ऑस्ट्रेलियाला पर्याय शोधताना SAIL मंगोलियातून मागवणार कोकिंग कोळशाचा नमुना
भारताची सरकारी पोलाद कंपनी SAIL ने कोकिंग कोळशाचे नवे स्रोत शोधायला सुरुवात केली असून मंगोलियातून एक टन नमुना मागवला आहे.
भारताची सरकारी पोलाद कंपनी SAIL ने कोकिंग कोळशाच्या पुरवठ्यासाठी नवे स्रोत शोधायला सुरुवात केली आहे. त्याचाच भाग म्हणून कंपनीने मंगोलियातून एक टन कोकिंग कोळशाचा नमुना मागवला आहे. हा कोळसा पोलाद तयार करण्यासाठी किती उपयोगी पडतो, याची चाचणी घेतली जाणार आहे. भारत सध्या कोकिंग कोळशासाठी मोठ्या प्रमाणावर आयातीवर अवलंबून आहे, त्यामुळे या हालचालीला महत्त्व आले आहे.
भारत आपल्या कोकिंग कोळशाच्या गरजेपैकी सुमारे ९५ टक्के गरज आयातीतून भागवतो आणि त्यात ऑस्ट्रेलियाचा मोठा वाटा आहे. पोलाद बनवण्याच्या खर्चात कोकिंग कोळशाचा मोठा हिस्सा असतो. त्यामुळे त्याच्या किमती किंवा पुरवठ्यात काही बदल झाला, तर त्याचा थेट परिणाम स्टील उद्योगावर होतो. म्हणूनच SAIL ऑस्ट्रेलियाबरोबरच इतर देशांतून पुरवठा मिळवण्याचे पर्याय तपासत आहे.
मंगोलियातून मागवलेल्या नमुन्याची गुणवत्ता, पोलाद निर्मितीतील उपयुक्तता आणि व्यावसायिक वापराची शक्यता यांची तपासणी होणार आहे. चाचणीचे निकाल चांगले आले, तर पुढे मंगोलियातून मोठ्या प्रमाणावर कोकिंग कोळसा खरेदी करण्याचा पर्याय खुला होऊ शकतो.
मंगोलियाचा कोकिंग कोळसा गुणवत्तेला चांगला असल्याचे उद्योग क्षेत्रातील विश्लेषणात म्हटले आहे. पण वाहतूक हे मोठे आव्हान आहे. मंगोलिया चारी बाजूंनी जमिनीने वेढलेला देश असून त्याच्या एका बाजूला चीन आणि दुसऱ्या बाजूला रशिया आहे. त्यामुळे तिथून कोळसा भारतात आणणे ही लॉजिस्टिकची मोठी अडचण आहे. चीनमार्गे वाहतूक करण्याऐवजी रशियामार्गे लांबचा मार्ग वापरावा लागू शकतो आणि त्यामुळे वाहतुकीचा खर्च वाढण्याची शक्यता आहे.
म्हणूनच भारतासाठी अंतिम निर्णय घेताना फक्त गुणवत्ता पाहिली जाणार नाही. वाहतूक खर्च, मार्ग प्रत्यक्षात वापरता येईल का आणि दीर्घकाळ पुरवठा टिकेल का, याचाही विचार केला जाणार आहे.
देशात पोलाद उत्पादन वाढत असल्याने पुढच्या काळात कोकिंग कोळशाची मागणीही वाढण्याची शक्यता आहे. देशात मिळणारा कोळसा पोलाद उद्योगाची सगळी गरज भागवू शकत नाही, त्यामुळे आयातीवरचे अवलंबित्व कायम राहण्याची शक्यता आहे.
मंगोलियाबरोबरच भारत रशिया, मोझांबिक आणि अमेरिका यांसारख्या देशांकडून होणारा कोकिंग कोळशाचा पुरवठा वाढवण्याच्या पर्यायांचाही विचार करत आहे. SAIL च्या मंगोलियातील नमुन्याच्या चाचणीचा निकाल आणि वाहतूक खर्चाचा अभ्यास झाल्यानंतर पुढचा निर्णय घेतला जाणार आहे.
