SpaceX चे Starship रॉकेट प्रथमच पृथ्वीभोवती कक्षेत, 14व्या चाचणी उड्डाणात मोठे यश

अंतराळ क्षेत्रात SpaceX कंपनीने एक मोठा टप्पा पार केला आहे. कंपनीचे अवाढव्य Starship-Super Heavy रॉकेट 28 सप्टेंबर 2026 रोजी आपल्या 14व्या चाचणी उड्डाणासाठी अवकाशात झेपावले. या उड्डाणाचे खास वैशिष्ट्य म्हणजे Starshipच्या आतापर्यंतच्या इतिहासात प्रथमच त्याला पृथ्वीच्या कक्षेत नेण्याचा प्रयत्न केला गेला, त्यामुळे संपूर्ण अंतराळ क्षेत्राचे लक्ष या मोहिमेकडे लागले होते. भविष्यात चंद्र आणि मंगळावरील मोहिमांमध्ये हे रॉकेट मोठी भूमिका बजावणार, असे SpaceXचे उद्दिष्ट आहे.

यापूर्वीच्या 13 चाचणी उड्डाणांमध्ये Starshipला अनेक तांत्रिक अडचणींचा सामना करावा लागला होता. काही मोहिमांमध्ये रॉकेटचे उड्डाण यशस्वी झाले, तर काही चाचण्यांमध्ये उड्डाणादरम्यानच यान नष्ट झाले. मात्र प्रत्येक चाचणीतून मिळालेल्या माहितीच्या आधारे SpaceXने रॉकेटच्या डिझाइन आणि तंत्रज्ञानात सातत्याने बदल केले आहेत. याच अनुभवाच्या जोरावर Flight 14 मोहिमेत Starshipला पृथ्वीभोवती कक्षेत नेण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. या मोहिमेत Super Heavy हा पहिला टप्पा Starshipला प्रचंड वेगाने अवकाशात घेऊन गेला, त्यानंतर Starshipचा दुसरा टप्पा स्वतंत्रपणे पुढील प्रवासासाठी वेगळा झाला. कक्षेत प्रवेश करण्यासाठी Starshipच्या इंजिनचा विशेष बर्न निर्णायक ठरला.

या मोहिमेचे आणखी एक ठळक वैशिष्ट्य म्हणजे Starshipसोबत 26 Starlink V3 उपग्रहही पाठवण्यात आले. भविष्यातील Starlink नेटवर्कचा विस्तार करण्यासाठी हे उपग्रह महत्त्वाचे मानले जात आहेत. मोठ्या आकाराचे आणि जास्त क्षमतेचे उपग्रह एकाचवेळी प्रक्षेपित करण्यासाठी Starshipचा वापर करण्याचे SpaceXचे नियोजन आहे. Starship कक्षेत पोहोचल्यानंतर उपग्रह सोडण्याची प्रक्रिया पार पाडली जाणार होती, आणि मोठ्या प्रमाणावर उपग्रह प्रक्षेपित करण्यासाठी हे रॉकेट किती प्रभावी ठरते, याचीही चाचणी यातून होणार आहे.

SpaceXचे अंतिम लक्ष्य केवळ पृथ्वीच्या कक्षेत उपग्रह पाठवणे इतकेच नाही. चंद्रावर माणसे पाठवणे आणि पुढे मंगळावरही मानवी मोहिमा राबवणे या मोठ्या योजनांमध्ये Starshipला केंद्रस्थानी ठेवण्यात आले आहे. त्यामुळे हे कक्षीय उड्डाण यशस्वी होणे या महत्त्वाकांक्षी योजनांच्या दिशेने एक मोठे पाऊल ठरू शकते. मोठी वाहून नेण्याची क्षमता, पुनर्वापर करता येण्याची संकल्पना आणि एकाचवेळी मोठ्या प्रमाणात सामान अवकाशात नेण्याची ताकद ही Starshipची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. मात्र यापुढे नियमित आणि सुरक्षित कक्षीय उड्डाणे करणे, रॉकेटचा पुनर्वापर सिद्ध करणे आणि दीर्घकाळ विश्वासार्हता टिकवणे ही SpaceX समोरची मोठी आव्हाने असणार आहेत.