आहेत.

डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या दुसऱ्या कार्यकाळापासून अमेरिका आणि चीन या दोन महासत्तांमधील संबंध तणावपूर्ण राहिले आहेत. ट्रम्प प्रशासनाने चीनवर लादलेली आयात शुल्कवाढ, तंत्रज्ञान क्षेत्रातील स्पर्धा आणि व्यापार युद्धामुळे दोन्ही देशांमधील संवाद मंदावला होता. याशिवाय मध्यपूर्वेतील इराण युद्ध आणि तैवानच्या मुद्द्यावरून निर्माण झालेली धोरणात्मक दरी यामुळे जागतिक सुरक्षेवरही प्रश्नचिन्ह उभे राहिले होते. अशा गुंतागुंतीच्या परिस्थितीत शी जिनपिंग यांचा हा ३ दिवसांचा अमेरिका दौरा निर्णायक मानला जात आहे. जागतिक तज्ज्ञांच्या मते, धावपट्टीवर स्वतः जाऊन ट्रम्प यांनी दाखवलेली आपुलकी ही दोन्ही देशांतील आर्थिक आणि धोरणात्मक तणाव कमी करण्याच्या दिशेने टाकलेले मोठे पाऊल आहे.

शी जिनपिंग यांचा हा दौरा भरगच्च कार्यक्रमांचा असणार आहे. दौऱ्याच्या दुसऱ्या दिवशी गुरुवारी व्हाईट हाऊसमध्ये जिनपिंग आणि त्यांच्या शिष्टमंडळाच्या सन्मानार्थ भव्य शाही मेजवानीचे आयोजन करण्यात आले असून त्याला ट्रम्प प्रशासनातील वरिष्ठ कॅबिनेट मंत्री, अमेरिकेचे आघाडीचे उद्योगपती, तंत्रज्ञान क्षेत्रातील सिईओ आणि अनेक जागतिक पाहुणे उपस्थित राहणार आहेत. या मेजवानीपूर्वी ओव्हल ऑफिसमध्ये ट्रम्प आणि जिनपिंग यांच्यात बंद दाराआड द्विपक्षीय शिखर परिषद होणार आहे. दौऱ्याच्या शेवटच्या दिवशी दोन्ही नेते आपापल्या पत्नींसोबत व्हाईट हाऊसमध्ये अनौपचारिक चहापानासाठी एकत्र येतील आणि त्यानंतर वॉशिंग्टनमधील नॅशनल आर्काइव्हजला भेट देतील, जिथे अमेरिकेचा स्वातंत्र्याचा ऐतिहासिक जाहीरनामा जतन करून ठेवण्यात आला आहे.

या बैठकीत व्यापार आणि जकातींचा मुद्दा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय), मध्यपूर्वेतील इराण युद्ध आणि जागतिक सुरक्षा या मुद्द्यांवर सखोल चर्चा होण्याची शक्यता आहे. एआय आणि सेमीकंडक्टर क्षेत्रावरील वर्चस्वासाठी अमेरिका आणि चीनमध्ये तीव्र स्पर्धा सुरू आहे. आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांच्या मते, या बैठकीत एआय तंत्रज्ञानावर मोठा करार होण्याची शक्यता कमी आहे, कारण दोन्ही देश हे तंत्रज्ञान आपल्या राष्ट्रीय सुरक्षेचा आणि लष्करी क्षमतेचा मुख्य आधार मानतात. तरीही व्यापारी मार्ग मोकळे करणे, परस्पर शुल्कवाढ रोखणे आणि इराण युद्धाच्या काळात जागतिक तेलपुरवठा व सुरक्षा अबाधित राखणे यावर दोन्ही नेत्यांमध्ये सकारात्मक सहमती होण्याची अपेक्षा आहे.