समृद्धी महामार्गावर नऊ महिन्यांत १४३ जणांचा मृत्यू, अपघात आणि बळी दोन्ही वाढले

नागपूर आणि मुंबई यांच्यातील प्रवासाचा वेळ कमी करण्यासाठी बांधलेल्या समृद्धी महामार्गावर अपघात आणि मृत्यू वाढतच आहेत. सुरक्षेसाठी आधुनिक यंत्रणा आणि उपाययोजना असूनही रस्ता सुरक्षित करण्याचे आव्हान कायम आहे.

जानेवारी ते सप्टेंबर २०२६ या काळात महामार्गावर १६८ अपघात झाले आणि त्यात १४३ जणांचा मृत्यू झाला. २०२५ मधील याच काळात १५१ अपघात झाले होते आणि १२६ जणांचा बळी गेला होता. म्हणजे अपघात सुमारे ११ टक्क्यांनी, तर मृत्यू जवळपास १३.५ टक्क्यांनी वाढले आहेत.

प्राणघातक अपघातांची संख्याही वाढली आहे. जानेवारी ते सप्टेंबर २०२५ मध्ये अशा अपघातांची संख्या १०५ होती, ती यंदा याच काळात १११ वर गेली. मृतांची संख्या १२६ वरून १४३ झाली. एकूण अपघातांपेक्षा मृत्यू तुलनेने जास्त वाढले आहेत, त्यामुळे जीवघेण्या धडकांच्या परिस्थितीचा बारकाईने अभ्यास करण्याची गरज आहे.

वेगावर नियंत्रण ठेवणारी व्यवस्था, वाहतूक नियमांची अंमलबजावणी, आधी इशारा देणारी यंत्रणा आणि आपत्कालीन मदत हे सगळे अपेक्षित परिणाम देत आहेत का, असा गंभीर प्रश्न या आकडेवारीमुळे उभा राहतो.

वेगमर्यादेचे उल्लंघन, चालकाचा थकवा, सुरक्षित अंतर न राखणे आणि वाहनावरील नियंत्रण सुटणे हे अशा वेगवान महामार्गांवरील नेहमीचे धोके मानले जातात. मात्र केवळ या आकडेवारीवरून समृद्धी महामार्गावरील प्रत्येक अपघाताचे कारण ठरवता येत नाही. अपघातांची ठिकाणे, वाहनांचे प्रकार, गाडी चालवतानाची परिस्थिती आणि इतर घटक तपासले, तरच वाढत्या मृत्यूंमागची मुख्य कारणे समोर येतील.

डिसेंबर २०२2 मध्ये महामार्ग सुरू झाल्यापासूनची एकूण आकडेवारी आणखी चिंताजनक आहे. उपलब्ध माहितीनुसार महामार्ग सुरू झाल्यापासून सप्टेंबर २०२६ पर्यंत एकूण ६६२ अपघातांची नोंद झाली. त्यापैकी ४३० अपघात प्राणघातक होते आणि त्यात ५९४ जणांचा मृत्यू झाला.

गंभीर जखमींच्या १२३ अपघातांमध्ये ४३० जण गंभीर जखमी झाले. किरकोळ दुखापतींच्या आणखी ५६ अपघातांत २३९ जणांना दुखापत झाली.

जलद आणि सोयीचा प्रवास देण्यासाठी बांधलेल्या रस्त्यावर इतकी माणसे जीव गमावत आहेत. केवळ सुरक्षा साधने बसवून थांबता कामा नये, तर सातत्याने देखरेख आणि नेमके उपाय करण्याची गरज आहे.

आधुनिक उपकरणे वाहनचालकांना धोक्याची सूचना देऊ शकतात, वाहतुकीवर लक्ष ठेवू शकतात आणि मदत पोहोचवण्यास हातभार लावू शकतात. पण त्यासाठी नियमांची सातत्याने अंमलबजावणी, योग्य देखभाल आणि धोकादायक वाहनचालन किंवा धोकादायक परिस्थिती दिसताच वेळेवर कारवाई आवश्यक आहे.

वेगमर्यादा खरोखर पाळली जाते का, धोकादायक टप्प्यांबद्दल चालकांना पुरेसा इशारा मिळतो का आणि आपत्कालीन सेवा अपघातस्थळी उशीर न करता पोहोचू शकतात का, हे प्रशासनाने तपासले पाहिजे. वारंवार अपघात होणाऱ्या जागा ओळखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. तिथे जास्त फलक, चांगल्या रस्ता खुणा, उत्तम प्रकाशव्यवस्था किंवा वाहतूक व्यवस्थापनात बदल लागतो का, हे पाहता येईल.

चालकांनीही जबाबदारी घ्यायला हवी. थकवा टाळणे, लांबच्या प्रवासात पुरेशी विश्रांती घेणे, सुरक्षित अंतर राखणे आणि ठरवलेली वेगमर्यादा पाळणे आवश्यक आहे.

२०२६ च्या केवळ नऊ महिन्यांत १४३ जणांचा जीव गेला आणि सप्टेंबरपर्यंत एकूण मृतांची संख्या ५९४ वर पोहोचली. आता केवळ वेगवान जोडणी देणे हे आव्हान राहिलेले नाही, तर टाळता येण्याजोग्या धोक्यांशिवाय प्रवास करता येईल याची खात्री करणे हे आव्हान आहे. केवळ पायाभूत सुविधा आणि तंत्रज्ञान रस्ता सुरक्षित करू शकत नाहीत. प्रभावी अंमलबजावणी, जबाबदार वाहनचालन, तातडीची मदत आणि आकडेवारीवर आधारित उपाय एकत्र यावे लागतील.