स्टारशिपचे आज पहिले कक्षीय उड्डाण; स्टारलिंक V3 चे 26 उपग्रह घेऊन जाणार, 10 तासांत पृथ्वीभोवती 6 फेऱ्या
एलॉन मस्क यांच्या स्पेसएक्स कंपनीचे स्टारशिप रॉकेट आज त्याच्या 14 व्या चाचणी उड्डाणात पहिल्यांदाच पृथ्वीच्या कक्षेत प्रवेश करणार आहे.
अंतराळ क्षेत्रात आज पुन्हा एक मोठी घटना घडते आहे. एलॉन मस्क यांच्या स्पेसएक्स कंपनीचे सगळ्यात शक्तिशाली आणि महाकाय रॉकेट स्टारशिप आपल्या 14 व्या चाचणी उड्डाणासाठी सज्ज झाले आहे. आज सोमवारी, 28 सप्टेंबर रोजी हे उड्डाण होणार असून त्याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. भारतीय प्रमाणवेळेनुसार संध्याकाळी 5:45 वाजता (सेंट्रल टाइमनुसार सकाळी 7:15 वाजता) 75 मिनिटांची लाँच विंडो खुली होणार आहे.
स्पेसएक्सच्या इतिहासात हे उड्डाण सगळ्यात महत्त्वाचे मानले जात आहे. कारण स्टारशिप पहिल्यांदाच प्रत्यक्ष पृथ्वीच्या कक्षेत जाऊन पूर्ण उड्डाण पार पाडणार आहे. आधीच्या सगळ्या चाचण्यांमध्ये स्टारशिपला उप-कक्षीय मार्गावर पाठवून चाचणी घेतली जायची, जेणेकरून लोकांची सुरक्षा राखून जास्तीत जास्त तांत्रिक अनुभव मिळवता येईल. पण 14 व्या उड्डाणात स्टारशिप थेट पृथ्वीच्या कक्षेत जाणार आहे. यामुळे स्टारशिपला वेगाने आणि पुन्हा पुन्हा वापरता येईल असे बनवण्याच्या ध्येयाला मोठी गती मिळणार आहे. हा प्रयोग यशस्वी झाला तर भविष्यात माणसाला चंद्र आणि मंगळावर पाठवण्याच्या स्पेसएक्सच्या स्वप्नालाही बळ मिळेल.
या मोहिमेचे सगळ्यात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यासोबत पहिल्यांदाच पुढच्या पिढीचे स्टारलिंक V3 हे 26 अत्याधुनिक उपग्रह अंतराळात पाठवले जात आहेत. स्टारलिंक नेटवर्कमधली ही आतापर्यंतची सगळ्यात प्रगत उपग्रह रचना आहे. हे V3 उपग्रह अशा खास क्षमतेने बनवले गेले आहेत, ज्यामुळे जगभरातल्या ब्रॉडबँड आणि हाय-स्पीड इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीचा वेग आणि विश्वासार्हता खूप वाढणार आहे. स्टारलिंक V2 उपग्रहांच्या तुलनेत V3 उपग्रहांची डेटा वहन क्षमता आणि वीज निर्मितीची कार्यक्षमता खूप जास्त आहे. प्रत्येक स्टारलिंक V3 उपग्रह 1 Tbps डाऊनलिंक आणि 160 Gbps अपलिंक क्षमतेला सपोर्ट करतो. म्हणजे आधीच्या V2 उपग्रहांच्या तुलनेत डाऊनलिंक क्षमता तब्बल 10 पट आणि अपलिंक क्षमता 22 पट वाढली आहे. यामुळे दुर्गम भागातही हाय-स्पीड इंटरनेट पोहोचवणे सोपे होणार आहे.
स्टारशिपपासून वेगळे झाल्यावर 26 स्टारलिंक V3 उपग्रह अंतराळात आपले अँटेना आणि सोलार पॅनेल उघडतील. त्यानंतर ते रेडिओ फ्रिक्वेन्सी आणि अत्याधुनिक लेझर लिंकच्या मदतीने पृथ्वीवरच्या मुख्य स्टेशनशी आणि अंतराळातल्या इतर उपग्रहांशी सुरुवातीचा संपर्क साधतील. उपग्रहावर बसवलेल्या थ्रस्टर्सचा वापर करून ते आपली कक्षा हळूहळू वर घेऊन जातील. अंतराळातल्या सगळ्या प्राथमिक चाचण्या पूर्ण झाल्यावर काही आठवड्यांतच हे उपग्रह जगभरातल्या ग्राहकांना थेट इंटरनेट सेवा देऊ लागतील.
या मोहिमेचा एकूण कालावधी साधारण 10 तासांचा असेल, जो एका चाचणी उड्डाणासाठी खूप मोठा मानला जातो. पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून साधारण 275 किलोमीटर उंचीवर स्टारशिप उडेल आणि या 10 तासांच्या प्रवासात ग्रहाभोवती एकूण 6 फेऱ्या पूर्ण करेल. चाचणीचा शेवटचा टप्पा पार पडल्यावर चिलीच्या पश्चिमेला असलेल्या पॅसिफिक महासागरात हे स्टारशिप नियंत्रित पद्धतीने पाण्यावर सुरक्षित उतरवण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे.
आधीच्या चाचण्यांमध्ये आलेल्या तांत्रिक अडचणी आणि डेटाचा सखोल अभ्यास करून स्पेसएक्सच्या इंजिनिअरांनी फ्लाईट 14 च्या हार्डवेअर आणि सॉफ्टवेअरमध्ये अनेक महत्त्वाचे बदल केले आहेत. मुख्य सुपर हेवी बूस्टरचे प्राथमिक उद्दिष्ट यशस्वी लिफ्ट-ऑफ, हवेतले उड्डाण, स्टेज सेपरेशन, बूस्टबॅक बर्न आणि अमेरिकेच्या आखातातल्या सागरी लँडिंग पॉईंटवर नियंत्रित लँडिंग बर्न करणे हे असेल. दुसऱ्या टप्प्यातल्या स्टारशिप अप्पर स्टेजच्या मुख्य उद्दिष्टांमध्ये पृथ्वीच्या कक्षेत यशस्वी प्रवेश करणे, 26 स्टारलिंक V3 उपग्रह वेळेत तैनात करणे, अंतराळात रॅप्टर इंजिनचा वापर करून डी-ऑर्बिट बर्न करणे आणि शेवटी पॅसिफिक महासागरात नियंत्रित पुनर्प्रवेश, अवतरण आणि स्प्लॅशडाउन पार पाडणे यांचा समावेश आहे. यातल्या तीन उपग्रहांवर खास कॅमेरेही बसवण्यात आले आहेत, जे स्टारशिपच्या उष्मा संरक्षण कवचाची तपासणी करून पुढच्या मोहिमांसाठी महत्त्वाचा डेटा जमिनीवर पाठवतील.
