सुपारी तस्करीच्या कथित हजारो कोटींच्या प्रकरणात नागपूरचे टिक्कू पंचमतिया यांना डीआरआयकडून अटक

नागपूरचे व्यापारी टिक्कू उर्फ जयेश पंचमतिया यांना डीआरआयने अटक केली आहे. ते करोडपती गल्ली, सिव्हिल लाइन्स येथे राहतात आणि त्यांचे वय ५५ वर्षे आहे. इंडोनेशियातून सुपारी मागवून ती बांगलादेशातील शेतमाल असल्याचे दाखवणे आणि भारतात खपवणे, अशा कथित हजारो कोटी रुपयांच्या व्यवहारात त्यांचे नाव आले आहे.

शेंगदाण्याच्या व्यापारापासून सुपारीच्या धंद्यापर्यंत टिक्कू यांनी स्वतःची ओळख तयार केली होती. कथित आंतरराष्ट्रीय सुपारी तस्करी नेटवर्कशी त्यांचे नाव जोडले गेल्याने शहरातील व्यापारी वर्तुळात खळबळ उडाली आहे. अटकेनंतर नागपूरच्या सुपारी बाजारात चर्चांना उधाण आले आहे. सूत्रांच्या मते, या नेटवर्कशी संबंधित सांगितले जाणारे काही व्यापारी शहरातून गायब आहेत.

इंडोनेशियाची सुपारी बांगलादेशी का दाखवावी लागली, हा या प्रकरणातला सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न आहे. सूत्रांनुसार भारतात इंडोनेशियाच्या सुपारीच्या आयातीवर सुमारे १०५ टक्के कस्टम ड्युटी लागते, तर बांगलादेशातून होणाऱ्या आयातीवर सवलत आहे. या व्यवस्थेचा कथित गैरवापर करून सुपारीचे मूळ आणि आयातीची कागदपत्रे यांत फेरफार केल्याचा तपास यंत्रणेला संशय आहे.

आरोपानुसार इंडोनेशियाची सुपारी आधी बांगलादेशात पोहोचवली जायची. त्यानंतर कथित बनावट कागदपत्रे तयार करून ती बांगलादेशाची शेती उपज असल्याचे दाखवले जायचे. मग कोलकात्यामार्गे सुपारीची खेप देशातील वेगवेगळ्या शहरांत पाठवली जायची. कस्टम ड्युटी चुकवणे आणि भारतीय बाजारात सुपारी खपवणे, यासाठी हे नेटवर्क काम करत होते.

सूत्रांच्या मते बांगलादेशातील बालाजी इंटरनॅशनल नावाची फर्म या व्यवहारातील महत्त्वाचा दुवा सांगितली जात आहे. आरोप आहे की या फर्ममार्फत इंडोनेशियाची सुपारी मागवून ती कथित रूपाने बांगलादेशी माल म्हणून भारतीय बाजारात आणली जायची. टिक्कू उर्फ जयेश यांच्यासोबत अनिस, टिंकू, अन्ना, सन्नी यांच्यासह शहरातील काही सुपारी व्यापारी या नेटवर्कशी संबंधित सुपारीची खरेदी-विक्री करत होते. मात्र संबंधित व्यापाऱ्यांची भूमिका आणि त्यांच्या व्यवहारांचे खरे स्वरूप तपासानंतरच स्पष्ट होईल. तस्करीशी जोडलेल्या व्यापाऱ्यांमुळे सुपारीचा अधिकृत व्यापार करणाऱ्यांना त्रास सहन करावा लागला आहे.

कथित रूपाने अनेक वर्षे चाललेल्या या नेटवर्कची कुणकुण डीआरआयला लागल्यानंतर तपास सुरू झाला. सूत्रांनुसार देशातील वेगवेगळ्या शहरांतील व्यापाऱ्यांची नावे तपासात समोर आली. त्यानंतर कारवाईचा विस्तार झाला आणि डीआरआयच्या इंदूर युनिटने टिक्कू यांना चौकशीसाठी बोलावले. इंदूरमधील चौकशीनंतर त्यांना कोलकात्याच्या डीआरआयकडे सोपवण्यात आले. तिथे चौकशीनंतर त्यांना अटक करण्यात आली.

सूत्रांचा दावा आहे की या प्रकरणात आतापर्यंत नऊ व्यापाऱ्यांना अटक झाली आहे. खुशी चौधरी नावाचे व्यापारी दोन महिन्यांनंतर जामिनावर सुटले आहेत. कथित नेटवर्कचा सूत्रधार कोलकात्याचा दिनेश अग्रवाल असल्याचे सांगितले जात आहे, आणि तो अजून तपास यंत्रणेच्या हाती लागलेला नाही. टिक्कू यांच्या अटकेनंतर आता यंत्रणेची नजर नेटवर्कशी संबंधित इतर व्यापाऱ्यांवर आणि त्यांच्या आर्थिक व्यवहारांवर आहे. नागपूरच्या सुपारी बाजारातील वाढत्या अस्वस्थतेत या कथित नेटवर्कची पाळेमुळे किती खोल आहेत आणि तपास पुढे गेल्यावर कोणाकोणाची नावे समोर येतात, हाच सर्वात मोठा प्रश्न आहे.